Το Μεγάλο Σάββατο, σύμφωνα με την Αγία Γραφή, οι φαρισαίοι και οι αρχιερείς ζήτησαν από τον Πόντιο Πιλάτο να ασφαλίσει τον τάφο του Ιησού για τρεις ημέρες, προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο οι μαθητές Του να κλέψουν το σώμα Του και να διαδώσουν ότι είχε αναστηθεί, όπως ο ίδιος είχε προφητέψει ενώ ζούσε. Ο Πιλάτος συμφώνησε και έδωσε εντολή να τοποθετηθεί φρουρά στον τάφο και να σφραγιστεί.
Η πρώτη Ανάσταση
Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου γιορτάζουμε την «θεόσωμον ταφή» και «την εις Άδου κάθοδον», δηλαδή την ταφή του Κυρίου και την κάθοδό Του στον Άδη, όπου κήρυξε στους νεκρούς. Αν και η ταφή πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής, η Εκκλησία αφιερώνει το Μεγάλο Σάββατο ως ημέρα μελέτης του μυστηρίου αυτής της πράξης.
Από το απόγευμα του Σαββάτου, ο ναός στολίζεται με κόκκινα και αναστάσιμα καλύμματα, ενώ στα Ιεροσόλυμα, η τελετή της Αφής του Αγίου Φωτός πραγματοποιείται το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου.
Τα μεσάνυχτα του Σαββάτου
Στην Ελλάδα, η Θεία Λειτουργία της Ανάστασης πραγματοποιείται το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου. Στις 12 ακριβώς τα μεσάνυχτα, σβήνουν τα φώτα της εκκλησίας και ο ιερέας κρατώντας δύο δέσμες τριάντα τριών κεριών με το Άγιο Φως, ψάλλει το «Δεύτε λάβετε Φως...».
Μετά την Ανάσταση, ιερείς, ψάλτες και πιστοί βγαίνουν στο προαύλιο της εκκλησίας όπου διαβάζεται το Ευαγγέλιο της Ανάστασης και ψάλλεται το «Χριστός Ανέστη εκ νεκρών...». Στη συνέχεια, ακολουθούν πυροτεχνήματα και βεγγαλικά για να γιορταστεί η Ανάσταση του Χριστού. Οι πιστοί μεταφέρουν το Άγιο Φως στα σπίτια τους και με το καπνό της λαμπάδας κάνουν το σχήμα του σταυρού στην είσοδο. Στη συνέχεια, ανάβουν το καντήλι και το διατηρούν για τουλάχιστον 40 ημέρες.
Η Ανάσταση και το νόημα της ώρας
Ο χρόνος της Ανάστασης είναι καθοριστικός. Οι Ευαγγελιστές συμφωνούν για την ημέρα της Ανάστασης, την Κυριακή, αλλά η ώρα ποικίλλει στις ερμηνείες τους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει καθορίσει την ώρα της Ανάστασης με βάση την προφητεία του Χριστού, ο οποίος δήλωσε ότι θα πεθάνει και θα αναστηθεί την τρίτη ημέρα. Η πρώτη ημέρα είναι η Παρασκευή, η δεύτερη το Σάββατο, και η τρίτη ξεκινά τα μεσάνυχτα της Κυριακής. Επομένως, η ώρα της Ανάστασης προσδιορίζεται ακριβώς με την αρχή της τρίτης ημέρας, ως ακριβής στιγμή που ο Χριστός αναστήθηκε, σύμφωνα με την Αγία Γραφή.
