Η πυρκαγιά που σάρωσε τη Βόρεια Εύβοια το καλοκαίρι του 2021 άφησε πίσω της καμένη γη, κατεστραμμένες ζωές και ένα βουβό αίσθημα ανημπόριας. Μα μέσα από τις στάχτες, γεννήθηκε κάτι που κανείς δεν περίμενε, μια πρωτοβουλία με όραμα, διάρκεια και βάθος, που έμελλε να μετατραπεί σε πυρήνα ελπίδας και ανθεκτικότητας. Η Endless, εταιρεία με βαθιά παρουσία στον κλάδο του χαρτιού και του απορρυπαντικού, δεν έμεινε θεατής της καταστροφής, αντίθετα, επέλεξε να πράξει.
Το Beegin δεν είναι απλώς ένα πρόγραμμα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Είναι μια ενεργή δέσμευση με μακροπρόθεσμο αποτύπωμα, μια γέφυρα μεταξύ της κοινωνίας, της φύσης και της τεχνολογίας. Με οδηγό τη μέλισσα, αυτό το μικρό θαύμα της φύσης που διατηρεί σε ισορροπία το οικοσύστημα, το Beegin στηρίζει μελισσοκόμους, αναζωογονεί κατεστραμμένες περιοχές και επανασχεδιάζει τις έννοιες της βιωσιμότητας και της προσφοράς.
Τέσσερα χρόνια μετά, και με αφορμή τη διαρκή εξέλιξη της δράσης, μίλησαν στο Dnews.gr, η Εύη Οικονόμου Marketing Director της Endless EC, η Χαρά Μαγγανά από το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας «ΔΗΩ» και η μελισσοκόμος Γωγώ Πασσά, και μοιράστηκαν μαζί μας την πορεία, τις συγκινήσεις και τις προκλήσεις αυτής της ξεχωριστής πρωτοβουλίας.
Εύη Οικονόμου, Marketing Director, Endless EC: «Το Beegin δεν δημιουργήθηκε με εταιρικό εγωισμό. Το αντίθετο»
- Η Endless EC είναι μια εταιρεία με σταθερή παρουσία στον χώρο του χάρτου και του απορρυπαντικού. Πώς προέκυψε η απόφαση να ξεφύγετε από το πλαίσιο της παραδοσιακής εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και να επενδύσετε σε μια πρωτοβουλία όπως το Beegin, με ξεκάθαρα μακροπρόθεσμο αποτύπωμα;
Το Beegin ξεκίνησε αντανακλαστικά σε μια καταστροφή που δεν μας άγγιξε απλά, μας συγκλόνισε. Κίνητρό μας το Φθινόπωρο του 2021 ήταν να βρούμε έναν τρόπο να συμβάλουμε ουσιαστικά στην περιοχή και στους κατοίκους της Β. Εύβοιας που η πυρκαγιά εκείνου του καλοκαιριού πλήγωσε. Μπροστά στο μέγεθος της καταστροφής είχαμε δύο επιλογές: να νιώσουμε πολύ «μικροί» για να κάνουμε την αλλαγή, ή αρκετά «θαρραλέοι» για να κάνουμε το πρώτο βήμα. Επιλέξαμε το δεύτερο, κάνοντας την αρχή σε μια πορεία σύνδεσης με τον τόπο, προσφοράς στους ανθρώπους του και εξέλιξης μιας ιδέας που τέσσερα χρόνια μετά συνεχίζει.
Ξεκινώντας το Beegin ξέραμε πως εκκινούσαμε μια διαδρομή διαφορετικής προσέγγισης σε επίπεδο εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Μια δέσμευση συμμετοχής και παρουσίας που ξεκινούσε όταν η τηλεοπτική προσοχή του κοινού θα σταματούσε και που θα εξελίσσονταν παράλληλα με τις ανάγκες των ανθρώπων της περιοχής. Επικεντρώνοντας σε κάτι πολύ μικρό, αλλά τόσο ουσιαστικό για την επούλωση των πληγών στη Φύση: τη μέλισσα και τους ανθρώπους της περιοχής που την φροντίζουν και βιοπορίζονται από αυτή. Τους μελισσοκόμους που, όταν ξεκινούσαμε την δράση, δεν είχαν κυψέλες και τροφή για τα μελίσσια τους, και τους οποίους 4 χρόνια μετά εξοπλίσαμε με «έξυπνες ζυγαριές» εγκαινιάζοντας στην Ελλάδα τη μελισσοκομία ακριβείας, αλλά και μια άλλη αντίληψη στον τρόπο συνεργασίας τους.
