Οι καινοτομίες αυτές αποσκοπούν, κατά κανόνα, στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων από τις εκατοντάδες χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις.
Ο νέος Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, που είναι έργο της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής που συγκροτήθηκε υπό τον καθηγητή της Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Λάμπρο Μαργαρίτη, προβλέπει την καθιέρωση του θεσμού του «ποινικού εισαγγελέα συνδιαλλαγής», ο οποίος θα έχει τη δυνατότητα να συνδιαλέγεται με τον κατηγορούμενο και να συμφωνεί για το ύψος της ποινής, χωρίς η υπόθεση στο ακροατήριο, ενώ η δεύτερη βασική πρόβλεψη είναι η εκδίκαση των περισσότερων κακουργημάτων από Μονομελή Εφετεία.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το νέο Κώδικα, η διαμεσολάβηση του εισαγγελέα αφορά τα κακουργήματα για τα οποία προβλέπονται ποινές μέχρι 10 χρόνια κάθειρξη, ενώ στους κανόνες της συνδιαλλαγής δεν μπορούν να υπαχθούν αδικήματα που τιμωρούνται με βάση το νόμο περί καταχραστών του δημοσίου.
Σε περίπτωση κατά τη οποία ο κατηγορούμενος συμφωνήσει με τον «ποινικό εισαγγελέα συνδιαλλαγής», τότε η συμφωνηθείσα ποινή πρέπει να μην είναι μεγαλύτερη από τα 3/5 της ανώτερης ποινής που προβλέπεται στα κακουργήματα και από το μισό της προβλεπόμενης ποινής για τα πλημμελήματα, ενώ στον υπολογισμό της ποινής θα λαμβάνονται υπόψη και τα ελαφρυντικά, όπως είναι προτέρου εντίμου βίου, κ.λπ. Παράλληλα και η έκτιση της ποινής θα έχει ευνοϊκότερους όρους αναφορικά με την αποφυλάκιση.
Ακόμη, προτείνεται η κατάργηση των Πενταμελών Εφετείων Κακουργημάτων, και η εκδίκαση των περισσότερων κακουργημάτων να γίνεται από Μονομελή Εφετεία. Εξαιρούνται τα αδικήματα που χαρακτηρίζονται σύνθετα, καθώς και αδικήματα που καταλαμβάνονται από το νόμο περί καταχραστών του δημοσίου, τα οποία θα δικάζονται από Πενταμελή Εφετεία.
Εξάλλου, τα πλημμελήματα θα δικάζονται από Μονομελή Πλημμελειοδικεία, ενώ μόνον σε δεύτερο βαθμό οι υποθέσεις θα εξετάζονται από τα Τριμελή Πλημμελειοδικεία.
