Από την πλευρά τους, όπως ενημερώνει η Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας του Καταναλωτή, οι ελεγκτές της, σε συνεργασία και με τις υπηρεσίες των Περιφερειών, πραγματοποιούν εντατικούς ελέγχους σε σούπερ μάρκετ, καταστήματα, σφαγεία, χονδρεμπορικές επιχειρήσεις, κεντρικές και δημοτικές αγορές, λαϊκές αγορές, αποθήκες, κυλικεία κ.α., με σκοπό την προστασία του καταναλωτή και την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.
Ωστόσο, παρά τους ελέγχους, η τελική ευθύνη ανήκει στον καταναλωτή, ο οποίος θα πρέπει να εφαρμόζει προσεκτικά αυστηρά κριτήρια επιλογής, έχοντας υπόψιν ότι:
-η σχέση τιμών και ποιότητας είναι πάντα αναγκαία
-οι αγορές τροφίμων από πλανόδιους πωλητές, από μη σταθερά και επώνυμα σημεία πώλησης ή από δήθεν παραγωγούς θα πρέπει να αποφεύγονται συστηματικά, διότι αποτελούν χώρο διάθεσης μη ελεγχόμενων τροφίμων, πολλές φορές ακατάλληλων.
-οι βασικοί κανόνες που αφορούν την αναζήτηση πληροφοριών στην επισήμανση των τυποποιημένων ή μη τροφίμων ισχύουν πάντα, όπως επίσης ισχύουν οι βασικοί κανόνες σχετικά με την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων στο τελικό στάδιο διαχείρισής τους (συντήρηση, μαγείρεμα, κλπ.) από τον καταναλωτή.
«Οδηγός» για ασφαλείς αγορές
Κρέας
Οι καταναλωτές μπορούν να εμπιστευθούν για την αγορά κρέατος σταθερά και επώνυμα σημεία πώλησης της αγοράς (κρεοπωλεία, μεγάλες επιφάνειες, κ.λ.π.), γνωρίζοντας ότι τα μη επιτρεπόμενα τμήματα των ζώων, αφαιρούνται στα σφαγεία με ευθύνη των κτηνιατρικών αρχών. Σε κάθε περίπτωση οι καταναλωτές μπορούν να αναζητούν τις σφραγίδες κτηνιατρικού ελέγχου και προέλευσης για τα αμνοερίφια, όπως και την «ταυτότητα» προέλευσης και σφαγής για τα μοσχάρια.
Ειδικότερα:
1) Προσοχή στην υγιεινή του καταστήματος - το νωπό κρέας να μην είναι εκτεθειμένο στα τσιγκέλια-.
2) Το αρνάκι γάλακτος πρέπει να έχει ροζ κρέας, τα κόκαλα του να είναι λεπτά και το λίπος του άσπρο.
3) Το κατσικάκι έχει πιο σκούρο και σφικτό κρέας από το αρνί και λιγότερο λίπος.
4) Το φρέσκο αρνί έχει μυρωδιά ευχάριστη (όχι οσμή αμμωνίας) και η σάρκα του πρέπει να είναι σφιχτή και ελαφρώς υγρή. To χρώμα του πρέπει να είναι «ζωηρό».
Όταν έχει θαμπό χρώμα και σκληρό κρέας με εκχυμώσεις, πιθανόν το ζώο να είναι άρρωστο.
5) Το λίπος του αρνιού είναι διπλάσιο από αυτό του μοσχαριού και επομένως είναι πλούσιο σε χοληστερίνη. Για τον λόγο αυτό, καλό είναι να το καταναλώνουμε με μέτρο. Αντιθέτως, το κρέας του αρνιού είναι πηγή βιταμινών (Β6 & Β12), απαραίτητες για το νευρικό σύστημα και το δέρμα. Το συκώτι και τα νεφρά περιέχουν βιταμίνη Α.
6) Χρήσιμο είναι επίσης οι καταναλωτές να γνωρίζουν και τις σφραγίδες οι οποίες είναι πάνω στα κρέατα, ώστε να γνωρίζουν τι ψωνίζουν. Έτσι λοιπόν σε όλα τα σφάγια υπάρχουν σφραγίδες που υποδηλώνουν τη χώρα γέννησης κάθε ζώου. Αναλυτικά ισχύουν τα εξής :
- Ζώα που γεννήθηκαν και εσφάγησαν στην Ελλάδα φέρουν σφραγίδες χρώματος τυρκουάζ (λαμπρό κυανό) και η μία σφραγίδα να αναγράφει την λέξη «Ελλάς».
- Ζώα που γεννήθηκαν σε τρίτες χώρες (δηλαδή εκτός Ε.Ε.) και σφάχτηκαν στην Ελλάδα, φέρουν σφραγίδες χρώματος καστανού και η μία σφραγίδα αναφέρει το όνομα της χώρας γέννησης.