Εύη Οικονόμου, Marketing Director, Endless EC
- Μπορείτε να μοιραστείτε μια στιγμή ή ιστορία που σας συγκίνησε ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της πορείας του Beegin μέχρι σήμερα;
Θα επέλεγα να σταθώ στα αντικρουόμενα συναισθήματα μεταξύ της παράδοσης των κυψελών και της παράδοσης των έξυπνων ζυγαριών. Η χορηγία της κατασκευής και παράδοσης κυψελών στους μελισσοκόμους τεσσάρων χωριών της περιοχής, το 2021, έγινε εν μέσω αποκαϊδιών και δασικής καταστροφής, σε ανθρώπους που το μαύρο της φωτιάς είχε χρωματίσει την ψυχολογία τους. Οι μελισσοκόμοι αυτοί όμως έμειναν, πάλεψαν, συνέχισαν, το ίδιο και το Beegin. Στην παράδοση των έξυπνων ζυγαριών και στην εκκίνηση από τον σταθερό μας συνεργάτη, το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας «ΔΗΩ» του προγράμματος εκπαίδευσης των μελισσοκόμων στην χρήση του, η εικόνα και τα συναισθήματα ήταν εντελώς αντίθετα. Η Φύση πλέον βρίσκεται σε εμφανή πορεία ανάκαμψης με τις καμένες εκτάσεις να βρίθουν από υγιή, αυτοφυή δεντράκια. Όσο δε για τους μελισσοκόμους δεν εξετάζουν αν θα συνεχίσουν την δραστηριότητά τους, αλλά πώς, μέσω του ΔΗΩ και του Beegin, θα προωθήσουν προσεγγίσεις και λύσεις που εξελίσσουν τον κλάδο και ωφελούν το σύνολο της εγχώριας παραγωγής μελιού.
- Η συμμετοχή του κόσμου μέσα από το site beegin.gr ήταν θερμή. Υπάρχουν νέες ενέργειες ή συνεργασίες που σχεδιάζετε για να ενισχύσετε τον αντίκτυπο της δράσης;
Το Beegin δεν δημιουργήθηκε με εταιρικό εγωισμό. Το αντίθετο. Ως Endless EC το ξεκινήσαμε και το συνεχίζουμε κάνοντας το πρώτο βήμα σε μια ανάγκη που ξεπερνούσε τις δυνατότητές μας και ως μέσο διευκόλυνσης όλων όσων ήθελαν και θέλουν και σήμερα να βοηθήσουν στην στήριξη της μέλισσας και των ανθρώπων που την φροντίζουν, αλλά η απόσταση και οι υποχρεώσεις της καθημερινότητας τους αποθαρρύνουν. Στο πλαίσιο αυτό, μπορούν μέσω του site να δωρίσουν απευθείας το ποσό της επιλογής τους στο ΔΗΩ προκειμένου το Ινστιτούτο να κατευθύνει τη δωρεά τους στους μελισσοκόμους και στις ανάγκες που ανά περίπτωση προηγούνται.
Επιπλέον, κατά καιρούς αναπτύσσουμε limited εκδόσεις ευρείας κατανάλωσης προϊόντων μας με ένα σημαντικό ποσοστό των πωλήσεών τους να κατευθύνεται στην χρηματοδότηση των δράσεων του Beegin. Εν προκειμένω έχουμε συνεργαστεί για αυτό ήδη δύο φορές με την ΑΒ Βασιλόπουλος, γεγονός που καταδεικνύει πως την ενέργεια δεν την έχει αγκαλιάσει μόνο το κοινό, αλλά και άλλες επιχειρήσεις. Το Beegin ξεκίνησε ως απάντηση και αντίδραση στο συναίσθημα της απόλυτης καταστροφής που άφησε η φωτιά πίσω της, συνεχίζει όμως πλέον αντλώντας από την αισιοδοξία της φύσης που επιστρέφει και των μελισσοκόμων που συνέχισαν και προχωρούν. Ως πρόγραμμα εξελίσσεται. Στην αρχή ήταν επούλωση των πληγών, στη συνέχεια στήριξη των αναγκών. Πλέον όμως διαμορφώνεται σε παράγοντα διαμόρφωσης των συνθηκών και ανάδειξης των πρακτικών που θα βοηθήσουν τον κλάδο να προοδεύσει και τη περιβαλλοντική μέριμνα να εδραιωθεί.
