Οριστικό τέλος σε παρερμηνείες σχετικά με τη φορολογική μεταχείριση των κοινών τραπεζικών λογαριασμών βάζει νέα εγκύκλιος της ΑΑΔΕ, η οποία προβλέπει την απαλλαγή από τον φόρο κληρονομιάς για τους επιζώντες συνδικαιούχους, είτε πρόκειται για λογαριασμούς σε ελληνικές τράπεζες είτε στο εξωτερικό.
Με τις οδηγίες του Διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, διευκρινίζεται ότι σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, το σύνολο της χρηματικής κατάθεσης και ο ίδιος ο λογαριασμός περιέρχονται αυτοδικαίως στους υπόλοιπους επιζώντες συνδικαιούχους. Τα ποσά αυτά δεν θεωρούνται μέρος της κληρονομιαίας περιουσίας και, ως εκ τούτου, εξαιρούνται πλήρως από τη φορολογία κληρονομιάς.
Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει ότι η ανάληψη των χρημάτων από τον επιζώντα συνδικαιούχο γίνεται «ιδίω ονόματι» και «εξ ιδίου δικαίου», ακόμη και όταν ο ίδιος είναι ταυτόχρονα και κληρονόμος του θανόντος. Με άλλα λόγια, το δικαίωμα επί των καταθέσεων δεν απορρέει από την κληρονομική ιδιότητα, αλλά από το ότι είναι συνδικαιούχοι στον λογαριασμό.
Στο ίδιο πλαίσιο, επιβεβαιώνεται ότι οι καταθέσεις σε κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς ή σε κοινά χαρτοφυλάκια, είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό, δεν υπόκεινται σε φόρο κληρονομιάς μετά τον θάνατο ενός εκ των συνδικαιούχων, καθώς δεν εντάσσονται στην περιουσία που μεταβιβάζεται αιτία θανάτου.
Η εγκύκλιος εδράζεται στις διατάξεις του νόμου 5638/1932, οι οποίες επιτρέπουν τη θέσπιση όρου σύμφωνα με τον οποίο, σε περίπτωση θανάτου ενός δικαιούχου, η κατάθεση μεταβιβάζεται αυτόματα στους υπόλοιπους. Στην περίπτωση αυτή, η μεταβίβαση πραγματοποιείται ελεύθερη από κάθε φόρο ή τέλος. Ωστόσο, η απαλλαγή δεν επεκτείνεται στους κληρονόμους του τελευταίου επιζώντος δικαιούχου, ενώ οι κληρονόμοι όσων απεβίωσαν νωρίτερα δεν αποκτούν κανένα δικαίωμα επί της κατάθεσης.
Παραδείγματα
• Σε έναν κοινό τραπεζικό λογαριασμό μεταξύ συζύγων. Αν ο ένας σύζυγος αποβιώσει, το σύνολο της κατάθεσης μεταφέρεται αυτοδικαίως στον επιζώντα σύζυγο, χωρίς να θεωρείται κληρονομιά. Έτσι, ο επιζών δεν πληρώνει φόρο κληρονομιάς για τα χρήματα του λογαριασμού, ακόμη κι αν είναι και νόμιμος κληρονόμος.
• Σε άλλη περίπτωση ένας γονέας διατηρεί κοινό λογαριασμό με το παιδί του. Μετά τον θάνατο του γονέα, το υπόλοιπο του λογαριασμού περιέρχεται απευθείας στο παιδί ως συνδικαιούχο και όχι ως κληρονόμο. Αυτό σημαίνει ότι το ποσό δεν υπόκειται σε φόρο κληρονομιάς, ανεξάρτητα από το ύψος της κατάθεσης.
• Τι ισχύει για ένα κοινό επενδυτικό χαρτοφυλάκιο (π.χ. μετοχές ή αμοιβαία κεφάλαια) σε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, ακόμη και στο εξωτερικό; Αν ένας από τους συνδικαιούχους αποβιώσει, οι τίτλοι μεταβιβάζονται αυτόματα στους υπόλοιπους συνδικαιούχους, χωρίς φορολογική επιβάρυνση. Και σε αυτή την περίπτωση, η μεταβίβαση δεν θεωρείται κληρονομική διαδοχή αλλά αποτέλεσμα της συνδικαιούχης σχέσης.