- Ζώα που γεννήθηκαν στην ΕΕ (συμπεριλαμβανομένης της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας) και σφάχτηκαν σε ελληνικό σφαγείο φέρουν σφραγίδες χρώματος τυρκουάζ και μία σφραγίδα ιδίου χρώματος με το όνομα της χώρας γέννησης.
Σημειώνεται ότι τα παραπάνω δεν ισχύουν για κρέατα εισαγωγής που έχουν σφραγιστεί στη χώρα προέλευσης.
7) Aποφύγετε αγορές αμνοεριφίων που σφάχτηκαν σε υπαίθριους χώρους. Δεν αγοράζουμε κρέατα από χωρικούς και άλλους παραγωγούς, οι οποίοι δεν μπορούν να εγγυηθούν για την ασφάλεια των κρεάτων που πωλούν.
8) Ο κιμάς πρέπει να κόβεται παρουσία του πελάτη, εκτός από τα συσκευασμένα σε πακέτο, που, όμως, πρέπει να αναγράφεται η ημερομηνία ανάλωσης και το όνομα του παρασκευαστηρίου.
9) Tα έντερα πρέπει να είναι πλυμένα και καθαρισμένα χωρίς δυσάρεστες οσμές.
Λόγω της μεγάλης ζήτησης εντοσθίων, για την παρασκευή αασχαλιάτικων εδεσμάτω, γίνεται εισαγωγή ανάλογων ποσοτήτων κατεψυγμένων εντοσθίων, τα οποία, όμως, πωλούνται, συχνά, ως νωπά, παραπλανώντας τον καταναλωτή.
* Ο Καταναλωτής θα πρέπει να προσέχει την πινακίδα πώλησής τους και να αξιώνει την ευδιάκριτη αναγραφή των ενδείξεων.
Αν αμφιβάλλει ή διαπιστώνει παρατυπίες, να τις καταγγέλλει στις Ενώσεις Προστασίας Καταναλωτών ή στις Αρμόδιες Αρχές.
10) Οι πινακίδες πώλησης των κρεάτων πρέπει να αναγράφουν, ευδιάκριτα και υποχρεωτικά, τα εξής:
Το είδος του ζώου π.χ. ερίφιο, αμνός
Το τεμάχιο του κρέατος π.χ. μπούτι, σπάλα κ.α.
Την προέλευσή του π.χ. εντόπιο, Αλβανίας κ.α.
Αν είναι νωπό ή κατεψυγμένο
Την τιμή πώλησης, ανά κιλό
11) Το κατεψυγμένο κρέας να συντηρείται σε - 18ο Κελσίου.
12) Τα κοτόπουλα πρέπει να είναι επώνυμα (ειδικό καρτελάκι), να είναι καλοσχηματισμένα, το δέρμα να μην έχει σχισμές, μώλωπες, αιματώματα. Τα κατεψυγμένα να έχουν την σφραγίδα της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας, την επωνυμία της επιχείρησης, την ημερομηνία κατανάλωσης.
13) Συκώτι, νεφρά, μυαλά, να τρώγονται φρέσκα (1-2 ημερών).
Τυριά και αλλαντικά
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δίνετε στις σωστές θερμοκρασίες συντήρησης τυριών και αλλαντικών, καθώς είναι εξαιρετικά ευπαθή προϊόντα.
1) Στα τυριά πρέπει να αναγράφεται στην συσκευασία η ημερομηνία παραγωγής .και ημερομηνία λήξης. Πρέπει να έχουν ευχάριστη οσμή και γεύση.
2) Τα αλλαντικά πρέπει να έχουν καθαρό, στεγνό, γυαλιστερό περίβλημα, να μην έχουν δυσάρεστη οσμή και γεύση, να μην υπάρχει αλλαγή χρώματος.
Αυγά
Τα αυγά ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες:
- Κατηγορία Α (Νωπά αυγά)
- Κατηγορία Β (Λιγότερο νωπά - ψυγείου)
- Κατηγορία Γ (Αυγά για βιομηχανική χρήση)
Στα καταστήματα τα αυγά πρέπει να είναι συσκευασμένα και να φέρουν εξωτερικά τις παρακάτω ενδείξεις:
- Κωδικό αριθμό ωοσκοπικού κέντρου.
- Κατηγορία ποιότητας και βάρους
XL - πολύ μεγάλο (73γρ. και άνω),
L - μεγάλο (63γρ. έως 73γρ.),
M - μεσαίο (53γρ. - 63γρ.),
S - μικρό (53γρ. και κάτω)].
- Ημερομηνία λήξεως (ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας (28 ημέρες μετά την ημερομηνία ωοτοκίας).
