Ο καρκίνος του παχέος εντέρου, κάποτε νόσος που απασχολούσε κυρίως ηλικιωμένους, εμφανίζεται όλο και πιο συχνά σε νεαρούς ενήλικες.
Ακόμα πιο ανησυχητικό: δεν πρόκειται μόνο για άτομα με ανθυγιεινές συνήθειες, αλλά και για νέους με «καθαρή» διατροφή, γυμναστική ρουτίνα και συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής.
Ιστορίες νέων που διαγνώσθηκαν με καρκίνο παχέος εντέρου
Ο Κρις Λόπεζ, 30 ετών, σπούδαζε γαστρονομία, μαγείρευε υγιεινά και πήγαινε στο γυμναστήριο. Όταν ξεκίνησαν οι στομαχικοί πόνοι, τους απέδωσε σε τροφική δηλητηρίαση. Αλλά σύντομα ακολούθησε απότομη απώλεια βάρους και αίμα στα κόπρανα. Η κολονοσκόπηση αποκάλυψε έναν όγκο μεγέθους γκρέιπφρουτ στο παχύ έντερο.
Παρόμοια ιστορία και για τον Κρις Ροντρίγκεζ, 37 ετών, λάτρη της γυμναστικής CrossFit και της υγιεινής διατροφής. Διαγνώστηκε με καρκίνο του ορθού στα 35 του. «Η ερώτηση που δεν φεύγει από το μυαλό σου είναι: Τι άλλο έπρεπε να κάνω;», είπε χαρακτηριστικά.
Η αύξηση είναι παγκόσμια και ακατανόητη
Τα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 50 αυξάνονται κατά περίπου 3% κάθε χρόνο από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται «birth cohort effect» — γενεές που γεννήθηκαν μετά το 1960 εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο, ανεξαρτήτως γενετικής προδιάθεσης.
Η αύξηση παρατηρείται κυρίως σε ανεπτυγμένες χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Νέα Ζηλανδία, η Νορβηγία και η Χιλή. Οι μεγαλύτεροι ογκολογικοί οργανισμοί παγκοσμίως ιδρύουν ειδικές μονάδες για τους νέους ασθενείς, ενώ το CDC μείωσε την ηλικία έναρξης προληπτικού ελέγχου από τα 50 στα 45 έτη.
Η διατροφή παίζει ρόλο — αλλά όχι όλο το ρόλο
Αναμφισβήτητα, η διατροφή μας έχει αλλάξει δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες. Τρώμε λιγότερες φυτικές ίνες, περισσότερη ζάχαρη, αλάτι και βιομηχανικά επεξεργασμένες τροφές. Τα "ψεύτικα" δημητριακά και τα έτοιμα γεύματα καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της καθημερινής μας διατροφής, αφήνοντας πίσω τα όσπρια και τα λαχανικά.
Όμως οι ειδικοί επισημαίνουν: μόνο η διατροφή δεν εξηγεί την εκρηκτική άνοδο. «Οι γενετικοί μας δείκτες δεν έχουν αλλάξει τόσο δραστικά ώστε να δικαιολογείται αυτή η αύξηση. Κάτι περιβαλλοντικό μας επηρεάζει», εξηγεί ο Dr. William Dahut από την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία.
Πέντε πιθανοί ύποπτοι πέρα από τη διατροφή
1. Διαταραχές στον ύπνο και το βιολογικό ρολόι
Η διατάραξη του κιρκάδιου ρυθμού μέσω νυχτερινής εργασίας, τεχνητού φωτισμού και συχνών ξενυχτιών επηρεάζει την υγεία του εντέρου και αυξάνει τον κίνδυνο φλεγμονών και καρκίνου.
2. Μικροπλαστικά
Τα μικροπλαστικά είναι παντού — στον αέρα, στο νερό, στο φαγητό. Μελέτες δείχνουν ότι προκαλούν φλεγμονές, επηρεάζουν την αναπαραγωγική υγεία και ίσως διευκολύνουν την ανάπτυξη καρκίνων.
3. Έκθεση των γονέων σε χημικές ουσίες
Η περιβαλλοντική έκθεση των γονιών — σε φυτοφάρμακα, αντιβιοτικά, μόλυνση — μπορεί να επηρεάσει τα γονίδια των παιδιών τους μέσω επιγενετικών μηχανισμών.
4. Υπερβολική χρήση αντιβιοτικών
Τα αντιβιοτικά καταστρέφουν τη μικροχλωρίδα του εντέρου. Μεγάλο ποσοστό αυτών χρησιμοποιείται στη βιομηχανία κρέατος, ενώ ακόμα και «αντιβιοτικό-free» ετικέτες έχουν αποδειχτεί αναξιόπιστες.
5. Καισαρική τομή
Τα βρέφη που γεννιούνται με καισαρική δεν αποκτούν τα βακτήρια της μητέρας τους μέσω του φυσιολογικού τοκετού, κάτι που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το μικροβίωμα και το ανοσοποιητικό τους σύστημα μακροπρόθεσμα.
Τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα;
Οι γιατροί τονίζουν ότι δεν έχουμε ακόμα όλες τις απαντήσεις. Μέχρι να καταλάβουμε πλήρως τι προκαλεί αυτή την επιδημία νεανικού καρκίνου του παχέος εντέρου, υπάρχουν δύο βασικά βήματα πρόληψης:
1. Έλεγχος όσων μπορούμε να ελέγξουμε
- Υγιεινή διατροφή με πολλές φυτικές ίνες
- Αποφυγή επεξεργασμένων τροφίμων και κόκκινου κρέατος
- Τακτική άσκηση
- Περιορισμός αλκοόλ
- Όχι κάπνισμα
- Χρήση γυάλινων/κεραμικών δοχείων στο φούρνο μικροκυμάτων
2. Γνώση και εγρήγορση για τα συμπτώματα
Αυτά τα 4 συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν έως και 18 μήνες πριν τη διάγνωση:
- Επίμονη διάρροια
- Κοιλιακοί πόνοι
- Αίμα στα κόπρανα
- Σιδηροπενική αναιμία (μέσω εξέτασης αίματος)
- Μια απλή μη επεμβατική εξέταση κοπράνων (FIT test) μπορεί να ανιχνεύσει αίμα στα κόπρανα και να προλάβει τα χειρότερα. Η πρώιμη διάγνωση σώζει ζωές.
