Σήμερα, Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026, στις 13:00, τελείται στη Μητρόπολη Αθηνών η κηδεία της διακεκριμένης βυζαντινολόγου και πρύτανη, Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών.
Η εξόδιος ακολουθία πραγματοποιείται δημοσία δαπάνη, κατόπιν κοινής απόφασης των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, Παιδείας και Πολιτισμού.
Νωρίτερα η σορός της εκτίθεται σε λαϊκό προσκύνημα, προκειμένου το κοινό να αποτίσει φόρο τιμής σε μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές των βυζαντινών σπουδών διεθνώς
Ποια ήταν η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926 από γονείς μικρασιατικής καταγωγής. Πατέρας της ήταν ο Νίκος Γλύκατζης, έμπορος από τη Μικρά Ασία και επιστάτης των κτημάτων της οικογένειας της μητέρας της, Καλλιρόης το γένος Ψαλτίδη, η οποία προερχόταν από εύπορη οικογένεια της Προύσας.
Η οικογένεια εγκαταστάθηκε στη συνοικία του Βύρωνα στην Αθήνα ως προσφυγική, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Ήδη από την ηλικία των έξι ετών εκφωνούσε τους πρώτους της «πολιτικούς» λόγους στη γειτονιά, διαβάζοντας —έστω και ανάποδα— εφημερίδα υπέρ του Βενιζέλου.
Σε ηλικία 14 ετών, το 1942, εντάχθηκε στην Αντίσταση στη γειτονιά της στον Βύρωνα, αναλαμβάνοντας καθήκοντα μεταφοράς μηνυμάτων. Ολοκλήρωσε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή της στο 4ο Γυμνάσιο Αθηνών και στη συνέχεια φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας).
Μετά τον πόλεμο, η τότε βασίλισσα Φρειδερίκη αναζήτησε την καλύτερη φοιτήτρια της φιλολογίας και, παρά τις πολιτικές απόψεις της Αρβελέρ, την προσέλαβε ως γραμματέα στο ίδρυμα που είχε δημιουργήσει για τη στήριξη άπορων παιδιών. Την ίδια περίοδο η Ελένη Αρβελέρ εργάστηκε εντατικά σε ερευνητικά προγράμματα για τη Μικρά Ασία και την Καππαδοκία, διαθέτοντας μάλιστα στην οικογένειά της τα έσοδα από τις έρευνές της (1949-1953).
Το 1953 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για να συνεχίσει τις σπουδές της στην École des Hautes Études, όπου αναγορεύθηκε διδάκτωρ Ιστορίας το 1960. Το 1956 γνώρισε τον Ζακ Αρβελέρ (1918–2010), αξιωματικό του γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού και μέλος παρισινής μεγαλοαστικής οικογένειας, τον οποίο παντρεύτηκε το 1957. Απέκτησαν μία κόρη, τη Μαρί-Ελέν.
Δύο χρόνια μετά την άφιξή της στο Παρίσι εντάχθηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS). Το 1964 έγινε διευθύντρια σπουδών και το 1967 καθηγήτρια στη Σορβόννη. Το 1966 έλαβε το doctorat ès lettres με τη μελέτη της για το Βυζάντιο και τη θάλασσα (Byzance et la mer).
Το 1967 εξελέγη καθηγήτρια βυζαντινής ιστορίας στη Σορβόννη. Υπηρέτησε ως διευθύντρια του Τμήματος Ιστορίας και πρόεδρος της επιτροπής έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής (1969-1970), ενώ διετέλεσε και προσκεκλημένη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ (1973-1974). Αργότερα έγινε αντιπρόεδρος (1970-1973) και στη συνέχεια η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Paris I Panthéon-Sorbonne (1976-1981, επίτιμη πρόεδρος από το 1981).
Το 1982 διορίστηκε η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Ακαδημίας και καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού (έως το 1989). Ακολούθως ανέλαβε την προεδρία του Κέντρο Ζορζ Πομπιντού (1989-1991), όπου είχε διατελέσει αντιπρόεδρος από το 1976.
Στην πολύχρονη πορεία της υπηρέτησε, μεταξύ άλλων, ως πρόεδρος του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης (Γαλλία), αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Danielle Mitterrand, εμπειρογνώμονας στις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες στην UNESCO, πρόεδρος και στη συνέχεια επίτιμη πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Ευρώπης, επίτιμη πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Βυζαντινών Σπουδών (από το 1975), γενική γραμματέας της Διεθνούς Επιτροπής Ιστορικών Επιστημών (1980-1990), πρόεδρος και εν συνεχεία επίτιμη πρόεδρος της Παγκόσμιας Κίνησης Επιστημονικής Ευθύνης (MURS), πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου Ελλάδος (1999-2012) και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών (1993-2022), καθώς και του Διεθνούς Ιδρύματος Dmitri Shostakovich.
Υπήρξε αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Βρετανικής Ακαδημίας, της Βασιλικής Ακαδημίας του Βελγίου, της Ακαδημίας Επιστημών του Βερολίνου και της Βουλγαρίας. Αναγορεύτηκε επίσης επίτιμη διδάκτωρ σε πολυάριθμα πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο (Λονδίνο, Χάρβαρντ, Βελιγράδι, Νέα Υόρκη, Νιου Μπράνσγουικ, Λίμα, Χάιφα, Πάντειο Πανεπιστήμιο, ΕΚΠΑ, Αμερικανικό Πανεπιστήμιο Παρισιού, Φριμπούργκ, Θεσσαλονίκη και Κρήτη).
