Λιγότερο από δύο χρόνια από την τελευταία φορά που ψήφισαν στις βουλευτικές εκλογές και στις δημοτικές εκλογές στο Βελιγράδι, οι ψηφοφόροι στη Σερβία προσέρχονται και πάλι στις κάλπες την Κυριακή. Θα διεξαχθούν επίσης εκλογές για την ανάδειξη συμβουλίων σε 64 ακόμη πόλεις και κωμοπόλεις.
Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ενδέχεται να μην είναι ο ίδιος υποψήφιος στις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής. Όμως η εικόνα και το όνομά του βρίσκονται στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας του κόμματός του.
Το φαινομενικά φιλοευρωπαϊκό, αλλά ιδεολογικά ασύλληπτο Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του έχει απολαύσει μια σειρά από νίκες από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2012.
Ενώ δεν είναι πλέον επίσημα ο ηγέτης του κόμματος, ο πρόεδρος Βούτσιτς είναι η κυρίαρχη φιγούρα της σερβικής πολιτικής την τελευταία δεκαετία. Και η προεκλογική εκστρατεία το αντανακλά αυτό.
Το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα πραγματοποίησε την μεγαλύτερη, οργανωτικά και οικονομικά, προεκλογική εκστρατεία επικεφαλής της οποίας στάθηκε ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Το κυβερνών κόμμα είναι το μόνο που πραγματοποίησε προεκλογικές συγκεντρώσεις σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Σερβίας όπου κεντρικός ομιλητής ήταν ο Βούτσιτς. Παράλληλα κυριάρχησε και στον χώρο της ενημέρωσης. Σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Έρευνας, Διαφάνειας και Υπευθυνότητας (CRTA) οι πολιτικοί παράγοντες του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος κατέλαβαν το 75% του τηλεοπτικού χρόνου που αφιερώθηκε στις εκλογές. Τα θέματα που προβλήθηκαν από τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς αφορούν κυρίως την διακυβέρνηση από το 2012 όταν ανέλαβε την εξουσία.
Η οικονομική σταθερότητα, η ανάπτυξη, οι αυξήσεις στις συντάξεις και τους μισθούς, τα έργα υποδομών βρέθηκαν στην κορυφή της ατζέντας των θεμάτων που ασχολήθηκε ο Βούτσιτς. Υποσχέθηκε ότι σε τέσσερα χρόνια η μέση σύνταξη θα φτάσει τα 650 ευρώ καθαρά και ο μέσος μισθός τα 1400 ευρώ.
Σε αντίθεση με προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις δεν προέταξε το ζήτημα του Κοσόβου αν και φρόντιζε να κάνει αναφορά επισημαίνοντας πως δεν πρόκειται να αναγνωρίσει ποτέ την ανεξαρτησία του. Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς με το σύνθημα «Η Σερβία δεν πρέπει να σταματήσει» υποστήριζε στις ομιλίες του ότι αν δεν ανανεωθεί η εντολή στο κόμμα του θα επέλθει περίοδος οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.
Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς προειδοποίησε επίσης για το ενδεχόμενο πολιτικής αστάθειας επισημαίνοντας ότι αν σχηματίσει κυβέρνηση η αντιπολίτευση ο ίδιος δεν θα μπορέσει να παραμείνει πρόεδρος Δημοκρατίας.
Τα τρία κύρια μπλοκ της αντιπολίτευσης
Τα τρία κύρια μπλοκ της αντιπολίτευσης είναι ο συνασπισμός «Σερβία κατά της βίας», που πήρε το όνομά του από το κύμα διαμαρτυρίας που ακολούθησε δύο μαζικούς πυροβολισμούς τον Μάιο, και δύο συνασπισμοί δεξιών κομμάτων.
Ο κατάλογος «Σερβία κατά της βίας» περιλαμβάνει το Κόμμα Ελευθερίας και Δικαιοσύνης του πρώην δημάρχου του Βελιγραδίου Ντράγκαν Τζίλας, το Λαϊκό Κίνημα της Σερβίας, του οποίου ηγείται ο Μίροσλαβ Άλεξιτς, και το Πράσινο-Αριστερό Μέτωπο/Ne Davimo Beograd, το οποίο είναι γνωστό για τον ακτιβισμό του στη βάση.
Περιλαμβάνει επίσης το κίνημα Srce (Καρδιά), με επικεφαλής τον Zdravko Ponos, ο οποίος ήρθε δεύτερος πίσω από τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς στις προεδρικές εκλογές του 2022, την Οικολογική Εξέγερση, γνωστή για την ηγεσία των περιβαλλοντικών διαδηλώσεων, το Δημοκρατικό Κόμμα, το οποίο ηγήθηκε της χώρας πριν από το Προοδευτικό Κόμμα του Vucic, το φιλελεύθερο, φιλοευρωπαϊκό Κίνημα Ελεύθερων Πολιτών και το Κόμμα Zajedno (Μαζί).
