Για πρώτη φορά εισάγεται ο θεσμός των κλιμακωτών ποινών, οι οποίες επιβάλλονται σε περιπτώσεις υποτροπής σοβαρών παραβάσεων. Παράλληλα, σε εξαιρετικά επικίνδυνες καταστάσεις που εμπίπτουν και στον Ποινικό Κώδικα, προβλέπονται ακόμη και ποινές ισόβιας κάθειρξης. Πρόκειται για μια βαθιά μεταρρυθμιστική προσέγγιση, που επιχειρεί να αλλάξει τη νοοτροπία των οδηγών μέσα από τη σταδιακή αυστηροποίηση των συνεπειών.
Ο νέος ΚΟΚ εστιάζει στις παραβάσεις που στατιστικά σχετίζονται με τον μεγαλύτερο αριθμό τροχαίων ατυχημάτων και θανάτων. Στόχος είναι η αποτροπή των επικίνδυνων συμπεριφορών και η εγκαθίδρυση ενός συστήματος κυρώσεων που ενθαρρύνει τη συνετή και υπεύθυνη οδήγηση. Ειδική μέριμνα έχει ληφθεί για περιπτώσεις όπως η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, η παραβίαση του ερυθρού σηματοδότη ή της πινακίδας STOP, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, η συμμετοχή σε αυτοσχέδιους αγώνες ταχύτητας και η οδήγηση μοτοσυκλέτας χωρίς προστατευτικό κράνος. Οι παραβάσεις αυτές θεωρούνται εξαιρετικά επικίνδυνες και αντιμετωπίζονται πλέον με αυστηρότερες συνέπειες, ιδίως σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης συμπεριφοράς.
Η φιλοσοφία του νέου ποινολογίου είναι η σταδιακή αυστηροποίηση των ποινών, με σκοπό να δίνεται ένα σαφές και σταθερό μήνυμα στους οδηγούς: κάθε επανάληψη της ίδιας σοβαρής παράβασης φέρνει βαρύτερες κυρώσεις, τόσο σε επίπεδο προστίμων όσο και σε επίπεδο διοικητικών ή ποινικών μέτρων. Αυτή η μεταρρύθμιση δεν αποσκοπεί μόνο στην τιμωρία, αλλά κυρίως στην πρόληψη και την αλλαγή συμπεριφοράς.
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της πρόληψης, η κυβέρνηση προχωρά και στην πιλοτική λειτουργία του μετρό και του τραμ τα Σαββατοκύριακα, στοχεύοντας κυρίως στη νεότερη γενιά, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις συνδυάζει τη διασκέδαση με την κατανάλωση αλκοόλ. Η διευκόλυνση της μετακίνησης χωρίς την ανάγκη χρήσης αυτοκινήτου εκτιμάται ότι θα συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση των περιστατικών οδήγησης υπό την επήρεια μέθης.
Ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, παρουσίασε κατά τη συζήτηση στη Βουλή μια σειρά από νομοθετικές βελτιώσεις, βασισμένες σε προτάσεις κομμάτων και επαγγελματικών φορέων. Μεταξύ άλλων, ανακοινώθηκε η επιβολή διοικητικού προστίμου 700 ευρώ και αφαίρεσης του διπλώματος για 60 ημέρες σε περίπτωση που πραγματοποιηθεί επικίνδυνη αναστροφή και προκληθεί σύγκρουση. Αν το όχημα είναι μισθωμένο, η ευθύνη βαραίνει τον μισθωτή οδηγό. Επιπλέον, η διάταξη για τις απαγορεύσεις στάθμευσης τροχόσπιτων τροποποιείται, ώστε να αφορά πλέον οχήματα μήκους άνω των 7,5 μέτρων, σύμφωνα με αιτήματα των σχετικών επαγγελματικών συλλόγων.
Αναφορικά με την κυκλοφορία των ταξί στις λεωφορειολωρίδες, διευκρινίζεται ότι το χρονικό όριο των 30 δευτερολέπτων για επιβίβαση ή αποβίβαση δεν ισχύει όταν υπάρχει εσοχή ή όταν εξυπηρετούνται επιβάτες με κινητικές δυσκολίες. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα θέσπισης υπουργικής απόφασης που θα ρυθμίζει ειδικά τις περιπτώσεις μετακίνησης ασθενών για θεραπευτικούς σκοπούς, όπως οι νεφροπαθείς που μεταφέρονται για αιμοκάθαρση. Ο νέος Κώδικας προσαρμόζεται επίσης στην τεχνολογική πρόοδο, περιλαμβάνοντας στις απαγορευμένες συσκευές κατά την οδήγηση και τα έξυπνα ρολόγια και ταμπλέτες, όχι μόνο τα κινητά τηλέφωνα.
Όσον αφορά τις νέες ποινές, η αυστηρότητα είναι σαφής. Στην περίπτωση χρήσης κινητού κατά την οδήγηση χωρίς πρόκληση ατυχήματος, η αρχική ποινή είναι πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση του διπλώματος για ένα μήνα. Σε επαναλαμβανόμενη παράβαση, το πρόστιμο φτάνει τα 1.000 ευρώ και η αφαίρεση επεκτείνεται σε έξι μήνες, ενώ σε τρίτη παράβαση το πρόστιμο εκτοξεύεται στα 2.000 ευρώ και η αφαίρεση ισχύει για έναν ολόκληρο χρόνο. Στην οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ έως 1,1 g/l, το πρόστιμο κυμαίνεται από 200 έως 700 ευρώ και αφαιρείται το δίπλωμα για τρεις μήνες, ενώ επιπλέον πλέον προβλέπεται η υποχρεωτική ακινητοποίηση και φύλαξη του οχήματος. Σε δεύτερη παράβαση, το πρόστιμο ανεβαίνει στα 1.000 ευρώ και η αφαίρεση της άδειας οδήγησης φτάνει τους έξι μήνες. Στην περίπτωση κατανάλωσης άνω του 1,1 g/l, το πρόστιμο των 1.200 ευρώ παραμένει, αλλά η φυλάκιση πλέον μπορεί να φτάσει τα πέντε χρόνια, ενώ αφαιρούνται και οι πινακίδες του οχήματος. Σε επαναλαμβανόμενες παραβάσεις, η ποινή αυξάνεται ραγδαία: στη δεύτερη φορά, 2.000 ευρώ πρόστιμο και αφαίρεση του διπλώματος για επτά χρόνια, ενώ στην τρίτη φορά το πρόστιμο φτάνει τα 4.000 ευρώ και η αφαίρεση ισχύει για δέκα χρόνια.
Το νέο πλαίσιο, πιο αυστηρό και πιο στοχευμένο, αποσκοπεί όχι μόνο στον περιορισμό των παραβάσεων αλλά και στη διαμόρφωση μιας διαφορετικής οδηγικής κουλτούρας, βασισμένης στον σεβασμό, τη σύνεση και την υπευθυνότητα. Είναι ένα αναγκαίο βήμα προς μια πιο ασφαλή και πολιτισμένη καθημερινότητα στους ελληνικούς δρόμους.
