Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου) είναι από τις αυστηρές νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η ημέρα έχει χαρακτήρα πένθιμο, γιατί συνδέεται με το Σταυρό και το Πάθος του Χριστού. Γι’ αυτό η Εκκλησία ορίζει νηστεία χωρίς λάδι και κρασί, παρόλο που είναι μεγάλη δεσποτική εορτή. Δηλαδή η νηστεία γίνεται «εις μνήμην του Σταυρού» και για να δείξουμε ευλάβεια και κατάνυξη.
Φέτος, ωστόσο, η 14η Σεπτεμβρίου πέφτει Κυριακή.
Όταν μια μεγάλη γιορτή με αυστηρή νηστεία συμπέσει Κυριακή ή Σάββατο, η Εκκλησία συνήθως επιτρέπει το λάδι και το κρασί (ποτέ όμως το ψάρι εκείνη τη μέρα).
Αυτό γίνεται γιατί Κυριακή (και Σάββατο, πλην του Μεγάλου Σαββάτου) δεν μπορεί να έχει απόλυτη ασιτία ή ξηροφαγία καθώς είναι μέρες κατ’ εξοχήν χαρμόσυνες και λειτουργικά πανηγυρικές.
Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού
Το 326 μ.Χ. η Αγία Ελένη πήγε στην Ιερουσαλήμ για να προσκυνήσει τους Αγίους Τόπους και να ευχαριστήσει το Θεό για τους θριάμβους του γιου της Μεγάλου Κωνσταντίνου. Ο Θείος ζήλος όμως, έκανε την Άγια Ελένη να αρχίσει έρευνες για την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού.
Επάνω στο Γολγοθά υπήρχε ειδωλολατρικός ναός της θεάς Αφροδίτης, τον οποίο γκρέμισε και άρχισε τις ανασκαφές. Σε κάποιο σημείο, βρέθηκαν τρεις σταυροί. Η συγκίνηση υπήρξε μεγάλη, αλλά ποιος από τους τρεις ήταν του Κυρίου; Τότε ο επίσκοπος Ιεροσολύμων Μακάριος με αρκετούς Ιερείς, αφού έκανε δέηση, άγγιξε στους σταυρούς το σώμα μιας ευσεβέστατης κυρίας που είχε πεθάνει. Όταν ήλθε η σειρά και άγγιξε τον τρίτο σταυρό, που ήταν πραγματικά του Κυρίου, η γυναίκα αμέσως αναστήθηκε.
Η είδηση διαδόθηκε σαν αστραπή σε όλα τα μέρη της Ιερουσαλήμ. Πλήθη πιστών άρχισαν να συρρέουν για να αγγίξουν το τίμιο ξύλο. Επειδή, όμως, συνέβησαν πολλά δυστυχήματα από το συνωστισμό, ύψωσαν τον Τίμιο Σταυρό μέσα στο ναό σε μέρος υψηλό, για να μπορέσουν να τον δουν και να τον προσκυνήσουν όλοι.
Αυτή, λοιπόν, την ύψωση καθιέρωσαν οι άγιοι Πατέρες, να γιορτάζουμε στις 14 Σεπτεμβρίου, «για να μπορέσουμε κι εμείς να υψώσουμε μέσα στις ψυχές μας το Σταυρό του Κυρίου μας, που αποτελείτο κατ’ εξοχήν όπλον κατά του διαβόλου».
