Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος σήμερα. Κι ενώ για κάποιους ίσως είναι άλλη μία «σημαντική μέρα» με ωραία λόγια και υποσχέσεις, για μένα φέτος είναι προσωπική. Γιατί λίγες μέρες πριν βρέθηκα στη Βόρεια Εύβοια και για πρώτη φορά δεν άκουσα μόνο για το περιβάλλον. Το ένιωσα, το περπάτησα, το είδα να ξαναπαίρνει χρώμα, ζωή, ήχο. Εκεί που πριν τέσσερα χρόνια όλα έγιναν στάχτη. Εκεί που το 2021 χάθηκαν δασικές εκτάσεις, κόποι, όνειρα και χιλιάδες μελίσσια.
Τέσσερα χρόνια μετά, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, επέλεξα να ταξιδέψω στη Βόρεια Εύβοια για να δω από κοντά την πορεία ενός οράματος που τότε ξεκίνησε σαν «μια μικρή αρχή». Της πρωτοβουλίας Beegin από την Endless, η οποία δεν έκανε θόρυβο, έκανε δουλειά. Και που σήμερα, μετά από τέσσερα χρόνια, αποδεικνύει ότι όταν στηρίξεις τα θεμέλια της ζωής, όπως τη μέλισσα, βοηθάς ολόκληρη τη φύση να ανθίσει ξανά.
Εκεί που ξεκίνησαν όλα
Η φωτιά του καλοκαιριού του 2021 ήταν από τις πιο καταστροφικές στην ιστορία της χώρας. Περίπου 500.000 στρέμματα δάσους στη Βόρεια Εύβοια μετατράπηκαν σε στάχτη. Οικογένειες ξεριζώθηκαν, ζώα αφανίστηκαν, το τοπίο έγινε γκρι. Ανάμεσα στους μεγάλους «αφανείς» πληγέντες, οι μέλισσες: χάθηκαν πάνω από 10.000 μελισσοσμήνη, και μαζί τους 15.000 τόνοι μελιού και εκατοντάδες τόνοι εξοπλισμού. Η τοπική μελισσοκομία – που για τη Βόρεια Εύβοια δεν είναι απλώς επάγγελμα, αλλά παράδοση και τρόπος ζωής αποδεκατίστηκε.
Δεν πρόκειται όμως μόνο για μια παραγωγική απώλεια. Η μέλισσα είναι ο στυλοβάτης της βιοποικιλότητας. Μέσω της επικονίασης, διατηρεί ζωντανά τα οικοσυστήματα. Χωρίς αυτήν, η αλυσίδα της ζωής σπάει και ο πρώτος που το νιώθει είναι ο άνθρωπος.
Από την καταστροφή, στη δράση: Έτσι γεννήθηκε το Beegin
Μέσα σ’ αυτόν τον όλεθρο, η Endless δεν έμεινε αμέτοχη. Αντί να προσφέρει μια τυπική δωρεά, αποφάσισε να ξεκινήσει μια διαδρομή. Ένα σχέδιο με αρχή, συνέχεια και όραμα, το Beegin.
Σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Οικολογικής Γεωργίας ΔΗΩ, η δράση στόχευσε αρχικά σε τέσσερα χωριά της περιοχής. Από την αγορά κυψελών, την παροχή τροφής, καυσίμων, και την υλικοτεχνική στήριξη των παραγωγών, μέχρι την προώθηση της μελισσοκομίας ακριβείας, η Beegin δεν έμεινε στην επιφάνεια. Κατανόησε βαθιά τις ανάγκες των ανθρώπων του τόπου και τις κάλυψε.
