Σύμφωνα με την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), περίπου το 75% των Αμερικανών λαμβάνουν τουλάχιστον ένα συμπλήρωμα διατροφής.
Δεν προκαλεί έκπληξη, αν αναλογιστεί κανείς τη δυναμική του TikTok, όπου πληθώρα χρηστών καταναλώνουν χάπια, σκόνες ή ζελεδάκια με την ελπίδα ότι θα λύσουν κάθε πρόβλημα – από ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά μέχρι την ακμή. Σε αρκετά βίντεο μάλιστα, φαίνεται πως οι άνθρωποι συνδυάζουν πολλά συμπληρώματα μαζί, πιστεύοντας ότι έτσι θα ενισχύσουν την υγεία τους.
Ωστόσο, ακόμα και το «πολύ καλό» μπορεί να γίνει επικίνδυνο. Η γνώση των ενδείξεων υπερβολικής λήψης βιταμινών ή συμπληρωμάτων είναι καθοριστική για την πρόληψη σοβαρών προβλημάτων.
«Οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τα συμπληρώματα όπως τα φρούτα», σημειώνει ο Robert J. Fontana, MD, καθηγητής ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν. «Πιστεύουν ότι, όπως τα κράνμπερι ή τα σταφύλια, δεν μπορούν να βλάψουν, οπότε όσο περισσότερα καταναλώνουν, τόσο πιο υγιείς θα γίνουν».
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η υπερβολική χρήση οποιουδήποτε συμπληρώματος –είτε μεμονωμένου είτε σε συνδυασμό με άλλα προϊόντα ή φάρμακα– ενέχει κινδύνους. Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα, πριν εντάξει κανείς κάτι νέο στη ρουτίνα του, είναι να συμβουλευτεί τον γιατρό του. Όπως εξηγεί ο Pieter Cohen, MD, από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, «τα συμπληρώματα δεν ρυθμίζονται όπως τα φάρμακα ή τα τρόφιμα· την ευθύνη για την ασφάλεια έχουν οι ίδιες οι εταιρείες. Συχνά οι ετικέτες δεν είναι ακριβείς, γι’ αυτό να αποφεύγετε προϊόντα που υπόσχονται υπερβολικά αποτελέσματα».
Τα συμπληρώματα πρέπει να καλύπτουν συγκεκριμένα διατροφικά κενά, όχι να αντικαθιστούν μια ισορροπημένη διατροφή ή να λειτουργούν ως «συντόμευση» για καλύτερη υγεία, υπογραμμίζει η Olivia Thomas, MS, RD, LDN, από το Ιατρικό Κέντρο της Βοστώνης.
Επίσης, άτομα με ηπατικά, νεφρικά ή καρδιακά προβλήματα, όσοι λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, οι έγκυες και οι θηλάζουσες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, σύμφωνα με την Cindy Reuter, ND, από το Dartmouth Health.
Σημάδια υπερβολικής λήψης συμπληρωμάτων
Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες (C, σύμπλεγμα Β) αποβάλλονται μέσω των ούρων, ενώ οι λιποδιαλυτές (A, D, E, K) συσσωρεύονται στον οργανισμό, αυξάνοντας τον κίνδυνο τοξικότητας. Συμπτώματα όπως φωτεινά ή σκούρα ούρα, πεπτικές διαταραχές, πονοκέφαλοι, ζάλη, αίσθημα κόπωσης, τριχόπτωση ή μη φυσιολογικά εργαστηριακά αποτελέσματα είναι ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοούνται.
Ενδεικτικά:
- Κα καρδιακά συμπτώματα (πόνος στο στήθος, αρρυθμίες) μπορεί να σχετίζονται με υπερβολική καφεΐνη σε συμπληρώματα.
- Δερματικά εξανθήματα υποδηλώνουν αλλεργική αντίδραση.
- Σκούρα ούρα και κιτρίνισμα δέρματος ενδέχεται να σημαίνουν ηπατική βλάβη.
- Ζάλη και χαμηλή πίεση μπορεί να προέρχονται από υπερβολικό σίδηρο.
- Πεπτικά προβλήματα συνδέονται συχνά με υπερβολική βιταμίνη C ή φυτικές ίνες.
Ο γενικός κανόνας, όπως επισημαίνει ο Δρ. Cohen, είναι ότι τα συμπληρώματα δεν θα πρέπει να προκαλούν αισθητές αλλαγές. Αν συμβαίνει κάτι τέτοιο, είναι ώρα για επανεξέταση.
Συνδυασμοί που πρέπει να αποφεύγονται
- Ασβέστιο και σίδηρος (ανταγωνίζονται στην απορρόφηση).
- Σίδηρος/ασβέστιο με θυρεοειδικές ορμόνες (μειώνουν την αποτελεσματικότητά τους).
- Βιταμίνη Κ με αντιπηκτικά.
- Βαλσαμόχορτο με αντικαταθλιπτικά.
- Πολλαπλά συμπληρώματα με διεγερτική δράση (π.χ. για ενέργεια, απώλεια βάρους).
