Κλινικές δοκιμές έδειξαν ότι οι ενέσεις λενακαπαβίρης ανά εξάμηνο προστατεύουν σχεδόν 100% από μόλυνση από τον ιό HIV. Ωστόσο, παραμένουν μεγάλα ερωτήματα σχετικά με τη δυνατότητα πρόσβασης στο φάρμακο λόγω του υψηλού του κόστους.
Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) μόλις ενέκρινε τη λενακαπαβίρη σε μια ενέσιμη μορφή για την πρόληψη μόλυνσης από τον ιό HIV, που είναι σχεδόν 100% αποτελεσματική και απαιτεί μόνο δύο δόσεις ετησίως.
Το περιοδικό Science έχει χαρακτηρίσει το φάρμακο ως το πιο σημαντικό επιστημονικό επίτευγμα του 2024. Σε κλινικές δοκιμές η λενακαπαβίρη αποδείχθηκε αποτελεσματική κατά 99,9% στην πρόληψη της μόλυνσης από τον ιό HIV μέσω σεξουαλικής μετάδοσης, σε άτομα βάρους άνω των 35 κιλών.
Πρόκειται για ένα αντιρετροϊκό φάρμακο, που δεν διεγείρει μια ανοσολογική απόκριση, αλλά εμποδίζει την αναπαραγωγή του HIV κατά τα αρχικά στάδια, διαταράσσοντας τη λειτουργία της πρωτεϊνικής κάψας του. Αυτό συμβαίνει εφόσον το ανθρώπινο σώμα λαμβάνει τις ενέσεις κάθε έξι μήνες.
Η λενακαπαβίρη έχει ήδη εγκριθεί σε ορισμένες χώρες ως θεραπεία για τον ιό HIV σε άτομα που έχουν ήδη προσβληθεί από ανθεκτικές σε άλλες θεραπείες μορφές του ιού,
αλλά μέχρι πρότινος η προληπτική της χρήση δεν είχε εγκριθεί πουθενά, γεγονός που καθιστά την απόφαση του FDA μια σημαντική εξέλιξη στην καταπολέμηση της επιδημίας HIV/AIDS.
Ωστόσο, το φάρμακο δεν είναι το πρώτο που μπορεί να ληφθεί προληπτικά για την προστασία από τη μόλυνση από τον ιό HIV. Χάπια για προφύλαξη είναι ήδη διαθέσιμα σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, αλλά πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά και η διασφάλιση της συνεχούς πρόσβασης σε αυτά αποτελεί μια γνωστή πρόκληση.
Σύμφωνα με την Gilead Sciences που παράγει το φάρμακο, η λενακαπαβίρη θα κυκλοφορήσει στην αγορά με την εμπορική ονομασία Yeztugo. Η εταιρεία έχει δεσμευτεί να παρασκευάσει 10 εκατομμύρια δόσεις έως το 2026.
«Είναι μια ιστορική στιγμή στον αγώνα δεκαετιών κατά του HIV. Το Yeztugo είναι μια από τις σημαντικότερες επιστημονικές ανακαλύψεις της εποχής μας και προσφέρει μια πραγματική ευκαιρία να βοηθήσουμε να τερματιστεί η επιδημία του HIV», δήλωσε ο Daniel O' Day, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Gilead, σε ανακοίνωσή του την περασμένη Τετάρτη.
Ωστόσο, η τιμή της λενακαπαβίρης μάλλον θα αποτελέσει εμπόδιο στην καθολική πρόσβαση, καθώς η ετήσια τιμή καταλόγου του Yeztugo θα είναι 28.218 δολάρια ανά
άτομο στις ΗΠΑ.
Η Winnie Byanyima, εκτελεστική διευθύντρια του Κοινού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για τον HIV/AIDS (UNAIDS), έχει επισημάνει στο παρελθόν ότι το φάρμακο είναι μη προσιτό για πολλούς ανθρώπους στην Αφρική, όπου και θα είχε τον μεγαλύτερο αντίκτυπο, καθώς περίπου τα 2/3 των ανθρώπων παγκοσμίως που ζουν με HIV εντοπίζονται στην υποσαχάρια Αφρική.
Την περασμένη Τετάρτη, η εταιρεία Gilead δημοσίευσε λεπτομέρειες ενός σχεδίου για την παροχή πρόσβασης στη λενακαπαβίρη «σε 120 χώρες με υψηλή συχνότητα εμφάνισης και με περιορισμένους πόρους, οι οποίες είναι κυρίως χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος».
Ένα βήμα θα είναι η «εθελοντική αδειοδότηση», η οποία σημαίνει ότι θα χορηγηθεί άδεια σε άλλες εταιρείες να παράγουν και να πωλούν γενόσημες εκδόσεις ενός κατοχυρωμένου με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας προϊόντος σε μια συγκεκριμένη χώρα.
Αυτή η ιστορία δημοσιεύτηκε αρχικά στο WIRED en Español και μεταφράστηκε από τα ισπανικά.