Τα αυγά πρέπει να είναι με καθαρό κέλυφος χωρίς κηλίδες αίματος ή περιττώματα γιατί ελλοχεύει ο κίνδυνος της σαλμονέλας και άλλων παθογόνων μικροβίων. Επίσης στο εσωτερικό τους ο κρόκος κατέχει την κεντρική θέση και το ασπράδι είναι λευκό. Προσέχουμε όταν το καθαρίσουμε να μην έχει κάποια οσμή δυσάρεστη ή και ξινή γεύση. Επίσης, δεν πρέπει να πλένονται, όταν πρόκειται να διατηρηθούν στο ψυγείο, γιατί έτσι αφαιρείται το εξωτερικό τους υμενίδιο με συνέπεια να επιταχύνεται η αλλοίωσή τους.
Επιτρέπεται επίσης, η διάθεση έτοιμων βαμμένων αυγών, στη συσκευασία των οποίων θα πρέπει να αναγράφονται επίσης οι ημερομηνίες ανάλωσης και ωοσκόπησης.
Τα «κόκκινα» αυγά
Όσον αφορά στις βαφές αυγών αποκλείστε κάθε τοξική βαφή προτιμώντας μόνο τις φυτικές. Πριν την βαφή, τα αυγά πρέπει να βρίσκονται σε θερμοκρασία δωματίου.
Αυγά τα οποία κατά την διάρκεια βαφής ράγισαν και η μπογιά πέρασε στο εσωτερικό βάφοντας το ασπράδι, πρέπει να καθαρίζονται πολύ καλά στο σημείο της βαφής. Προτιμήστε να βάψετε μόνοι σας τα πασχαλινά αυγά - διατηρώντας και τα έθιμα - από το να αγοράσετε τα έτοιμα τα οποία είναι αμφιβόλου ποιότητας.
Σοκολατένια αυγά
Για την προμήθεια σοκολατένιων αυγών, ισχύουν οι γενικοί κανόνες υγιεινής κατά τη συντήρηση, την έκθεση και τη διάθεση από σταθερά και επώνυμα σημεία πώλησης τροφίμων.
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται από τους γονείς στο περιεχόμενο των σοκολατένιων αυγών, όπως παιχνίδια μικρών διαστάσεων. Προσοχή πρέπει να δίνεται και στην υποχρεωτική αναγραφή της σύνθεσης και της ημερομηνίας ανάλωσης.
Προσοχή στα παιχνίδια
Η Ένωση Καταναλωτών Ελλάδας εφιστά την προσοχή στους γονείς ενόψει των εορτών, στις αγορές παιχνιδιών. Τα παιδιά, σύμφωνα με την Ένωση, είναι οι περισσότερο ευάλωτοι καταναλωτές. Γι' αυτό το λόγο αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής από τους ενήλικες.
Η Ένωση προτείνει στους καταναλωτές να αποτρέψουν τα παιδιά από τις διαφημίσεις, γιατί αυτή η τεχνική προώθησης πωλήσεων διαμορφώνει ανάγκες, μετατρέπει συνήθειες και διεγείρει επιθυμίες.
Ειδικότερα, προτείνει τα παιχνίδια που αγοράζουν να έχουν την ένδειξη «CE», που σημαίνει ότι τηρούν τις προδιαγραφές της Ε.Ε.
Τα παιχνίδια δεν πρέπει να έχουν αιχμηρές μύτες, βελόνες και διάφορα άλλα εξαρτήματα που μπορούν να τραυματίσουν ή να προκαλέσουν ατυχήματα και επίσης δεν πρέπει να μοιάζουν με τρόφιμα, ούτε να μυρίζουν σαν αυτά, γιατί το παιδί μπορεί να τα καταπιεί.
Επίσης, συνιστά στους καταναλωτές να μην αγοράζουν ποτέ μεταχειρισμένα παιχνίδια( ανοικτές συσκευασίες) και παιχνίδια από τους διάφορους πλανόδιους «εμπόρους» καθώς τα περισσότερα είναι άγνωστης προέλευσης και κατασκευής γι' αυτό είναι και φθηνότερα.
Επίσης, συνιστά να διαβάζουν προσεκτικά τις οδηγίες χρήσης και τις προειδοποιήσεις .
Τα παιχνίδια δεν πρέπει να είναι κατασκευασμένα από συνθετικά υλικά και επικίνδυνες πλαστικές ουσίες, που συνήθως είναι καρκινογόνες. καλό είναι να έχουν την ένδειξη «non toxic»
Επίσης, το παιχνίδι πρέπει να εναρμονίζεται με την ηλικία του παιδιού (αναγραφή ηλικιών στην συσκευασία) και δεν πρέπει να επιδρά αρνητικά στην ψυχοσύνθεσή του, στην ψυχική του ισορροπία και να διαταράσσει τις σχέσεις του με το οικογενειακό περιβάλλον.
