Υπάρχουν χώρες που έχουν συνδέσει το όνομά τους με την αυτοκίνηση. Και υπάρχει η Ιαπωνία, που κατάφερε να δημιουργήσει γύρω από αυτή μια ολόκληρη φιλοσοφία που χαρακτηρίζεται από ακρίβεια, αξιοπιστία, διαρκής βελτίωση, τεχνολογική εξέλιξη και, πάνω απ' όλα, την πεποίθηση ότι υπάρχει πάντα ένας καλύτερος τρόπος να γίνουν τα πράγματα.
Αυτή ακριβώς η διαδρομή αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό φέτος στη Θεσσαλονίκη. Από τις 5 έως τις 13 Σεπτεμβρίου, η Ιαπωνία είναι η Τιμώμενη Χώρα της επετειακής 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, σε μια διοργάνωση που συμπληρώνει παράλληλα 100 χρόνια από την πρώτη ΔΕΘ του 1926. Στο Περίπτερο 13, εταιρείες και οργανισμοί παρουσιάζουν διαφορετικές όψεις της σύγχρονης Ιαπωνίας, από την τεχνολογία και τη βιομηχανία μέχρι τον πολιτισμό και την καινοτομία.
Μια ιστορία που δεν ξεκίνησε με τέσσερις τροχούς
Η ιστορία της Toyota είναι ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η ιαπωνική εφευρετικότητα μπορεί να μεταμορφώσει μια απλή ιδέα σε μια παγκόσμια βιομηχανική δύναμη. Και, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται σήμερα, όλα ξεκίνησαν όχι από ένα αυτοκίνητο, αλλά από έναν αργαλειό.
Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Sakichi Toyoda αναζητούσε τρόπους να κάνει την εργασία στον αργαλειό ευκολότερη και πιο αποτελεσματική. Η διαρκής αναζήτηση βελτιώσεων τον οδήγησε στην ανάπτυξη και, αργότερα, το 1924, στον αυτόματο αργαλειό Type G. Η φιλοσοφία πίσω από εκείνη την εφεύρεση, να εντοπίζεις ένα πρόβλημα και να δημιουργείς έναν καλύτερο τρόπο επίλυσής του, έμελλε να αποτελέσει μέρος του DNA της Toyota για τις επόμενες γενιές.
Ο γιος του, Kiichiro Toyoda, ήταν εκείνος που μετέφερε αυτό το πνεύμα στην αυτοκίνηση. Το 1937 ιδρύθηκε η Toyota Motor Corporation και μια νέα σελίδα άνοιξε τόσο για την οικογένεια Toyoda όσο και για την ίδια την ιαπωνική βιομηχανία.
Όταν η ιαπωνική αυτοκινητοβιομηχανία άρχισε να αλλάζει τους κανόνες
Η ανάπτυξη της ιαπωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας τις επόμενες δεκαετίες δεν βασίστηκε μόνο στην αύξηση της παραγωγής. Βασίστηκε σε μια διαφορετική αντίληψη γύρω από την ποιότητα και τη διαδικασία κατασκευής.
Η έννοια της συνεχούς βελτίωσης, το γνωστό kaizen, η προσοχή στη λεπτομέρεια και η προσπάθεια περιορισμού της σπατάλης έγιναν σταδιακά χαρακτηριστικά μιας νέας βιομηχανικής κουλτούρας. Στην περίπτωση της Toyota, αυτή η κουλτούρα αποτυπώθηκε στο Toyota Production System, ένα μοντέλο παραγωγής που επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τη σύγχρονη βιομηχανία πολύ πέρα από τα όρια της αυτοκίνησης.
Από μια εταιρεία με ρίζες στην κλωστοϋφαντουργία, η Toyota εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα της παγκόσμιας αυτοκίνησης. Και κάθε νέα εποχή έφερε μαζί της μια νέα πρόκληση… από τη μαζική παραγωγή και την ασφάλεια μέχρι την κατανάλωση ενέργειας και, αργότερα, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Prius: Η στιγμή που το «αύριο» μπήκε στην καθημερινότητα
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία καμπής ήρθε το 1997.
