Με φόντο τις ραγδαίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την αυξανόμενη διεθνή ανησυχία για τον κίνδυνο ευρύτερης αποσταθεροποίησης, ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα Νοάμ Κατς μιλά στο Dnews.gr για τη λογική, τους στόχους και τα όρια της αμερικανοϊσραηλινής επιχείρησης απέναντι στο Ιράν. Στη συνέντευξή του επιχειρεί να παρουσιάσει την επιχείρηση ως μια στοχευμένη και χρονικά περιορισμένη στρατιωτική δράση, που, όπως υποστηρίζει, αποσκοπεί πρωτίστως στην εξουδετέρωση της άμεσης πυρηνικής και βαλλιστικής απειλής, στην αποτροπή της δημιουργίας νέων υπόγειων εγκαταστάσεων και στην αποδυνάμωση των δομών που, κατά την ισραηλινή πλευρά, στηρίζουν την τρομοκρατική δραστηριότητα στην περιοχή.
Κεντρικό στοιχείο των τοποθετήσεών του αποτελεί η προσπάθεια διαχωρισμού μεταξύ καθεστώτος και κοινωνίας στο Ιράν. «Πολεμάμε το ιρανικό τρομοκρατικό καθεστώς, όχι τον λαό του Ιράν», τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι οι επιχειρήσεις στρέφονται εναντίον του κατασταλτικού κρατικού μηχανισμού και των υπευθύνων για την εσωτερική καταπίεση και την εξωτερική επιθετικότητα, και όχι εναντίον ενός λαού που, όπως σημειώνει, υφίσταται επί δεκαετίες τις συνέπειες αυτής της πολιτικής.
Ο Ισραηλινός πρέσβης αναφέρεται επίσης στον στενό συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους εταίρους ως κρίσιμο παράγοντα για τον περιορισμό του κινδύνου περιφερειακής κλιμάκωσης, ενώ εκφράζει επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα της διπλωματίας όσο παραμένουν ενεργές οι στρατηγικές δυνατότητες του Ιράν.
Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας διαφορετικής «επόμενης μέρας», στην οποία η απομάκρυνση της απειλής θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη σταθερότητα, περιφερειακή συνεργασία και ειρηνικές πρωτοβουλίες στη Μέση Ανατολή.
Συνέντευξη στον Θανάση Κουκάκη
1. Κύριε Κατς, με βάση την εικόνα που έχετε σήμερα, σε ποιο στάδιο θα λέγατε ότι βρίσκεται αυτή τη στιγμή η αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση; Ποια είναι τα βασικά κριτήρια με τα οποία το Ισραήλ και οι σύμμαχοί του θα κρίνουν ότι η επιχείρηση έχει επιτύχει τους στόχους της;
Η αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση προχωρά γρήγορα και αποφασιστικά, ενεργώντας με ακρίβεια στην Τεχεράνη και πλήττοντας στρατηγικούς στόχους σε ολόκληρο το Ιράν. Τις τελευταίες ημέρες έχει σημειωθεί σημαντική επιτυχία στην εξουδετέρωση των βαλλιστικών πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν, της στρατηγικής του υποδομής, του Ναυτικού, του μηχανισμού διοίκησης και ελέγχου — συμπεριλαμβανομένου του Ανώτατου Ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ — καθώς και στοιχείων του καθεστώτος που είναι υπεύθυνα για την καταστολή του ιρανικού λαού.
Όπως έχουν δηλώσει ο Πρόεδρος Τραμπ και ο Πρωθυπουργός Νετανιάχου, τα βασικά κριτήρια επιτυχίας είναι η εξουδετέρωση των πυρηνικών και βαλλιστικών πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν, η αποτροπή της δημιουργίας νέων υπόγειων εγκαταστάσεων που ήδη βρίσκονταν υπό κατασκευή και η αποδυνάμωση του εξτρεμιστικού, τρομοκρατικού ιρανικού καθεστώτος, με την ελπίδα ότι ο ιρανικός λαός θα μπορέσει να το αντικαταστήσει.
