Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει πει ότι οι δασμοί είναι η πιο όμορφη λέξη. Σήμερα (στις 23:00 ώρα Ελλάδας), ο Αμερικανός πρόεδρος θα ανακοινώσει το νέο πακέτο δασμών, για την «ημέρα της απελευθέρωσης» όπως την έχει χαρακτηρίσει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ένα απαραίτητο βήμα για τη συγκέντρωση χρημάτων και την τόνωση της εγχώριας παραγωγής. Αλλά προκαλεί ανησυχίες για στην παγκόσμια οικονομία.
Τι είναι οι δασμοί
Πρόκειται για τους φόρους που επιβάλλονται στην εισαγωγή αγαθών από άλλες χώρες. Οι εισαγωγείς τους πληρώνουν κατά την είσοδό τους στο τελωνείο της χώρας ή της Ένωσης που τους επιβάλλει.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συνήθως επιβάλλονται ως ποσοστό στην αξία του προϊόντος. Δεν επιβάλλονται μόνο στα τελικά προϊόντα, αλλά και σε εξαρτήματα και πρώτες ύλες, ανεβάζοντας σημαντικά το κόστος για τους κατασκευαστές, ιδιαίτερα σε έναν κόσμο με σύνθετες εφοδιαστικές αλυσίδες, που περνούν σύνορα πολλές φορές. Σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies, εξαρτήματα αυτοκινήτων, όπως μηχανές ή κιβώτια ταχυτήτων, μπορεί να περάσουν τα σύνορα ΗΠΑ- Καναδά και ΗΠΑ- Μεξικό έως 7-8 φορές.
Οι δασμοί αυξάνουν την τιμή ενός εισαγόμενου προϊόντος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Η JP Morgan έχει υπολογίσει ότι οι δασμοί 25% θα αυξήσουν τις τιμές των αυτοκινήτων κατά 4.000 δολάρια.
Η επιβολή δασμών από μία χώρα πολλές φορές μπορεί να εξελιχθεί σε ένα κύκλο αντιποίνων, ή ακόμα και σε εμπορικό πόλεμο. Πολλές φορές χρησιμοποιούνται μαζί με άλλα πολιτικά εργαλεία, ως μέσο διαπραγμάτευσης μεταξύ χωρών.
Ποια είναι η στρατηγική του Τραμπ
Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αγαθών στον κόσμο. Το 2023 αγόρασε προϊόντα αξίας 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Επίσης, έχει το μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα σε αγαθά- όταν οι εισαγωγές ξεπερνούν τις εξαγωγές- ύψους 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων.
Ο Τραμπ εδώ και καιρό διαμαρτύρεται ότι το έλλειμμα αντικατοπτρίζει «άδικες» πρακτικές εμπορικών εταίρων των ΗΠΑ και το βλέπει ως σημάδι αδυναμίας της αμερικανικής οικονομίας, έπειτα από δεκαετίες μετατόπισης της παραγωγής από εργοστάσια στο εξωτερικό. Έχει χρησιμοποιήσει τους δασμούς ως διαπραγματευτικό εργαλείο για να αποσπάσει παραχωρήσεις από εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ.
Επίσης, ο Αμερικανός πρόεδρος μιλά για τα πιθανά έσοδα από τους δασμούς, που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τον αντίκτυπο από τις προτάσεις του για μειώσεις φόρων. Όμως, οικονομολόγοι αμφισβητούν τους ισχυρισμούς του.
Ποιος μπορεί να είναι ο αντίκτυπος
Τα σχέδια του Τραμπ πιθανότατα θα αυξήσουν το κόστος διαβίωσης στις ΗΠΑ. Ο μεγαλύτερος φόβος είναι ότι μπορεί να πλήξει την παγκόσμια ανάπτυξη και να πυροδοτήσει τον πληθωρισμό.
Πριν καν ανακοινωθούν οι νέοι δασμοί, η απειλή τους προκάλεσε τριγμούς στις παγκόσμιες αγορές και έχει μειώσει την εμπιστοσύνη επιχειρήσεων και καταναλωτών. Κάτι που έχει συνέπειες στις δαπάνες των νοικοκυριών και τις επενδύσεις.
