Η λέξη «κονκλάβιο» προέρχεται από το λατινικό cum clave, που σημαίνει «με κλειδί», και αποτυπώνει τον αυστηρά απομονωμένο χαρακτήρα της διαδικασίας εκλογής του Πάπα.
Κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεών τους, οι καρδινάλιοι αποκόπτονται πλήρως από τον έξω κόσμο, και ακόμη και η διατροφή τους υπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους, όχι για λόγους γεύσης, αλλά για την αποτροπή οποιασδήποτε εξωτερικής επιρροής ή διαρροής πληροφοριών.
Περισσότεροι από 120 καρδινάλιοι συμμετέχουν στο κονκλάβιο και κατά την παραμονή τους εντός του Βατικανού, οι συνθήκες είναι αυστηρές. Κάθε πτυχή της καθημερινότητάς τους, συμπεριλαμβανομένων των γευμάτων, οργανώνεται με τρόπο που διασφαλίζει απόλυτη μυστικότητα.
Όπως επισημαίνει το BBC, «το μενού της Εκκλησίας κατά την περίοδο του κονκλάβιου φιλτράρεται με τον ίδιο ζήλο που φιλτράρεται και η πληροφορία: τίποτα δεν πρέπει να μπει ή να βγει χωρίς έγκριση».
Οι κανόνες του Πάπα Γρηγόριου που επιζούν μέχρι σήμερα
Ο κώδικας μυστικότητας του κονκλάβιου χρονολογείται από το 1274, όταν ο Πάπας Γρηγόριος Χ θέσπισε τους κανονισμούς που εξακολουθούν να υπαγορεύουν εν μέρει μέχρι σήμερα τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η παπική εκλογή.
Όπως συμβαίνει με τη στέψη πολλών παπών, η δικιά του ήταν αρκετά αμφιλεγόμενη, ενώ ήταν και η πλέον μακροχρόνια, καθώς χρειάστηκαν σχεδόν τρία χρόνια (1268-1271) για να επιτευχθεί η συναίνεση της πλειοψηφίας που απαιτείται για τον διορισμό ενός νέου πάπα. Σύμφωνα με τον Henricus de Segusio, ο οποίος συμμετείχε σε εκείνο το κονκλάβιο, οι κάτοικοι της περιοχής απείλησαν να περιορίσουν το φαγητό των καρδιναλίων για να επισπεύσουν την απόφαση!
Οι νέοι κανόνες που θέσπισε μετά την εκλογή του ο Πάπας Γρηγόριος Χ περιελάμβαναν την απομόνωση του κονκλάβιου - κανόνας που ισχύει ακόμη και σήμερα - αλλά και το περιορισμό των τροφών που επιτρεπόταν να προσφέρονται στα μέλη του.
Μετά από τρεις ημέρες χωρίς συναίνεση, οι καρδινάλιοι λάμβαναν μόνο ένα ημερήσιο γεύμα, ενώ μετά από οκτώ ημέρες, μόνο ψωμί και νερό. Στα μέσα της δεκαετίας του 1300, οι κανόνες αυτοί χαλάρωσαν από τον Κλήμη ΣΤ', ο οποίος επέτρεψε γεύματα τριών πιάτων που αποτελούνταν από σούπα, ένα κύριο πιάτο με ψάρι, κρέας ή αυγά και επιδόρπιο, το οποίο μπορούσε να περιλαμβάνει τυρί ή φρούτα.
Οι αποκαλύψεις του πιο διάσημου σεφ της Αναγέννησης, τι απαγορευόταν αυστηρά
Η πιο λεπτομερής ιστορική περιγραφή της διατροφικής κουλτούρας των παπικών κονκλάβιων προέρχεται από τον Bartolomeo Scappi, ο οποίος ήταν ο πιο διάσημος σεφ της Αναγέννησης (και αναμφισβήτητα ο πρώτος διάσημος σεφ στον κόσμο) και υπηρέτησε τόσο τους Πάπες Πίο IV όσο και Πίο V. Το βιβλίο του 1570, Opera Dell'Arte del Cucinare (Η τέχνη της μαγειρικής) - το πρώτο βιβλίο μαγειρικής που εκδόθηκε από επαγγελματία σεφ - τον εκτόξευσε στη φήμη.
Σε αυτό, αποκαλύπτει τα μυστικά της σίτισης του κονκλάβιου που εξέλεξε τον Πάπα Ιούλιο Γ' και την ακραία πρακτική της επιτήρησης που παραμένει μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με τον Scappi, τα καθημερινά γεύματα των καρδιναλίων ετοιμάζονταν σε μια κουζίνα του κοινοβίου από μάγειρες και σομελιέ. Επειδή όμως η κουζίνα ήταν ένας χώρος όπου μπορούσαν να διοχετευτούν... παράνομα μηνύματα, τοποθετούνταν εκεί φρουροί. Δύο φορές την ημέρα, με σειρά που καθοριζόταν με κλήρωση, μέλη του προσωπικού προσέφεραν τελετουργικά το φαγητό μέσω ενός «τροχού» ή περιστρεφόμενου δίσκου, ενσωματωμένου στον τοίχο. Πριν περάσουν από τον τοίχο, τα τρόφιμα και τα ποτά ελέγχονταν για να διασφαλιστεί ότι δεν έκρυβαν κανένα παράνομο μήνυμα. Κάθε βήμα παρακολουθούνταν στενά από Ιταλούς και Ελβετούς φρουρούς.
Τα τρόφιμα ελέγχονταν αυστηρά, χωρίς να επιτρέπεται τίποτα που θα μπορούσε να κρύβει κάποιο μυστικό μήνυμα: Απαγορεύονται οι πίτες, τα ολόκληρα κοτόπουλα. Το κρασί και το νερό έπρεπε να προσφέρονται σε διαφανείς κανάντες - και όχι άλλα δοχεία. Οι υφασμάτινες χαρτοπετσέτες ανοίγονταν και ελέγχονταν προσεκτικά.
Στόχος η πλήρης απομόνωση των καρδιναλίων και εν μέρει η προστασία τους από μια ενδεχόμενη δηλητηρίαση. Εξάλλου, ιδίως κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης, ο παπισμός ήταν μια πολιτική θέση με μεγάλη επιρροή.
Πέρα από το αυστηρό πρωτόκολλο και τους διατροφικούς περιορισμούς, τα γεύματα που περιγράφει ο Scappi δείχνουν πλούσια και ισορροπημένα: Περιελάμβαναν σαλάτα, φρούτα, αλλαντικά, κρασί και νερό.
Τι θα φάνε την επόμενη εβδομάδα οι καρδινάλιοι
Για το επερχόμενο κονκλάβιο που αρχίζει στις 7 Μαΐου, οι μοναχές στο Domus Sanctae Marthae - τη σύγχρονη κατοικία όπου ζουν οι καρδινάλιοι κατά τη διάρκεια της απομόνωσής τους - θα ετοιμάσουν απλά πιάτα χαρακτηριστικά του Λάτσιο, της ιταλικής περιοχής που περιβάλλει το Βατικανό, και του γειτονικού Αμπρούτσο: μινεστρόνε, σπαγγέτι, αρροστικίνι (σουβλάκια αρνιού) και βραστά λαχανικά.
Μπορεί το μενού να διαφέρει από αυτά που προσφέρονταν στα κονκλάβια της Αναγέννησης, ωστόσο το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η διαδικασία ελέγχεται στενά προκειμένου να διασφαλιστεί ότι καμία πληροφορία δεν μπορεί να εισέλθει ή να εξέλθει.