Εν συντομία, από ισραηλινή σκοπιά, ο στόχος είναι η εξουδετέρωση της άμεσης βαλλιστικής και πυρηνικής απειλής, ενώ παράλληλα να υποβαθμιστεί σημαντικά — ή ακόμη και να εξαλειφθεί— η ικανότητα του καθεστώτος να χρηματοδοτεί, να εκπαιδεύει και να κινητοποιεί τους τρομοκρατικούς του πληρεξουσίους. Ο ευρύτερος στόχος είναι να δημιουργηθεί μια πραγματικότητα στην οποία το Ιράν δεν θα αποτελεί πλέον υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ. Αυτό εξυπηρετεί επίσης τα συμφέροντα και άλλων χωρών της περιοχής που απειλούνται από το Ιράν.
2. Έχετε δηλώσει ότι η επιχείρηση θα διαρκέσει «όσο χρειαστεί». Πώς επιτυγχάνεται η ισορροπία μεταξύ στρατιωτικής αναγκαιότητας και του κινδύνου μιας παρατεταμένης σύγκρουσης που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει την περιοχή; Πώς αξιολογείτε τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής κλιμάκωσης με τη συμμετοχή και άλλων δρώντων;
Ο Πρωθυπουργός μας δήλωσε ότι η επιχείρηση δεν θα παραταθεί. Θα είναι σύντομη και αποφασιστική. Δρούμε αυστηρά για την επίτευξη των στόχων μας. Αν δεν είχαμε αναλάβει δράση τώρα, οι βαλλιστικές και πυρηνικές δυνατότητες του εξτρεμιστικού ιρανικού καθεστώτος θα είχαν περάσει στο υπέδαφος, θα αποκτούσαν ασυλία και θα καθίσταντο αδύνατο να εξουδετερωθούν.
Έχουμε στείλει σαφή προειδοποίηση σε όλους τους τρομοκρατικούς πληρεξουσίους του Ιράν να μην εμπλακούν στον πόλεμο. Δυστυχώς, η Χεζμπολάχ, ενεργώντας ενάντια στα συμφέροντα του λιβανέζικου λαού και εξυπηρετώντας το Ιράν, επέλεξε να επιτεθεί στο Ισραήλ και οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις δρουν δυναμικά εναντίον της.
Πιστεύω ότι ο πολύ στενός συντονισμός μεταξύ του Ισραήλ, των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων εταίρων αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διατήρηση της σταθερότητας και τη σημαντική μείωση του κινδύνου ευρύτερης κλιμάκωσης. Ταυτόχρονα, το Ιράν όχι μόνο επιτίθεται αδιακρίτως σε αμάχους στο Ισραήλ, αλλά πλήττει και αμάχους σε άλλες χώρες που δεν συμμετείχαν στην επιχείρηση.
Αυτή η συμπεριφορά αποτελεί σαφή απόδειξη ότι η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να ανεχθεί αυτό το καθεστώς να διαθέτει την ικανότητα να απειλεί την περιοχή και το διεθνές σύστημα. Ο μη γένοιτο να φανταστεί κανείς αυτό το καθεστώς να κατέχει στρατιωτική πυρηνική δυνατότητα. Όσο παραμένει προσηλωμένο — στα λόγια και στις πράξεις — στην καταστροφή του Ισραήλ και στην επίτευξη περιφερειακής ηγεμονίας, θα συνεχίσει να αποτελεί μια σοβαρή και απαράδεκτη απειλή. Αυτό το φανατικό καθεστώς έχει επενδύσει στη διάδοση στρατηγικών όπλων, επιδιώκει δυνατότητες απειλής χωρών πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή, ακόμη και βαθιά μέσα στην Ευρώπη, προωθεί την τρομοκρατία παγκοσμίως, στηρίζει τρομοκρατικούς στρατούς και βλάπτει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
3. Υπάρχει κάποιο πολιτικό ή διπλωματικό σενάριο εξόδου που θα μπορούσε να επιταχύνει το τέλος της επιχείρησης ή πιστεύετε ότι μια τέτοια προοπτική δεν είναι ρεαλιστική σε αυτό το στάδιο;
Ο Πρωθυπουργός Νετανιάχου δήλωσε ότι ο μόνος τρόπος να σταματήσει το Ιράν είναι το ιρανικό καθεστώς να παύσει την επιθετικότητά του και να αποδεχθεί όλους τους όρους. Όμως αυτό δεν φαίνεται ρεαλιστικό, καθώς η σημερινή ηγεσία στο Ιράν δεν μπορεί να μεταρρυθμιστεί. Αν το ιρανικό καθεστώς ήταν διατεθειμένο να εγκαταλείψει τα πυρηνικά και βαλλιστικά του προγράμματα υπό αυστηρή επιτήρηση, δεν θα βρισκόμασταν στη σημερινή κατάσταση.
