Τον γύρο του κόσμου έκαναν την Πέμπτη εικόνες αγροτών να εκτοξεύουν αυγά και πέτρες εναντίον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε μια μαζική διαμαρτυρία που «ταρακούνησε» τις Βρυξέλλες και τη Σύνοδο Κορυφής των ευρωπαίων ηγετών.
Διαδηλωτές προσπάθησαν να ρίξουν τους φράκτες που είχε υψώσει η αστυνομία μπροστά από το κοινοβούλιο - λίγα τετράγωνα μακριά από το χώρο διεξαγωγής της συνόδου - με τις δυνάμεις ασφαλείας να απαντούν με αύρες και δακρυγόνα. Μεγάλες οδικές αρτηρίες στις Βρυξέλλες αποκλείστηκαν από περίπου 1.300 τρακτέρ, ενώ στις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας συμμετείχαν αγρότες όχι μόνο από το Βέλγιο, αλλά και από την Ιταλία, την Ισπανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Τις τελευταίες εβδομάδες, άλλωστε, τα τρακτέρ έχουν βγει στους δρόμους σε Γερμανία, Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία, Ρουμανία, Ελλάδα και Γαλλία - με τον Μακρόν να στέλνει τεθωρακισμένα για να προστατεύσει μια αγορά τροφίμων στο Παρίσι.
Την οργή των αγροτών έχουν προκαλέσει σε κάθε χώρα διαφορετικές νομοθετικές ρυθμίσεις, όπως είναι το σχέδιο του Βερολίνου να καταργήσει σταδιακά τις φορολογικές ελαφρύνσεις στο αγροτικό πετρέλαιο ή η απαίτηση στην Ολλανδία να μειωθούν οι εκπομπές αζώτου. Τα περισσότερα, ωστόσο, από τα αιτήματα των Ευρωπαίων αγροτών είναι κοινά.
Σε όλη την Ευρώπη οι αγρότες διαμαρτύρονται για τις χαμηλές τιμές πώλησης, την αύξηση του κόστους παραγωγής, τη δυσμενή φορολόγηση, τα χρέη, την κλιματική αλλαγή και το δυσανάλογο κόστος της πράσινης μετάβασης, καθώς και για τις φθηνές εισαγωγές από το εξωτερικό.
Και όλα αυτά σε ένα πλαίσιο που διέπεται από τις αρχές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) - ένα σύστημα επιδοτήσεων ύψους 55 δισ. ευρώ ετησίως, στο οποίο στηρίζεται η επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ για περισσότερα από 60 χρόνια και έχει ιστορικά βασιστεί στην οικονομία κλίμακας: μεγαλύτερες φάρμες, μεγαλύτεροι παίκτες, κοινά πρότυπα.
Αυτό ακριβώς το σύστημα ενθάρρυνε τις συγχωνεύσεις, με τον αριθμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην ΕΕ να μειώνεται τουλάχιστον κατά ένα τρίτο από το 2005 - αφήνοντας τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις με υψηλά επίπεδα χρέους και χαμηλό περιθώριο κέρδους και τις μικρότερες όλο και λιγότερο ανταγωνιστικές.
Την ίδια ώρα, ο γεωργικός τομέας - ο οποίος ευθύνεται για το 11% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ - καλείται να προσαρμοστεί στους νέους κανόνες που φέρνει η Πράσινη Συμφωνία και έχουν ως στόχο να καταστεί το μπλοκ κλιματικά ουδέτερο έως το 2050.
Οι στόχοι αυτοί περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη μείωση των φυτοφαρμάκων στο μισό μέχρι το 2030, τη μείωση της χρήσης λιπασμάτων κατά 20%, την αφιέρωση περισσότερης γης σε μη γεωργική χρήση - για παράδειγμα, αφήνοντάς την σε αγρανάπαυση ή φυτεύοντας μη παραγωγικά δέντρα - και τον διπλασιασμό της βιολογικής παραγωγής στο 25% του συνόλου των γεωργικών εκτάσεων της ΕΕ.
Πολλοί αγρότες παραπονιούνται ήδη πως οι πράσινες πολιτικές είναι άδικες, μη ρεαλιστικές, οικονομικά μη βιώσιμες και τελικά... αυτοκαταστροφικές.
Εδώ και χρόνια, οι αγρότες επιβαρύνονται με χρέη, πιέζονται από τους ισχυρούς λιανοπωλητές, πλήττονται από ακραία καιρικά φαινόμενα και υποβαθμίζονται από τις φθηνές ξένες εισαγωγές.
Το κόστος ωστόσο - κυρίως για ενέργεια, λιπάσματα και μεταφορές - έχει αυξηθεί πολύ παράπανω μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Οι τιμές παραγωγού - η αρχική τιμή που λαμβάνουν οι αγρότες για τα προϊόντα τους - μειώθηκαν κατά σχεδόν 9% κατά μέσο όρο μεταξύ του τρίτου τριμήνου του 2022 και της ίδιας περιόδου πέρυσι - σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που αναλύθηκαν από το Politico, με λίγα μόνο προϊόντα - συμπεριλαμβανομένου του ελαιολάδου, που πλήττεται από ελλείψεις - να αντιστρατεύονται την τάση.
Οι εισαγωγές παραμένουν την ιδια ώρα «βραχνάς», ιδίως στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, όπου μια πληθώρα φθηνών γεωργικών προϊόντων από την Ουκρανία - για τα οποία η ΕΕ κατάργησε τις ποσοστώσεις και τους δασμούς μετά την εισβολή της Ρωσίας - έχει συμπιέσει τις τιμές, δημιουργώντας δυσαρέσκεια για αθέμιτο ανταγωνισμό.