Χαρά Μαγγανά, Εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ: «Η άμεση βοήθεια ξεκίνησε ενώ ακόμα η φωτιά ήταν ενεργή»
Αναπόσπαστο κομμάτι της υλοποίησης του Beegin αποτελεί η συνεργασία με το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ, έναν φορέα που συνδυάζει τεχνογνωσία, εμπειρία και κυρίως ενσυναίσθηση. Από την πρώτη στιγμή στάθηκε δίπλα στους μελισσοκόμους της περιοχής, χαρτογραφώντας ανάγκες, οργανώνοντας δράσεις και λειτουργώντας ως καταλύτης ουσιαστικής βοήθειας.
- Με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν οι πρώτοι μελισσοκόμοι που στηρίχθηκαν από το Beegin και ποιες ήταν οι πιο άμεσες ανάγκες τους μετά την καταστροφή;
Ένα από τα βασικά προβλήματα διαχείρισης μετά την καταστροφή ήταν το γεγονός ότι η Βόρεια Εύβοια αποτελείται από περίπου 50 μικρούς και διάσπαρτους οικισμούς, σε μια πολύ μεγάλη έκταση. Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα και τους περιορισμένους πόρους, επιλέξαμε να εστιάσουμε σε τέσσερα χωριά, όπου υπήρχε ενεργή μελισσοκομική δραστηριότητα και απουσία στήριξης από άλλες πρωτοβουλίες. Η άμεση βοήθεια ξεκίνησε ενώ ακόμα η φωτιά ήταν ενεργή, με μέλη του Ινστιτούτου, εθελοντές και κατοίκους να οργανώνουμε μεταφορές μελισσιών σε ασφαλέστερες περιοχές συμμετέχοντας ενεργά στην πυρόσβεση. Αφού καταγράψαμε τι είχε επιβιώσει, προχωρήσαμε στην εξασφάλιση τροφής για τα σμήνη, ενώ την Άνοιξη ξεκίνησε η προμήθεια νέων κυψελών, ώστε οι μελισσοκόμοι να αρχίσουν σταδιακά να ανασυστήνουν τους πληθυσμούς τους.
Χαρά Μαγγανά, Εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ
- Ποιος είναι ο ρόλος του Ινστιτούτου Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ στην καθημερινή υλοποίηση της πρωτοβουλίας και πώς εξασφαλίζετε ότι κάθε πόρος πάει εκεί που χρειάζεται;
Το Ινστιτούτο λειτουργεί καταρχήν ως δίαυλος επικοινωνίας των πραγματικών αναγκών των μελισσοκόμων και ως συντονιστής του σχεδίου δράσης. Εγώ και άλλο ένα μέλος της ομάδας είμαστε ενεργοί μελισσοκόμοι και κάτοικοι της Εύβοιας, γεγονός που μας επιτρέπει να έχουμε συνεχή, άμεση επαφή με τους ωφελούμενους. Αυτός ο τοπικός, βιωματικός συντονισμός μάς δίνει τη δυνατότητα να προσαρμόζουμε τις δράσεις με ακρίβεια, σύμφωνα με τις εκάστοτε συνθήκες. Παράλληλα, εφαρμόζουμε ένα διαφανές μοντέλο διαχείρισης, όπου κάθε πόρος κατευθύνεται στοχευμένα στις άμεσες ανάγκες των μελισσοκόμων, μεγιστοποιώντας την αποτελεσματικότητα και τον θετικό αντίκτυπο.