Η διπλωματία που δεν οδηγεί στα αναγκαία αποτελέσματα είναι μάταιη. Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι η διπλωματία θα είναι ευκολότερη όταν η απειλή έχει απομακρυνθεί.
4. Πιστεύετε ότι η στρατιωτική εξουδετέρωση των πυρηνικών και βαλλιστικών δυνατοτήτων του Ιράν αρκεί από μόνη της για τη μείωση της αστάθειας ή απαιτείται ένα ευρύτερο πολιτικό σχέδιο για τη Μέση Ανατολή;
Η επίτευξη των στρατιωτικών στόχων αποτελεί πρωταρχική και αναγκαία προϋπόθεση. Χωρίς την επίτευξή τους δεν θα υπάρξει η αναγκαία σταθερότητα. Όταν η απειλή απομακρυνθεί, θα ανοίξει ο δρόμος προς την ειρήνη. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει τις πολιτικές συνθήκες ώστε ο ιρανικός λαός να αντικαταστήσει το καταπιεστικό του καθεστώς.
Μακροπρόθεσμα θα χρειαστεί να επενδύσουμε στην ανάπτυξη του πραγματιστικού, μετριοπαθούς άξονα στη Μέση Ανατολή. Ελπίζουμε σε περισσότερες συμφωνίες όπως οι Συμφωνίες του Αβραάμ, που θα δώσουν ώθηση σε ειρηνικές πρωτοβουλίες όπως το IMEC. Το όραμά μας είναι η συνεργασία για όλους τους λαούς της περιοχής μας, που θα αντικαταστήσει την ιδεολογία του σημερινού ιρανικού καθεστώτος, η οποία βασίζεται στην τρομοκρατία, την υπονόμευση, την επιθετικότητα και τις απειλές. Ο Πρόεδρος Τραμπ και ο Πρωθυπουργός Νετανιάχου συμμερίζονται αυτό το ίδιο όραμα.
5. Έχετε δηλώσει ότι η αλλαγή καθεστώτος είναι υπόθεση του ιρανικού λαού. Πώς μπορεί, ωστόσο, να διασφαλιστεί ότι η αποδυνάμωση του σημερινού καθεστώτος δεν θα οδηγήσει σε ένα κενό εξουσίας που θα μπορούσε να γεννήσει ακόμη πιο ακραίες ή ανεξέλεγκτες δυνάμεις;
Τρέφουμε τεράστιο σεβασμό για τον ιρανικό λαό. Συμβάλλουμε στη δημιουργία των συνθηκών ώστε αυτό το γενναίο έθνος να μπορέσει να πάρει το πεπρωμένο του στα χέρια του. Πρόκειται για μια ευκαιρία όχι μόνο για τον ιρανικό λαό αλλά και για τη διεθνή κοινότητα.
Ας μην ξεχνάμε ότι η επιχείρηση αποτελεί αποτέλεσμα του φανατικού ιρανικού καθεστώτος, το οποίο από την ίδρυσή του έχει απλώς αρνηθεί να αλλάξει πορεία. Το καθεστώς αυτό εξαπατά τη διεθνή κοινότητα σε τέτοιο βαθμό ώστε, σύμφωνα με τις δικές του παραδοχές, διαθέτει αρκετό εμπλουτισμένο ουράνιο για 11 ατομικές βόμβες.