Ο ΟΟΣΑ προειδοποίησε τον προηγούμενο μήνα ότι μια μόνιμη αύξηση των δασμών από τις ΗΠΑ και όλους τους εμπορικούς εταίρους τους κατά 10%, η παγκόσμια παραγωγή μπορεί να μειωθεί περίπου 0,3% έως την τρίτη χρονιά μετά την εισαγωγή τους. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 0,4% ετησίως τα τρία πρώτα χρόνια.
Για τους Αμερικανούς, οι δασμοί πιθανότατα θα αυξήσουν τις τιμές σε σούπερ μάρκετ, αυτοκίνητα, ηλεκτρονικές συσκευές και καύσιμα. Τα φρέσκα προϊόντα- το μεγαλύτερο μέρος των οποίων εισάγεται από το Μεξικό- είναι από τα πρώτα στα οποία αναμένεται ότι οι καταναλωτές θα δουν τις αυξήσεις. Επίσης, αναμένεται να αυξηθούν οι τιμές των αλκοολούχων ποτών, ιδιαίτερα της μπίρας και της τεκίλας.
Ποιες χώρες θα δεχθούν πιο ισχυρό πλήγμα
Οι ίδιες οι ΗΠΑ θα δεχθούν «σημαντικό πλήγμα» με μείωση της παραγωγής κατά 0,7%. Οι μεγαλύτεροι εμπορικοί εταίροι της Ουάσινγκτον- ο Καναδάς και το Μεξικό- επίσης θα επηρεαστούν σημαντικά.
Το μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ με μία χώρα είναι με την Κίνα, που ανήλθε σε 295 δισεκατομμύρια το 2024. ακολουθεί η ΕΕ, με 235 δισεκατομμύρια.
Ακόμα δεν είναι σαφές ποιες χώρες θα μπουν στο στόχαστρο των νέων δασμών του Τραμπ. Αλλά, μιλώντας στα ΜΜΕ, μέλη της κυβέρνησης έχουν αναφερθεί στο «dirty 15», μια ομάδα χωρών που έχουν δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα και οι ΗΠΑ έχουν μεγάλο εμπορικό έλλειμμα με αυτές.
Οι δασμοί που έχει ανακοινώσει έως τώρα ο Τραμπ
Τις τελευταίες εβδομάδες ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ανακοινώσει απανωτούς δασμούς, για προϊόντα συγκεκριμένων χωρών- Κίνα, Μεξικό, Καναδάς- αλλά και γενικές, που αφορούσαν από τον χάλυβα και το αλουμίνιο, μέχρι τα αυτοκίνητα που εισάγονται στις ΗΠΑ.
Πώς έχουν απαντήσει οι άλλες χώρες
Ήδη, οι χώρες έχουν επιβάλει δικούς τους δασμούς σε αγαθά που εισάγουν από τις ΗΠΑ, ενώ Καναδάς, Μεξικό και ΕΕ έχουν διαμηνύσει ότι είναι σε ετοιμότητα να απαντήσουν με νέα αντίποινα. Οι κινήσεις αυτές ενισχύουν τους φόβους για έναν εμπορικό πόλεμο, ο οποίος θα δημιουργούσε προβλήματα στις οικονομίες χωρών παγκοσμίως.
Η Κίνα επέβαλε δασμούς 10-15% σε αμερικανικά αγροτικά προϊόντα. Επίσης, έβαλε στο στόχαστρο την αμερικανική αεροπλοΐα, την άμυνα και τις εταιρείες τεχνολογίας.
Οι δασμοί της ΕΕ που βάζουν στο στόχαστρο αμερικανικά αγαθά αξίας 26 δισεκατομμυρίων δολαρίων θα είναι σε πλήρη ισχύ από τις 13 Απριλίου. Θα καλύπτουν από σκάφη και μοτοσικλέτες, έως το μπέρμπον, αλλά και προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου.
Ο Καναδάς επέβαλε δασμούς 25% στον χάλυβα, το αλουμίνιο και άλλα προϊόντα από τις ΗΠΑ.