- Πώς συμβάλλει η χρήση τεχνολογίας όπως οι «έξυπνες ζυγαριές» στην επανεκκίνηση της μελισσοκομίας και τη βιώσιμη διαχείριση της φύσης;
Πριν την πυρκαγιά, οι μελισσοκόμοι της Βόρειας Εύβοιας είχαν την πολυτέλεια να κρατούν τα μελίσσια τους σταθερά κοντά στα χωριά τους, χάρη στη μοναδική βιοποικιλότητα της περιοχής. Μετά την καταστροφή, είναι αναγκασμένοι να τα μετακινούν συχνά και σε αποστάσεις πολλών χιλιομέτρων, ακόμα και εκτός νομού, αναζητώντας ανθοφορίες. Οι «έξυπνες ζυγαριές» αποτελούν βασικό εργαλείο της Μελισσοκομίας Ακριβείας και μετατρέπουν την παραδοσιακή πρακτική σε τεκμηριωμένη και βιώσιμη διαχείριση. Παρέχουν στον μελισσοκόμο δεδομένα σε πραγματικό χρόνο (όπως βάρος, θερμοκρασία, υγρασία), μειώνοντας την ανάγκη για συνεχείς επιθεωρήσεις και μετακινήσεις των μελισσιών. Έτσι μειώνονται τόσο τα λειτουργικά κόστη, όσο και το οικολογικό αποτύπωμα. Σε μια περιοχή όπως η Βόρεια Εύβοια, αυτή η τεχνολογία ενισχύει την ανθεκτικότητα των μελισσοκόμων, συμβάλλει στην προστασία της βιοποικιλότητας και στηρίζει ουσιαστικά την αναγέννηση του τοπικού οικοσυστήματος.
Γωγώ Πασσά, Μελισσοκόμος στη Βόρεια Εύβοια: «Η πρωτοβουλία Beegin μας έδωσε τα ‘χέρια’ να ξανασηκωθούμε»
Η φωνή των ανθρώπων που βίωσαν την απώλεια είναι η πιο αυθεντική. Η Γωγώ Πασσά, μία από τους μελισσοκόμους που στήριξε το Beegin, θυμάται, περιγράφει και κυρίως εμπνέει με την ιστορία της.
- Πώς βιώσατε προσωπικά την καταστροφή του 2021 και τι σήμαινε για εσάς να «ξαναρχίσετε από την αρχή»;
Η καταστροφή του 2021 ήταν ένα σοκ που δεν μπορεί να περιγράψει κανείς εύκολα με λόγια ή να συλλάβει στον νου, εκτός αν έχει βιώσει κάτι παρόμοιο. Ζήσαμε να δούμε τον τόπο και τα μελίσσια μας να γίνονται στάχτη μέσα σε λίγες μέρες. Άλλαξε ο χάρτης της ζωής μας μέχρι τότε. Άλλαξε το μέσα μας. Θυμάμαι την απόκοσμη σιωπή των πρώτων ημερών, την επίμονη μυρωδιά της στάχτης, τη μαυρίλα που απλώθηκε παντού. Γονατίσαμε. Χάσαμε το 80% των μελισσιών μας και μαζί, την παραγωγή πευκόμελου για εκείνη και τις επόμενες χρονιές, αφού το πευκοδάσος θα γινόταν πάλι παραγωγικό σε 3 δεκαετίες.
Το πρώτο σημάδι ελπίδας ήταν ένα μικρό ποσοστό μελισσιών που κατάφεραν και επιβίωσαν. Σκέφτηκα ότι μας δείχνουν τον δρόμο και ότι μπορούσαμε κι εμείς να αντέξουμε. Το να «ξαναρχίσεις από την αρχή» δεν είναι μια απλή διαδικασία που λύνεται πρακτικά. Σημαίνει να διαλέξεις να χτίσεις πάνω σε ό,τι απέμεινε, με πίστη και πολύ πείσμα. Για μένα, ήταν μια βαθιά ανάγκη να στηρίξω τον τόπο μου, τους κόπους όλων των ετών ενασχόλησης με την μελισσοκομία και να ξαναδώ τις μέλισσες μας, να πετούν πάνω από ότι καινούριο είχε να δώσει το νέο δάσος.