Τότε η Toyota παρουσίασε στην Ιαπωνία το Prius, το πρώτο υβριδικό αυτοκίνητο μαζικής παραγωγής στον κόσμο. Σε μια εποχή όπου η ηλεκτροκίνηση απείχε ακόμη πολύ από το να αποτελεί καθημερινό θέμα συζήτησης, η συνύπαρξη κινητήρα βενζίνης και ηλεκτροκινητήρα σε ένα αυτοκίνητο ευρείας παραγωγής έμοιαζε με εικόνα από το μέλλον.
Τρία χρόνια αργότερα το Prius έφτασε στην Ευρώπη και σταδιακά η υβριδική τεχνολογία πέρασε από το στάδιο του «πειράματος» στην καθημερινή αυτοκίνηση. Η εξέλιξή της αποτέλεσε, παράλληλα, τη βάση για μια ευρύτερη στρατηγική εξηλεκτρισμού που θα ακολουθούσε τα επόμενα χρόνια.
Και ίσως αυτό να αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της ιαπωνικής προσέγγισης στην καινοτομία, η τεχνολογία δεν αντιμετωπίζεται απαραίτητα ως εντυπωσιασμός, αλλά ως εργαλείο που πρέπει κάποια στιγμή να φτάσει στην πραγματική ζωή.
Από αυτοκινητοβιομηχανία σε εταιρεία κινητικότητας
Σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά την εμφάνιση του Prius, η συζήτηση έχει μετακινηθεί πλέον ακόμη πιο μπροστά.
Υβριδικά και plug-in hybrid οχήματα, αμιγώς ηλεκτρικά μοντέλα και τεχνολογίες κυψελών καυσίμου υδρογόνου αποτελούν διαφορετικά κομμάτια ενός πολύ μεγαλύτερου παζλ, του τρόπου δηλαδή με τον οποίο θα μετακινούνται οι άνθρωποι τις επόμενες δεκαετίες.
Η ίδια η Toyota περιγράφει πλέον την εξέλιξή της όχι απλώς ως κατασκευαστή αυτοκινήτων, αλλά ως μια εταιρεία κινητικότητας, διευρύνοντας το πεδίο πέρα από το ίδιο το όχημα και προς τις λύσεις που μπορούν να βελτιώσουν συνολικά τον τρόπο μετακίνησης ανθρώπων και αγαθών. Και κάπως έτσι, το «νήμα» που ξεκίνησε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα δίπλα σε έναν αργαλειό συνεχίζεται.
Η Toyota στη ΔΕΘ: «Υφαίνοντας το Αύριο»
Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια αυτή ιστορία αποτελεί και τον πυρήνα της παρουσίας της Toyota στην 90ή ΔΕΘ. Στο Περίπτερο 13, Stand J16, η εταιρεία παρουσιάζει το concept «The Loom | Αργαλειός – Υφαίνοντας το Αύριο. Από το 1926», χρησιμοποιώντας συμβολικά το νήμα που συνδέει τις απαρχές της με το σήμερα. Από την εφευρετικότητα του Sakichi Toyoda μέχρι τη σύγχρονη κινητικότητα, η αφήγηση ακολουθεί μια διαδρομή στην οποία η τεχνολογία αλλάζει, αλλά η βασική ιδέα παραμένει ίδια, κάθε εξέλιξη ξεκινά από την αναζήτηση ενός καλύτερου τρόπου.
Η παρουσία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς εντάσσεται στο ευρύτερο αφιέρωμα της ΔΕΘ στην Ιαπωνία, μια χώρα που έχει καταφέρει να συνδυάζει με μοναδικό τρόπο την παράδοση με το μέλλον.
Γιατί, τελικά, η ιστορία της ιαπωνικής αυτοκινητοβιομηχανίας δεν είναι μόνο η ιστορία των αυτοκινήτων που ταξίδεψαν σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Είναι η ιστορία μιας κουλτούρας που έμαθε να εξελίσσει, να τελειοποιεί και να επανεφευρίσκει.
Και στην περίπτωση της Toyota, όλα αυτά μπορούν να χωρέσουν σε μία εικόνα… ένα νήμα που ξεκίνησε από έναν αργαλειό και εξακολουθεί, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, να υφαίνει το επόμενο κεφάλαιο της κινητικότητας.
