Με το νομοσχέδιο, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών, αναμορφώνονται οι κανόνες δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας, εκσυγχρονίζεται και εναρμονίζεται το υφιστάμενο εθνικό δημοσιονομικό πλαίσιο με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές και διεθνείς πρακτικές και εξοπλίζεται η Ελληνική δημόσια διοίκηση με τα εργαλεία που θα ενισχύσουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, αναδεικνύει την έννοια της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Στόχος σύμφωνα με το υπουργείο είναι «να θωρακισθεί η πρωτόγνωρη δημοσιονομική προσαρμογή της χώρας από μελλοντικές δημοσιονομικές και μακροοικονομικές ανισορροπίες, ώστε να μην τεθούν σε κίνδυνο οι τεράστιες θυσίες της Ελληνικής κοινωνίας, και να ενσωματωθούν οι νέοι Ευρωπαϊκοί κανόνες οικονομικής και δημοσιονομικής διακυβέρνησης. Κανόνες που είναι πιο αυστηροί και δεσμευτικοί, και που ισχύουν για όλα τα κράτη-μέλη, ακόμη και για αυτά που είναι σε Προγράμματα Προσαρμογής όταν βγουν από τα Μνημόνια».
Στον νέο νόμο θα ενσωματώνονται το σύνολο των διατάξεων του Ν. 3871/2010 και μέρος των διατάξεων του Ν. 4111/2013, οι οποίες έχουν ήδη συνεισφέρει σημαντικά στην παρακολούθηση και εκτέλεση των προϋπολογισμών όλων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, εντός των ορίων και των στόχων που αποφασίζονται και εγκρίνονται από τη Βουλή των Ελλήνων.
Στο σχέδιο νόμου, περιλαμβάνεται και η εκπλήρωση της υποχρέωσης της χώρας μας ως προς την ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της Οδηγίας 85 του 2011 της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι γνωστή ως Six-Pack. Συγκεκριμένα, από το 2011, έχει θεσπιστεί μια δέσμη πέντε Κανονισμών και μιας Οδηγίας (Six-Pack) που ενισχύουν την προληπτική παρακολούθηση και την άμεση παρέμβαση για τη διόρθωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και τη μείωση του δημοσίου χρέους, ενώ προβλέπουν και την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των κρατών-μελών.
To Six-Pack, μαζί με τη δέσμη κανονισμών του 2013 που είναι γνωστή ως Two-Pack, και η οποία περιέχει προβλέψεις για τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης που βρίσκονται σε Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος και για εκείνα που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα οικονομικής σταθερότητας ή λαμβάνουν οικονομική βοήθεια, κυρίως, όμως, με την ενίσχυση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, με τη Συνθήκη για τη «Θέσπιση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας» και με τη Συνθήκη για τη «Σταθερότητα, το Συντονισμό και τη Διακυβέρνηση στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση» αποτελούν βασικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφενός για την εξάλειψη των αδυναμιών στη δημοσιονομική διαχείριση των κρατών-μελών που αναδείχτηκαν από το δημοσιονομικό μέρος της οικονομικής κρίσης, και αφετέρου για τη δημιουργία ενός βελτιωμένου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, μέσα από έναν ετήσιο κύκλο συντονισμού μακροοικονομικών, δημοσιονομικών και διαρθρωτικών πολιτικών.
Συγκεκριμένα, οι ρυθμίσεις που εισάγονται για πρώτη φορά στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης της Οδηγίας 85 και της εξειδίκευσης των Κανονισμών, αφορούν κυρίως:
1ον. Στη θέσπιση, σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης, αριθμητικών δημοσιονομικών κανόνων (fiscal rules), για το δημοσιονομικό ισοζύγιο και το χρέος («κανόνας δημοσιονομικής θέσης», «κανόνας χρέους»).
Σε περιπτώσεις απόκλισης από αυτούς τους κανόνες, τίθεται σε εφαρμογή ο κανόνας της πορείας προσαρμογής και προβλέπεται η ενεργοποίηση διορθωτικού μηχανισμού.
Παράλληλα, ορίζονται και οι ειδικές περιστάσεις, στις οποίες ενεργοποιούνται τυχόν ρήτρες διαφυγής από τους παραπάνω κανόνες.
Σημειώνεται, ιδιαίτερα, ότι ο «κανόνας της δημοσιονομικής θέσης» προβλέπει, για πρώτη φορά, τον καθορισμό κυκλικά προσαρμοσμένων στόχων για το ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης, λαμβάνοντας έτσι υπόψη την επίπτωση του οικονομικού κύκλου.
