Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, οι μεσημεριανοί ύπνοι μπορεί να αποτελούν ένα εύκολα ανιχνεύσιμο προειδοποιητικό σημάδι υποκείμενων παθήσεων ή επιδείνωσης της υγείας.
Μια νέα μελέτη από ερευνητές του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου Mass General Brigham και Rush παρακολούθησε 1.338 ηλικιωμένους για διάστημα 19 ετών προκειμένου να παρακολουθήσει τις συνήθειες μεσημεριανού ύπνου και τα σχετικά ποσοστά θνησιμότητας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι μεγαλύτεροι, συχνότεροι και μεσημεριανοί (νωρίς το μεσημέρι) ύπνοι συσχετίζονταν με υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας. Τα αποτελέσματά της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open.
«Ο υπερβολικός μεσημεριανός ύπνος σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα, έχει συνδεθεί με νευροεκφυλισμό, καρδιαγγειακές παθήσεις και ακόμη μεγαλύτερη νοσηρότητα, αλλά πολλά από αυτά τα ευρήματα βασίζονται σε αυτοαναφερόμενες συνήθειες μεσημεριανού ύπνου και παραλείπουν μετρήσεις όπως πότε και πόσο τακτικοί είναι αυτοί οι μεσημεριανοί ύπνοι», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Chenlu Gao, PhD, ερευνητής στο Τμήμα Αναισθησιολογίας στο Πανεπιστήμιο Mass General Brigham, ο οποίος είναι επίσης συνεργαζόμενος ερευνητής στο Τμήμα Ύπνου και Κιρκαδικών Διαταραχών στο Τμήμα Ιατρικής.
«Η μελέτη μας είναι μία από τις πρώτες που δείχνει μια συσχέτιση μεταξύ αντικειμενικά μετρούμενων προτύπων μεσημεριανού ύπνου και θνησιμότητας και υποδηλώνει ότι υπάρχει τεράστια κλινική αξία στην παρακολούθηση των προτύπων μεσημεριανού ύπνου για την έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων υγείας».
Μεταξύ 20% και 60% των ηλικιωμένων ενηλίκων «παίρνουν υπνάκους» νωρίς το μεσημέρι. Ενώ οι σπάνιοι ύπνοι τέτοιου είδους μπορεί να είναι αναζωογονητικοί, ο υπερβολικός ύπνος κατά τη διάρκεια της ημέρας σε ηλικιωμένους έχει συνδεθεί με ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων υγείας. Παρά τις συσχετίσεις αυτές, η σχέση μεταξύ ύπνου και υγείας σε ηλικιωμένα άτομα δεν έχει μελετηθεί επαρκώς και οι έρευνες που έχουν διεξαχθεί δεν έχουν αντικειμενικά δεδομένα για τα πρότυπα αυτπύ τυ ύπνπυ, την ώρα της ημέρας που πραγματοποιήθηκαν και τις αλλαγές στα πρότυπα από μέρα σε μέρα.
Για να καλύψουν αυτό το κενό γνώσης, οι ερευνητές του Mass General Brigham στράφηκαν σε δεδομένα από το Rush Memory and Aging Project, το οποίο ξεκίνησε το 1997 ως μελέτη μιας ομάδας ατόμων που παρακολουθούνται διαχρονικά λόγω κοινών χαρακτηριστικών, η οποία επικεντρώθηκε κυρίως στη γνωστική λειτουργία και τον νευροεκφυλισμό ηλικιωμένων, κυρίως λευκών ατόμων στο βόρειο Ιλινόις. Ξεκινώντας από το 2005, οι συμμετέχοντες φορούσαν οθόνες δραστηριότητας στον καρπό για 10 ημέρες για να μετρήσουν δεδομένα ανάπαυσης - δραστηριότητας. Η ομάδα εξήγαγε τα πρότυπα ύπνου από τα εκτεταμένα δεδομένα ανάπαυσης-δραστηριότητας και χαρτογράφησε τη διάρκεια του ύπνου, τη συχνότητα, την ώρα της ημέρας και τη μεταβλητότητα από μέρα σε μέρα.
Μέχρι το 2025, συλλέχθηκαν δεδομένα 19 ετών από 1.338 συνολικά συμμετέχοντες. Οι ερευνητές ανέλυσαν τα δεδομένα για συσχετίσεις μεταξύ των προτύπων ανάπαυλας κατά την αρχική αξιολόγηση και της θνησιμότητας από κάθε αιτία κατά τη διάρκεια της 19ετούς παρακολούθησης, διαπιστώνοντας ότι οι μεγαλύτεροι, συχνότεροι και πρωινοί - μεσημεριανοί ύπνοι συσχετίζονταν με υψηλότερη θνησιμότητα. Κάθε επιπλέον ώρα ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας συσχετίζονταν, σύμφωνα με την έρευνα με περίπου 13% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας. Κάθε επιπλέον ύπνος ανά ημέρα συσχετίζεται με περίπου 7% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας, ενώ όσοι κοιμόντουσαν το πρωί είχαν 30% υψηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας σε σύγκριση με όσους κοιμόντουσαν το απόγευμα. Τα ακανόνιστα πρότυπα ύπνου δεν συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας.
«Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι πρόκειται για συσχέτιση και όχι για αιτιώδη συνάφεια. Ο υπερβολικός ύπνος πιθανότατα υποδηλώνει υποκείμενη νόσο, χρόνιες παθήσεις, διαταραχές ύπνου ή κιρκαδική δυσλειτουργία», δήλωσε ο Gao. «Τώρα που γνωρίζουμε ότι υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των προτύπων ύπνου και των ποσοστών θνησιμότητας, μπορούμε να υποστηρίξουμε την εφαρμογή αξιολογήσεων των ύπνων αυτών κατά τη διάρκεια της ημέρας για την πρόβλεψη των συνθηκών υγείας και την πρόληψη περαιτέρω επιδείνωσης».
Με πληροφορίες του Mass General Brigham