Τα δεξιά κόμματα που αυτοαποκαλούνται «αντιπολίτευση για την οικοδόμηση του κράτους» δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν να πάνε από κοινού στις εκλογές.
Χωρίζονται στον συνασπισμό «Εθνική συγκέντρωση», που αποτελείται από το Dveri (Πόρτες) και το Zavetnici [Ορκισμένοι], και στον συνασπισμό NADA (Ελπίδα), που αποτελείται από το Νέο Δημοκρατικό Κόμμα της Σερβίας και το Κίνημα για την Ανανέωση του Βασιλείου της Σερβίας, POKS.
Αν και οι περισσότεροι από την αντιπολίτευση έχουν να αντιμετωπίσουν εκστρατείες λάσπης, διαρροές ιδιωτικών βίντεο, πλαστές υπογραφές υποστήριξης, προεκλογικά δώρα στους πολίτες και άλλα, η ανάλυση του BIRN δείχνει ότι ορισμένοι από αυτούς έχουν την ευκαιρία να τα πάνε καλά στο Βελιγράδι και να ταρακουνήσουν τη μουδιασμένη πολιτική σκηνή της Σερβίας.
Πέρυσι, η αντιπολίτευση στο Βελιγράδι κέρδισε περίπου 50.000 ψήφους περισσότερες από τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού, αλλά δεν κατάφερε να κερδίσει την εξουσία όταν οι ψήφοι μεταφράστηκαν σε πραγματικές έδρες.
Εν τω μεταξύ, δύο διαδοχικοί μαζικοί πυροβολισμοί στο Βελιγράδι, με συνολικά 19 νεκρούς, προκάλεσαν έκρηξη οργής και απογοήτευσης για αυτό που πολλοί Σέρβοι θεωρούσαν κουλτούρα βίας υπό την ηγεσία του Βούτσιτς και του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματός του.
Οι προσδοκίες της αντιπολίτευσης είναι χαμηλότερες για τις βουλευτικές εκλογές. Περίπου 6,5 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν δικαίωμα ψήφου για τις 250 έδρες του κοινοβουλίου, δεκαοκτώ λίστες είναι υποψήφιες και προβλέπεται ευρέως ότι το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα θα κερδίσει τις περισσότερες έδρες.
Η κανονική προθεσμία για τις τοπικές εκλογές στη Σερβία έληγε την άνοιξη του 2024 και, καθώς το κυβερνών Προοδευτικό Κόμμα τείνει να συνδυάζει πολλαπλά επίπεδα εκλογών, η θητεία της σημερινής κυβέρνησης αναμενόταν να διαρκέσει μέχρι τότε.
Όμως, μετά τις διαδηλώσεις που ακολούθησαν τους μαζικούς πυροβολισμούς τον Μάιο, καθώς και τις επιπλοκές στις σχέσεις με το Κόσοβο, ο Βούτσιτς, χρησιμοποιώντας το αίτημα της αντιπολίτευσης ως δικαιολογία, αποφάσισε να προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές τον Δεκέμβριο.
Ειδικοί δήλωσαν στο BIRN ότι ο Βούτσιτς γνωρίζει ότι η δημοτικότητα των Προοδευτικών μειώνεται και ότι αυτή είναι η καλύτερη στιγμή για να στηρίξει την υποστήριξη για μια νέα κυβερνητική θητεία ενόψει περαιτέρω δυσμενών πολιτικών εξελίξεων.
Σε μια προοδευτική συγκέντρωση στο Βελιγράδι στις 2 Δεκεμβρίου, ο Βούτσιτς - ο οποίος δεν συμμετέχει επίσημα στην εκστρατεία, αλλά εξακολουθεί να είναι ο πρωταγωνιστής της - δήλωσε:
«Οι καιροί είναι δύσκολοι στο Κοσσυφοπέδιο και τα Μετόχια, είμαι βέβαιος ότι θα είναι ακόμη πιο δύσκολοι, αλλά δεν θα εγκαταλείψουμε ποτέ τον λαό μας και δεν θα του γυρίσουμε ποτέ την πλάτη».
Αυτή είναι η τρίτη φορά που οι Σέρβοι του Κοσσυφοπεδίου θα ψηφίσουν στις εκλογές της Σερβίας. στο έδαφος της Σερβίας και όχι στο Κοσσυφοπέδιο.