Ο κανόνας αυτός είναι ιδιαίτερα σημαντικός για χώρες όπως η Ελλάδα, η οποία έχει, το 2013, ένα από τα υψηλότερα κυκλικά διορθωμένα πρωτογενή πλεονάσματα στον κόσμο.
2ον. Στην παρακολούθηση, ανάλυση και επίβλεψη αυτών των κανόνων, από ανεξάρτητους φορείς.
Αυτό επιτυγχάνεται ιδιαίτερα με τη σύσταση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, μιας ανεξάρτητης διοικητικής αρχής, κατά το πρότυπο αντίστοιχων δημοσιονομικών συμβουλίων που λειτουργούν σε άλλα Ευρωπαϊκά κράτη-μέλη και χώρες του ΟΟΣΑ.
Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο ενημερώνει, δημόσια, σε τακτά χρονικά διαστήματα, για την πορεία των δημόσιων οικονομικών και παρεμβαίνει όταν χρειάζεται για την τήρηση των στόχων.
Έτσι για πρώτη φορά, μια υψηλού επιπέδου ανεξάρτητη αρχή, με θεσμική υπόσταση για το Ελληνικό κράτος, θα ενημερώνει αξιόπιστα το Κοινοβούλιο, τον Υπουργό Οικονομικών και την Ελληνική κοινωνία για την κατάσταση της οικονομίας, τα επιτεύγματα ή τις μακροοικονομικές και δημοσιονομικές ανισορροπίες, τις δημοσιονομικές προβλέψεις και προοπτικές της χώρας κλπ.
3ον. Στον ορισμό συγκεκριμένων ημερομηνιών για τα διάφορα στάδια, κατάρτισης του προϋπολογισμού Γενικής Κυβέρνησης και του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής, ώστε αυτές να είναι συμβατές με το αντίστοιχο ευρωπαϊκό κοινό χρονοδιάγραμμα («ευρωπαϊκό εξάμηνο»).
Επίσης, στο πλαίσιο της εναρμόνισης του δημοσιονομικού πλαισίου με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές και διεθνείς πρακτικές:
1ον. Προβλέπεται η ενίσχυση του ρόλου Προϊσταμένων Οικονομικών Υπηρεσιών, με αυξημένες αρμοδιότητες αλλά και υποχρεώσεις, τόσο επί του φορέα τους, όσο και επί των εποπτευόμενων φορέων, αν υπάρχουν.
Οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται από όλους τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης πρέπει να φέρουν τουλάχιστον τις υπογραφές, αφενός του αρμόδιου οργάνου που έχει την ευθύνη εκτέλεσης του προϋπολογισμού του φορέα, ή εξουσιοδοτημένου από αυτόν οργάνου (τελική υπογραφή), αφετέρου την υπογραφή Προϊστάμενου Οικονομικών Υπηρεσιών του φορέα, ή εξουσιοδοτημένου από αυτόν οργάνου.
2ον. Καθορίζεται το πλαίσιο κατάρτισης και υλοποίησης των δημοσιονομικών στόχων στη Γενική Κυβέρνηση, επιβολής προϋποθέσεων ορθής εκτέλεσης του Προϋπολογισμού Γενικής Κυβέρνησης, καθώς και επιβολής κυρώσεων σε περιπτώσεις απόκλισης από τους δημοσιονομικούς στόχους.
3ον. Καθορίζεται χρονοδιάγραμμα ανάρτησης δημοσιονομικών αναφορών για τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης με στόχο την ενδυνάμωση των μηχανισμών παρακολούθησης της πορείας εκτέλεσης των προϋπολογισμών τους και τη συμμόρφωσή τους με τους μεσοπρόθεσμους στόχους.
4ον. Εξειδικεύονται οι αρχές που διέπουν την κατάρτιση των προϋπολογισμών των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, προκειμένου να επιτυγχάνονται αποτελεσματικά οι λειτουργίες τους, σύμφωνα με την αρχή της ετήσιας διάρκειας, την αρχή της ενότητας, την αρχή της καθολικότητας και την αρχή της ενότητας του προϋπολογισμού.
5ον. Προβλέπεται η διενέργεια εσωτερικού ελέγχου σε όλους τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης από τις Υπηρεσίες Εσωτερικού Ελέγχου.
