Το προσεχές Σάββατο έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό καθώς η Εκκλησία τιμά το πρώτο Ψυχοσάββατο για το 2026 που είναι αφιερωμένο στη μνήμη των κεκοιμημένων, τιμώντας όσους πέρασαν στην αιώνια ζωή. Το πρώτο Ψυχοσάββατο τελείται φέτος στις 14 Φεβρουαρίου, πριν από την Κυριακή της Απόκρεω, και αποτελεί ημέρα προσευχής, μνήμης και πνευματικής περισυλλογής.
Τα κόλυβα κατέχουν κεντρική θέση τόσο στα μνημόσυνα όσο και στα Ψυχοσάββατα και δεν αποτελούν απλώς ένα παραδοσιακό έδεσμα. Κάθε φορά που τα προσφέρουμε και τα γευόμαστε, συμμετέχουμε σε έναν βαθύ θεολογικό συμβολισμό.
Το βασικό τους συστατικό, το σιτάρι, συμβολίζει τον θάνατο, την ταφή αλλά και την Ανάσταση των σωμάτων. Όπως ο σπόρος του σιταριού «θάβεται» στη γη για να δώσει νέα ζωή, έτσι και ο άνθρωπος, σύμφωνα με την ορθόδοξη πίστη, διαλύεται «εις τα εξ ων συνετέθη» και ανασταίνεται κατά την κοινή Ανάσταση με άφθαρτο σώμα, με τη δύναμη του Θεού. Γι’ αυτό και μόνο το σιτάρι –και όχι άλλοι καρποί όπως το κριθάρι ή η βρώμη– χρησιμοποιείται στα κόλυβα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
{https://exchange.glomex.com/video/v-cs1h756hb6rt?integrationId=40599y14juihe6ly}
Παραδοσιακά λόγω Ψυχοσάββατου, την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, στα κοιμητήρια θα βρίσκονται ιερείς για την τέλεση τρισαγίων. Επίσης, την Παρασκευή το απόγευμα στους ναούς θα τελεστούν τρισάγια υπέρ των κεκοιμημένων καί το Σάββατο θα τελεστεί Θεία Λειτουργία 7.30 έως 9.30 το πρωί και τρισάγια υπέρ των κεκοιμημένων.
Υλικά για παραδοσιακά αγιορείτικα κόλυβα
1/2 κιλό σιτάρι
2 κουταλιές της σούπας καρυδόψιχα τριμμένη
1 κουταλιά της σούπας αμυγδαλόψιχα ασπρισμένη και τριμμένη
1 κουταλιά της σούπας μαϊντανό ψιλοκομμένο
1/2 κουταλιά της σούπας σουσάμι καβουρδισμένο
1/2 κουταλιά της σούπας σπόρους ροδιού
1/2 κουταλάκι του γλυκού κανέλα
1 κουταλιά της σούπας σταφίδες
1 κουταλιά της σούπας ζάχαρη
1 κουταλιά της σούπας φρυγανιά
Για την επικάλυψη: άχνη ζάχαρη και κανέλα
Εκτέλεση
Βράζουμε το σιτάρι σε άφθονο νερό, προσέχοντας να μαλακώσει χωρίς να χυλώσει. Το σουρώνουμε καλά και το απλώνουμε σε καθαρή πετσέτα ώστε να απορροφηθεί κάθε ίχνος υγρασίας. Σε μια μεγάλη λεκάνη ανακατεύουμε όλα τα υλικά, εκτός από την άχνη ζάχαρη. Απλώνουμε το μείγμα σε πιατέλα, το πιέζουμε ελαφρά με λαδόκολλα για να πάρει ομοιόμορφο σχήμα και το καλύπτουμε γενναιόδωρα με άχνη ζάχαρη και λίγη κανέλα.
{https://exchange.glomex.com/video/v-ccphxkchh6up?integrationId=40599y14juihe6ly}
Πότε πάμε τα κόλλυβα στην εκκλησία το Ψυχοσάββατο
Στα Ψυχοσάββατα μπορούμε να παραθέτουμε κόλλυβα είτε στον Εσπερινό της Παρασκευής, είτε στην Θεία Λειτουργία του Σαββάτου, είτε και στα δύο. Πρόκειται περί της ιδίας αξίας, αφού η ίδια ακολουθία διαβάζεται. Τα ευλογηθέντα κόλλυβα δεν τα σκορπίζουμε στον τάφο, ούτε τα απορρίπτουμε στα σκουπίδια.
Η Εκκλησία μας καλεί σε μία παγκόσμια ανάμνηση «πάντων των απ’ αιώνος κοιμηθέντων ευσεβώς επ’ ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου». Μνημονεύει:
- Όλους εκείνους που υπέστησαν «άωρον θάνατον», σε ξένη γη και χώρα, σε στεριά και σε θάλασσα.
- Εκείνους που πέθαναν από λοιμική ασθένεια, σε πολέμους, σε παγετούς, σε σεισμούς και θεομηνίες.
- Όσους κάηκαν ή χάθηκαν.
- Εκείνους που ήταν φτωχοί και άποροι και δεν φρόντισε κανείς να τούς τιμήσει με Μνημόσυνα.
Τι συμβολίζουν τα συστατικά στα παραδοσιακά κόλλυβα
Το σιτάρι: Συμβολίζει τις ψυχές των πεθαμένων
Η φρυγανιά: Συμβολίζει το ελαφρύ χώμα που σκεπάζει τον πεθαμένο. Κάποιοι χρησιμοποιούν καβουρδισμένο αλεύρι
Η ζάχαρη: Συμβολίζει τη γλυκύτητα του Παραδείσου
Ο μαϊντανός: Τη χλωρότητα του παραδείσου (Εν τόπω χλοερό, εν τόπω αναψύξεως)
Το ρόδι: Συμβολίζει τη λαμπρότητα του παραδείσου
Από εκεί και ύστερα προσθέτουμε διάφορα άλλα υλικά για γεύση και άρωμα. Δικής μας αρεσκείας.
Το σιτάρι θα πρέπει να είναι από μακρόστενο καρπό και όχι αποφλοιωμένο διότι το αποφλοιωμένο λασπώνει, σφίγγει, ξυνίζει και ερεθίζει το στομάχι.
