Στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «FootballON: More Than Goals» του ETERON - Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή, ο παγκόσμιος πρωταθλητής με την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου ανδρών της Γαλλίας, συγγραφέας και ακτιβιστής Λιλιάν Τουράμ παραχώρησε συνέντευξη στον Δημήτρη Ραπίδη, project coordinator στο ETERON, μιλώντας για το βιβλίο του «Λευκή Σκέψη» (που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αντίποδες), την αποικιακή κληρονομιά και τον ρόλο της εκπαίδευσης στην αποδόμηση των κοινωνικών προκαταλήψεων.
Ο Τουράμ, ιδρυτής του ιδρύματος «Lilian Thuram - Education Against Racism», υπερβαίνει τα όρια του ποδοσφαίρου και τοποθετεί το ζήτημα του ρατσισμού σε μια ευρύτερη βάση, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια ιδεολογική κατασκευή που εξυπηρετεί συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα.
Κύρια Σημεία της Συνέντευξης:
Η «Λευκή Σκέψη» ως Ιδεολογική Κατασκευή: Ο Τουράμ εξηγεί ότι οι κατηγορίες «λευκός» και «μαύρος» δεν είναι βιολογικές πραγματικότητες, αλλά κοινωνικές κατασκευές. «Κανένα δέρμα δεν είναι λευκό σαν το χαρτί, ούτε μαύρο σαν ένα παντελόνι», σημειώνει, τονίζοντας ότι οι χρωματικοί και φυλετικοί όροι επινοήθηκαν για να στηρίξουν μια τεχνητή ιεραρχία ανωτερότητας.
Ο Ρατσισμός ως Οικονομικό Εργαλείο: Σύμφωνα με τον Τουράμ, η δουλεία και η αποικιοκρατία δεν ήταν «πόλεμοι χρωμάτων», αλλά οικονομικά συστήματα. «Για να εκμεταλλευτείς έναν άνθρωπο, πρέπει πρώτα να κατασκευάσεις την κατωτερότητά του», αναφέρει χαρακτηριστικά, συνδέοντας τον ιστορικό ρατσισμό με το σύγχρονο καπιταλιστικό μοντέλο που απαιτεί την ταχέως αναλώσιμη εργασία.
Η Διαστρέβλωση της Ιστορίας στο Σχολείο: Ο Γάλλος παλαίμαχος ποδοσφαιριστής και παγκόσμιος πρωταθλητής ασκεί κριτική στο εκπαιδευτικό σύστημα που διδάσκει την ιστορία από μία μόνο οπτική γωνία. Αναφέρει το παράδειγμα του Ναπολέοντα, ο οποίος διδάσκεται ως «ήρωας» στη Γαλλία, αποσιωπώντας συχνά το γεγονός ότι ήταν εκείνος που επανέφερε τη δουλεία.
Ο Χάρτης του Μερκάτορ και η Γεωπολιτική Προκατάληψη: Ο Τουράμ χρησιμοποιεί το παράδειγμα του παγκόσμιου χάρτη, του χάρτη της υδρογείου, για να δείξει πώς η οπτική μας για τον κόσμο είναι στρεβλή. Εξηγεί ότι η μεγέθυνση της Ευρώπης και η σμίκρυνση της Αφρικής στους χάρτες που χρησιμοποιούμε στα σχολεία, καλλιεργεί υποσυνείδητα την ιδέα ότι ο δυτικός κόσμος είναι το «κέντρο του κόσμου» και ότι ο «ο παγκόσμιος Βορράς είναι ανώτερος του παγκόσμιου Νότου».
Κλιματική Κρίση και Προσφυγικό: Ο Γάλλος συγγραφέας και ακτιβιστής συνδέει την κλιματική αδράνεια με τη «λευκή σκέψη», υποστηρίζοντας ότι οι πλούσιες χώρες διστάζουν να αναλάβουν το κόστος της αποκατάστασης της κλιματικής ισορροπίας γιατί θεωρούν ορισμένες ζωές, ειδικά στον παγκόσμιο Νότο, ως «λιγότερο σημαντικές». Παράλληλα, καταγγέλλει τη «λευκή σκληρότητα» στη διαχείριση των προσφύγων στη Μεσόγειο, τονίζοντας ότι ο κόσμος συνεχίζει να λειτουργεί βάσει ενός «φυλετικού συμβολαίου».
Στερεότυπα στο Ποδόσφαιρο: Ο Τουράμ αναφέρεται στις βαθιά ριζωμένες προκαταλήψεις που θέλουν τους μαύρους παίκτες «σωματικά δυνατούς» και τους λευκούς παίκτες «τακτικά ευφυείς», επισημαίνοντας ότι αυτές οι αντιλήψεις επηρεάζουν ακόμα και σήμερα την εξέλιξη των νέων αθλητών.
Περιορισμός στη Διαμόρφωση Νέων Παικτών: Αυτή η «φυλετική ανάγνωση» επηρεάζει τους προπονητές και τους σκάουτερ από τις ακαδημίες. Όπως εξηγεί ο Τουράμ, αν ένας νεαρός παίκτης κατηγοριοποιηθεί ως «φύσει δυνατός», το σύστημα συχνά αμελεί να καλλιεργήσει την τακτική του παιδεία, εγκλωβίζοντάς τον σε συγκεκριμένους ρόλους μέσα στο γήπεδο.
Η Επιλογή των Αρχηγών στις Ομάδες: Ο Τουράμ επισημαίνει ότι αυτές οι προκαταλήψεις φτάνουν μέχρι την επιλογή των αρχηγών στις ποδοσφαιρικές ομάδες. Η «λευκή σκέψη» τείνει να αποδίδει ηγετικά και διανοητικά χαρακτηριστικά πιο εύκολα σε λευκούς παίκτες, στερώντας από άλλους την ευκαιρία να αναδειχθούν ως προσωπικότητες.
Η Ιστορική Συνέχεια: Για τον Τουράμ το ποδόσφαιρο, παρά τη δύναμή του να ενώνει λαούς και πολιτισμούς, παραμένει ένας χώρος όπου οι παίκτες πρέπει να παλέψουν για να αποτινάξουν τις «φυλετικές μάσκες» που τους έχουν επιβληθεί. Προσθέτει ακόμη ότι υπάρχει ιστορική συνέχεια μεταξύ των παλαιότερων παικτών που πάλεψαν για ισότητα και των σημερινών παικτών που οφείλουν να συνεχίσουν στο ίδιο δύσκολο μονοπάτι.
«Πρέπει να έχουμε τη νοημοσύνη να βλέπουμε τα πράγματα από πολλές οπτικές γωνίες και να καταλάβουμε ότι είμαστε καρποί μιας ιστορίας που χτίστηκε πάνω στην ιεραρχία» σημειώνει ο Λιλιάν Τουράμ.
{https://www.youtube.com/watch?v=Gtzf5EafFlU}