Μια πρωτοβουλία που εξελίσσεται
Τα πρώτα χρόνια η βοήθεια ήταν υπαρξιακή. Να επιβιώσουν οι μέλισσες, να αντέξουν οι μελισσοκόμοι και να ξαναγεννηθεί η ελπίδα. Μετά, το Beegin μεγάλωσε. Έγινε παραμύθι για παιδιά («Η Ανθία και οι μέλισσες του δάσους»), εκπαιδευτικό πρόγραμμα για νηπιαγωγεία, pop-up events, limited edition προϊόν στα ράφια της ΑΒ Βασιλόπουλος με την ονομασία Bee Love και στη συνέχεια Bee Comfy, από όπου μέρος των εσόδων στηρίζει απευθείας την πρωτοβουλία.
Σήμερα, το Beegin μπήκε σε μια νέα εποχή. Χάρη στην Endless και το Ινστιτούτο ΔΗΩ, δώδεκα «έξυπνες ζυγαριές» παραδόθηκαν την περσινή χρονιά σε ομάδες μελισσοκόμων, φέρνοντας στην καρδιά της Βόρειας Εύβοιας τις αρχές της Μελισσοκομίας Ακριβείας. Οι ζυγαριές αυτές προσφέρουν real-time δεδομένα για τα μελίσσια και το περιβάλλον, μειώνοντας το κόστος μετακινήσεων, προάγοντας την αειφορία και δίνοντας ένα σύγχρονο εργαλείο στα χέρια των παραγωγών.
Μέσα από αυτές τις τεχνολογίες, οι μελισσοκόμοι παρακολουθούν την αναγέννηση της περιοχής. Η τεχνολογία δεν είναι πλέον «απ’ έξω», αλλά μέρος της φύσης. Συνεργάζεται με εκείνη και της επιτρέπει να επανέλθει με τρόπους πιο έξυπνους και λιγότερο παρεμβατικούς.
Τέσσερα χρόνια μετά η φύση επιστρέφει, γιατί κάποιος έμεινε
Σήμερα, η φύση ξαναβρίσκει το ρυθμό της. Τα πεύκα ακόμα δεν έχουν επιστρέψει πλήρως και ίσως να μην επιστρέψουν ποτέ όπως ήταν. Αλλά οι μέλισσες έχουν μείνει, και μαζί τους οι άνθρωποι που επέλεξαν να μην φύγουν, αλλά να συνεχίσουν.
Όταν συνομίλησα με μελισσοκόμους της περιοχής, είδα πρόσωπα γεμάτα ευγνωμοσύνη αλλά και ελπίδα. Όχι για έναν εξωτερικό σωτήρα, αλλά για έναν σύμμαχο. Η Endless δεν έκανε μόνο μια δωρεά, έμεινε, άκουσε, επένδυσε και στήριξε την τοπική κοινωνία μακροπρόθεσμα. Και αυτό έκανε τη διαφορά!
Όπως μου είπαν, «αν δεν ήταν το Beegin, πολλοί από εμάς θα τα είχαμε παρατήσει». Αντ’ αυτού, συνεργάζονται, εκπαιδεύονται, παράγουν, και μετρούν καθημερινά τη μικρή αναγέννηση της φύσης γύρω τους.
Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος: Οι πράξεις μετρούν!
Η 5η Ιουνίου δεν πρέπει να είναι απλώς μια μέρα υπενθύμισης. Είναι ευκαιρία να δούμε ποιοι έμειναν κοντά στη φύση όταν τους χρειάστηκε. Ποιοι αποφάσισαν να ξεκινήσουν «από τα μικρά», για να πετύχουν τα μεγάλα. Η μέλισσα είναι το μικρότερο ίσως πλάσμα που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Και το Beegin το απέδειξε.
Γιατί το περιβάλλον δεν σώζεται με σλόγκαν, αλλά με συνέπεια, σχέδιο και πίστη σε έναν σκοπό που μας ξεπερνά.
Σήμερα λοιπόν, δεν θα πω «Χρόνια Πολλά» στο περιβάλλον. Θα πω ευχαριστώ σε όσους το σέβονται, το φροντίζουν και το υπερασπίζονται. Σ’ αυτούς που, όπως η Endless και το Beegin, επιλέγουν να κάνουν την αρχή, κάθε μέρα.
