Η 19η Μαΐου είναι Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και τιμάται από το 1994, όταν και καθιερώθηκε με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων.
Στις 19 Μαΐου 1919, κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ο Κεμάλ Ατατούρκ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα του Πόντου και δρομολόγησε τη δεύτερη και σκληρότερη φάση της Γενοκτονίας των Ποντιακού Ελληνισμού, η οποία έγινε στο πλαίσιο του Απελευθερωτικού Αγώνα των Τούρκων κατά των Δυτικών (Αγγλογάλλων, Ιταλών, Ελλήνων), που κατείχαν εδάφη της Μικράς Ασίας. Από 200.000 έως 350.000 είναι οι Ελληνoπόντιοι, που εξολοθρεύτηκαν από τους Νεότουρκους κατά την περίοδο 1916-1923, σ' ένα σύνολο 750.000 περίπου.
Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου αναφέρεται σε σφαγές και εκτοπισμούς εναντίον Ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή του Πόντου που πραγματοποιήθηκαν από το κίνημα των Νεότουρκων κατά την περίοδο 1914-1923. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν ήταν η εκτόπιση, η εξάντληση από έκθεση σε κακουχίες, τα βασανιστήρια, η πείνα και η δίψα, οι πορείες θανάτου στην έρημο και συχνότατα οι εν ψυχρώ δολοφονίες ή εκτελέσεις.
Ο αριθμός των θυμάτων έχει υπολογιστεί από έναν Πόντιο μελετητή σε 353.000, αριθμός που υιοθετείται και από τις περισσότερες ξένες πηγές και ποντιακές οργανώσεις και αναφέρεται σε επίσημες εκδηλώσεις, ενώ νεώτερες μελέτες έχουν αποδείξει ότι ο υπολογισμός αυτός είναι αυθαίρετος και υπολογίζουν τα θύματα σε περίπου 100-150 χιλιάδες νεκρούς. Οι επιζώντες κατέφυγαν στον Άνω Πόντο (στην ΕΣΣΔ) και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα.
Η διεθνής βιβλιογραφία και τα κρατικά αρχεία πολλών χωρών εμπεριέχουν πλήθος μαρτυριών για τη γενοκτονία που διαπράχθηκε κατά των Ποντίων κατοίκων της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η γενοκτονία πραγματοποιήθηκε παράλληλα με γενοκτονίες εις βάρος και άλλων πληθυσμών, δηλαδή των Αρμενίων και των Ασσυρίων, με αποτέλεσμα ορισμένοι ερευνητές να θεωρήσουν τις επιμέρους διώξεις ως τμήματα μιας ενιαίας γενοκτονικής πολιτικής εις βάρος των Ελλήνων ή γενικότερα των Χριστιανών της Μικράς Ασίας.
Στις αρχές του 1991, η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ αποδέχτηκε ομόφωνα πρόταση του προέδρου του Ανδρέα Παπανδρέου, ύστερα από επιστολή των ποντίων βουλευτών του κινήματος, για την κατάθεση πρότασης νόμου για την επίσημη αναγνώριση από τη Βουλή της γενοκτονίας των Ποντίων και την καθιέρωση της 19ης Μαΐου ως «Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων». Έτσι, την 1η Απριλίου 1992, 22 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ κατέθεσαν τη σχετική πρόταση νόμου, η οποία ουδέποτε προωθήθηκε για συζήτηση από την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Μετά την ανάληψη της εξουσίας από το ΠΑΣΟΚ τον Οκτώβριο του 1993, η πρόταση νόμου επανακατατέθηκε στη Βουλή στις 9 Δεκεμβρίου 1993 και ψηφίστηκε ομόφωνα από το σώμα στις 24 Φεβρουαρίου 1994. O νόμος 2193/94, που δημοσιεύτηκε στις 11 Μαρτίου 1994 στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (Φύλλο 32 Α') καθιερώνει την 19η Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Η Ποντιακή γενοκτονία έχει οριστεί και αναγνωριστεί από τη Διεθνή Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (IAGS), ενώ έχει τύχει αναγνώρισης και από αρκετές διεθνείς οργανώσεις και φορείς, όπως οι Ευρωπαίοι Δημοκράτες Φοιτητές. Τέλος ψηφίσματα της Γερουσίας των ΗΠΑ κάνουν αναφορά σε γενοκτονία κατά Ελλήνων.