Γωγώ Πασσά, Μελισσοκόμος στη Βόρεια Εύβοια
- Ποια ήταν η πιο ουσιαστική βοήθεια που λάβατε από το Beegin; Πώς άλλαξε την καθημερινότητά σας ως παραγωγός;
Η ουσιαστική βοήθεια του Beegin δεν ήταν μόνο υλική. Ήταν στρατηγική. Μας έδωσε τα «χέρια» να ξανασηκωθούμε, πολύ σύντομα μετά την καταστροφή και το έκανε μέσα από συνέπεια λόγων και πράξεων. Ήταν μια έντιμη υπόσχεση και ελπίδα. Αρχικά αναπληρώθηκαν άμεσα αποθέματα μελισσοτροφής, απαραίτητης για το πρώτο και δεύτερο ξεχειμώνιασμα των μελισσιών, σ΄έναν “κρανίου” τόπο. Εξασφαλίστηκε έτσι, η προοπτική για την επιβίωση.
Στη συνέχεια, εξοπλιστήκαμε με «έξυπνες ζυγαριές», που μας επέτρεψαν να μειώσουμε χρόνο και κόστος από άσκοπες μετακινήσεις για επιθεωρήσεις. Καθώς η μεταφορά των μελισσιών σε νέους μελισσότοπους και ανθοφορίες έγινε αναγκαστική, η τεχνολογία αυτή μείωσε σημαντικά το άγχος της διαχείρισης. Η νομαδική μελισσοκομία έγινε μονόδρομος – αλλά έτσι κατορθώσαμε να διατηρήσουμε ένα μέρος στη δυναμική της παραγωγής μας.
Παράλληλα, η συνεργασία με το Ινστιτούτο ΔΗΩ μάς παρείχε πολύτιμη καθοδήγηση. Δημιουργήθηκε ένα δίκτυο συναδέλφων που μέχρι τότε δεν υπήρχε και σήμερα λειτουργεί ως πυρήνας συνεργασιών, ανταλλαγής πληροφοριών και εν τέλει ενδυνάμωσης της δραστηριότητάς μας.
- Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζετε ακόμα σήμερα και πώς τις διαχειρίζεστε;
Οι καμένες εκτάσεις έχασαν τη βιοποικιλότητά τους, με αποτέλεσμα να υπάρχει φτωχή ανθοφορία και περιορισμένη παραγωγή. Αυτό μας αναγκάζει να μετακινούμε τα μελίσσια σε πιο εύφορες – αλλά αβέβαιες – περιοχές εκτός Εύβοιας, αυξάνοντας τα λειτουργικά κόστη σε μια περίοδο που το κόστος ζωής και η αγορά πιέζουν ασφυκτικά. Στο αυξημένο κόστος μετακινήσεων, προστίθεται η κλιματική αστάθεια και το πιο κρίσιμο, η απουσία σοβαρής εθνικής στρατηγικής στήριξης των παραγωγών. Χωρίς σταθερή πολιτική βούληση, η δουλειά μας γίνεται όλο και πιο αβέβαιη και μη βιώσιμη. Εμείς προσαρμοζόμαστε, εκπαιδευόμαστε, συνεργαζόμαστε – και αυτό μάς κρατά όρθιους.
Beegin σημαίνει να ξεκινάς ξανά
Σε μια εποχή που οι φυσικές καταστροφές μάς υπενθυμίζουν τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον, η πρωτοβουλία Beegin της Endless, αποδεικνύει πως η ουσιαστική Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη προϋποθέτει παρουσία, συνέπεια και τη διάθεση να ακούσεις, να μείνεις και να επιμείνεις.
Και κάπως έτσι, η Βόρεια Εύβοια δεν στέκεται πια μόνο απέναντι σε αυτό που χάθηκε, αλλά κοιτάζει μπροστά, εκεί που οι μέλισσες πετούν ξανά, κουβαλώντας το πιο γλυκό μήνυμα, ότι η ζωή συνεχίζεται, και μαζί της, ελπίζει και ανθίζει.
Μάθε περισσότερα στο beegin.gr.