Δυστυχώς, η διπλωματία δεν απέδωσε αποτελέσματα και αποδείχθηκε αναποτελεσματική.
6. Πιστεύετε ότι, μετά το τέλος των επιχειρήσεων, ο φανατισμός στην περιοχή θα μειωθεί, όπως ελπίζετε, ή υπάρχει ο κίνδυνος να μετασχηματιστεί και να εκδηλωθεί με νέες μορφές;
Πιστεύω πραγματικά ότι η ελπίδα θα γίνει ισχυρότερη στην περιοχή μας όταν αυτό το φανατικό, ριζοσπαστικό καθεστώς αποδυναμωθεί ή αντικατασταθεί. Πολλά από τα προβλήματα της περιοχής θα εξαφανιστούν. Αυτό θα μας επιτρέψει να ενισχύσουμε τον συνασπισμό της ελπίδας.
Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να εργαστούμε σκληρά και διαρκώς σε διάφορους τομείς — τη διπλωματία, την οικονομία και την εκπαίδευση — ώστε να ενισχύσουμε τις πραγματιστικές και μετριοπαθείς δυνάμεις στην περιοχή.
7. Πώς μπορεί να πειστεί η νεότερη γενιά στο Ιράν και στις γειτονικές χώρες ότι η στρατιωτική πίεση στο καθεστώς δεν στρέφεται εναντίον των ίδιων των λαών, ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω πόλωση;
Το μήνυμά μας είναι απολύτως σαφές. Πολεμάμε το ιρανικό τρομοκρατικό καθεστώς, όχι τον λαό του Ιράν. Στρεφόμαστε εναντίον του κατασταλτικού κρατικού μηχανισμού και των τρομοκρατών ηγετών. Πιστεύω ότι ο ιρανικός λαός το γνωρίζει αυτό. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που ηγήθηκαν των διαδηλώσεων τον Ιανουάριο.
Συγκινήθηκα βαθιά από τις διαδηλώσεις Ιρανών εξόριστων σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων και εδώ στην Αθήνα. Εξέφρασαν τις ευχαριστίες τους προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ όχι για την επίθεση στο Ιράν, αλλά για τη βοήθεια στην απελευθέρωσή του.
Οι περισσότεροι άνθρωποι στο Ιράν καταπιέζονται και χρειάζονται βοήθεια για να ανατρέψουν το κακό καθεστώς που σφαγίασε χιλιάδες από τους ίδιους του τους πολίτες. Η κοινή γνώμη στη Δύση έχει σημασία, όπως και οι ενέργειες των κυβερνήσεων για τη διακοπή των σχέσεών τους με αυτό το βάναυσο καθεστώς.
8. Τέλος, αν, όπως έχετε δηλώσει, η διπλωματία απέτυχε στο παρελθόν, ποιον ρόλο μπορεί να διαδραματίσει την «επόμενη μέρα» ώστε να αποφευχθεί ένας φαύλος κύκλος βίας και αντιποίνων;
Η διπλωματία απέτυχε επειδή δεν υποστηριζόταν από ισχύ και από την κατανόηση της άλλης πλευράς ότι θα υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας με αυτή την ισχύ. Όταν η απειλή απομακρυνθεί, η διπλωματία θα είναι πολύ πιο αποτελεσματική.
Έχουμε μια ρεαλιστική ελπίδα ότι, μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ που επιτεύχθηκαν κατά την πρώτη διακυβέρνηση Τραμπ, ο δρόμος μπορεί να ανοίξει για περισσότερες ειρηνευτικές συμφωνίες. Πιστεύουμε στη σταθερότητα και σε μια πραγματικότητα όπου οι χώρες επιλέγουν την πρόοδο, την ανάπτυξη και τη συνεργασία αντί της σύγκρουσης.