Το 1998 η Βουλή ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 14ης Σεπτεμβρίου ως «ημέρα εθνικής μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος». Πέρα από το ελληνικό κράτος ο διωγμός των Ποντίων αναγνωρίζεται επισήμως ως γενοκτονία από την Κύπρο, την Αρμενία, την Σουηδία, ορισμένες ομοσπονδιακές δημοκρατίες της Ρωσίας, εννέα πολιτείες των ΗΠΑ (Φλόριντα, Τζώρτζια, Μασαχουσέτη, Νιου Τζέρσεϊ, Νέα Υόρκη, Πενσυλβάνια, Νότια Καρολίνα, Ρόουντ Άιλαντ και από τις 11/9/2019 Καλιφόρνια, ενώ υπάρχει σαφής αναφορά -κατά κάποιο τρόπο αναγνώριση- σε γενοκτονία Ελλήνων και από την πολιτεία της Αλαμπάμα), τη βουλή της αυστραλιανών πολιτειών της Νότιας Αυστραλίας και της Νέας Νότιας Ουαλίας, την Αυστρία (ακολουθούμενη λίγες ημέρες αργότερα από το Δήμο της Βιέννης) και την Ολλανδία. Στο Καναδά οι πόλεις Οττάβα και Τορόντο έχουν αναγνωρίσει την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της Ποντιακής γενοκτονίας.
Οι νεκροί ζητούν Δικαίωση
Με τίτλο «Οι νεκροί ζητούν δικαίωση» η μίνι ταινία-μόλις 3΄- του σκηνοθέτη Φώτη Πάσσου κατατίθεται ως φόρος τιμής για την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, τη 19η Μαΐου.
Όπως αναφέρθηκε, τα θύματα της Γενοκτονίας υπολογίζονται σε περισσότερα από 350.000 σε βάθος 10ετίας, από το 1912 έως και τη Μικρασιατική καταστροφή το 1923. Μέσα σε μόλις 3΄ ο Φώτης Πάσσος καταφέρνει να συμπεριλάβει όλο τον πόνο του θανάτου και του ξεριζωμού, καθώς και την ελπίδα της δικαίωσης.
Θεσσαλονίκη: Εκδηλώσεις μνήμης για τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου
Το πρώτο στην Ελλάδα Πάρκο Μνήμης, για τα 353.000 θύματα της ποντιακής γενοκτονίας, δημιουργείται στο Κολχικό του Δήμου Λαγκαδά, με τις πρώτες συμβολικές δενδροφυτεύσεις που έγιναν σήμερα, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης.
Τα δέντρα, κυπαρίσσια, που φυτεύτηκαν στη διάρκεια συγκινητικής τελετής, σχηματίζουν τον αριθμό «353», με πρωτοβουλία της δημοτικής αρχής, ποντιακών συλλόγων,κ.α. φορέων, αποτελούν το σύμβολο της αθανασίας των ψυχών και της αιώνιας ζωής. Με τη συμβολική δεντροφύτευση, άρχισαν σήμερα οι επετειακές εκδηλώσεις για τα θύματα των Ελλήνων του Πόντου και αναμένεται να κορυφωθούν στη Θεσσαλονίκη στις 19 Μαΐου, την ημέρα της επετείου.
«Ημέρα μνήμης και μνημόσυνο για τις 353.000 ψυχές που έμειναν στις χαμένες, αλλά όχι αλησμόνητες πατρίδες, αλλά και γι΄αυτούς που ήρθαν στην πατρίδα», είπε, ο δήμαρχος Λαγκαδά, Ιωάννης Ταχματζίδης υπογραμμίζοντας πως θα φθάσουμε στην τελική δικαίωση.
Χαιρετισμό απηύθυνε, μεταξύ άλλων και η Χριστίνα Σαχινίδου, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων (Π.Ο.Π.Σ.) η οποία ανέφερε πως οι Πόντιοι θα συνεχίσουν τον αγώνα τους μέχρι να δικαιωθούν και ζήτησε να μπει στην διπλωματική ατζέντα το θέμα της διεθνοποίησης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Για την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας μίλησε ο γενικός γραμματέας της Π.Ο.Π.Σ. και ιστορικός Κωνσταντίνος Σαμουρκασίδης ο οποίος ανέφερε πως ο αφανισμός των Χριστιανών και των Ελλήνων του Πόντου ήταν ένα οργανωμένο και προσχεδιασμένο έγκλημα.
(πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ, sansimera.gr, wikipedia)
