Τι γίνεται στο Διαδίκτυο όταν η βιολογική ζωή τελειώνει; Μπορεί κάποιος άλλος να έχει πρόσβαση στα δικά μας social media και πώς γίνεται αυτό; Τι είναι ο μνημειακός λογαριασμός; Κληρονομείται η παραγωγή ψηφιακού περιεχομένου;
Τα παραπάνω και άλλα παρόμοια ερωτήματα προκύπτουν όλο και συχνότερα, απόρροια του έντονου ψηφιακού μας αποτυπώματος. Ηδη, περισσότεροι από 30 εκατομμύρια λογαριασμοί- μόνο στο Facebook- αντιστοιχούν σε χρήστες που έχουν φύγει από τη ζωή. Εκτιμάται πως μέσα στις επόμενες δεκαετίες, στη δημοφιλή πλατφόρμα, οι λογαριασμοί των ζώντων θα είναι λιγότεροι σε σχέση με εκείνους ανθρώπων που θα έχουν αποβιώσει. Οδεύουμε στην περίοδο που έχει ονομαστεί «peak death».
Όπως αναφέρουν «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» που κυκλοφορούν στα περίπτερα, τέτοιες εκτιμήσεις και μία σειρά άλλοι παράγοντες οδήγησαν τις εταιρείες που βρίσκονται πίσω από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να αναπτύξουν λειτουργίες διαχείρισης από αυτούς που θα μείνουν πίσω, αλλά και να εφαρμόζουν μοντέλα που αφορούν την αδράνεια των λογαριασμών, ώστε ανενεργοί ή όσοι δεν επαληθεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα να διαγράφονται. Ποιος και με ποιον τρόπο όμως μπορεί να διαχειριστεί τους λογαριασμούς μας, μετά από εμάς;
Ψηφιακοί κληρονόμοι
Τα τελευταία χρόνια, Facebook, Instagram, Χ κι άλλες αντίστοιχες πλατφόρμες έχουν δώσει τη δυνατότητα από τις «ρυθμίσεις λογαριασμού», με σχετικά απλά βήματα, να ορίσει ο εν ενεργεία χρήστης εκείνον που θα ήθελε να έχει πρόσβαση μετά τον θάνατό του, ώστε χωρίς ιδιαίτερες νομικές διεργασίες να μπορεί να ανακτήσει περιεχόμενο κ.λπ. Είναι ο ψηφιακός κληρονόμος και η διαδικασία έχει τη λογική της «ψιλής κυριότητας». Αυτός και μόνο θα έχει προσβασιμότητα στον λογαριασμό εφόσον έχει δηλωθεί ως τέτοιος και μόνο μετά τον θάνατο του χρήστη.
Εκτός όμως από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στα οποία διακινείται τεράστιος όγκος πληροφοριών, φωτογραφιών και βίντεο, υπάρχει πληθώρα άλλων εφαρμογών στις οποίες εναποθέτουμε περιεχόμενο και προσωπικά δεδομένα, όπως για παράδειγμα ένα e-mail, το περιεχόμενο του οποίου μπορεί να κληρονομηθεί.
Σχεδόν όλοι οι πάροχοι ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δίνουν τη δυνατότητα ορισμού κληρονόμου ή μετά θάνατον διαχειριστή. Η Google τον ονομάζει «Inactive Account Manager». Βεβαίως, υπάρχει και η δυνατότητα να επιλέξει κανείς με το τέλος της ζωής του να διαγραφούν οριστικά οι λογαριασμοί που διατηρούσε.
Λογαριασμοί που παράγουν επιρροή και εισόδημα
Πέρα από τους τυπικούς προσωπικούς λογαριασμούς κάθε είδους, με πλούσια πληροφορία παραγόμενη από εμάς, υπάρχουν και οι επαγγελματικοί λογαριασμοί ή εκείνοι με χιλιάδες ακόλουθους που ασκούν επιρροή ή παράγουν οικονομικό κέρδος. Σε αυτούς μπορεί επιπλέον να εκχωρηθεί και το πνευματικό δικαίωμα, οι εμπορικές συμφωνίες που είναι συνδεδεμένες, οι υπάρχουσες αναρτήσεις κ.λπ., ανάλογα με τη φύση του περιεχομένου. Ιδιοκτήτης παραμένει η πλατφόρμα, αλλά η διαχείριση του λογαριασμού μπορεί να μεταβιβαστεί, σύμφωνα με «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» που κυκλοφορούν στα περίπτερα.
Μιλώντας με δικηγόρους που ειδικεύονται στο κληρονομικό δίκαιο αναφέρουν ότι τα τελευταία χρόνια όλο και συχνότερα η ψηφιακή ζωή κάνει την εμφάνισή της σε διαθήκες και διεκδικήσεις μεταξύ κληρονόμων. Λογικό, αν σκεφτεί κανείς ότι υπάρχουν σελίδες που μπορεί να παράγουν ένα σταθερό εισόδημα ή και χιλιάδες ευρώ τον χρόνο. Οι διαχειριστές τέτοιων σελίδων και προφίλ τα «γράφουν» σε παιδιά και συγγενείς ως περιουσιακό στοιχείο, πολλές φορές μάλιστα με όρους για τη μετέπειτα διαχείρισή τους. Δεν είναι μακριά δηλαδή η στιγμή που κληρονόμοι δεν θα τσακώνονται για ένα οικόπεδο, αλλά για ένα account.
Επίσης, μεταβιβάζονται ηλεκτρονικές διευθύνσεις, e-mail, κωδικοί πρόσβασης, συνδρομητικές υπηρεσίες που έχουν πληρωθεί στον on line κόσμο, μετοχές ή κρυπτονομίσματα που μπορεί να είναι συνδεδεμένα με ψηφιακές πλατφόρμες…
Πολλοί άνθρωποι κατά τη σύνταξη της διαθήκης τους αγνοούν την ψηφιακή περιουσία που έχουν δημιουργήσει στο ιντερνετικό σύμπαν. Λαμβάνοντας υπόψη όμως και αυτήν την παράμετρο, λένε οι νομικοί, μπορεί να γλιτώσουν μεγάλη ταλαιπωρία και χρονοβόρες νομικές διαδικασίες εκείνοι που θα μείνουν πίσω, όπως ακριβώς συμβαίνει και με φυσικά περιουσιακά στοιχεία, αν δεν είναι «τακτοποιημένα».
Σε περίπτωση που κάποιος δεν έχει φροντίσει για την τύχη των ψηφιακών λογαριασμών του, προκαθορίζοντας τη διαχείρισή τους, οι νόμιμοι κληρονόμοι μπορούν να αιτηθούν την οριστική διαγραφή τους, χωρίς να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτούς.
Ο μνημειακός λογαριασμός
Δεν πάει πολύς καιρός από τότε που έχει δημιουργηθεί και μια άλλη κατηγορία λογαριασμών που αφορούν τον κόσμο που πάει στον άλλο κόσμο. Ο λεγόμενος μνημειακός ή «εις μνήμην» λογαριασμός αφορά δημόσια ή σημαντικά πρόσωπα, που άφησαν ένα αποτύπωμα και η κοινότητα θέλει να κρατήσει τη μνήμη τους ψηφιακά ζωντανή, διατηρώντας ανοιχτούς τους λογαριασμούς τους. Σε αυτούς, πολλές φορές βλέπουμε να γίνονται δημόσιες συζητήσεις για τον εκλιπόντα ή δίνεται η δυνατότητα να ανατρέξει κανείς σε ό,τι εκείνος είχε θελήσει να δημοσιοποιήσει. Οι μνημειακοί παραμένουν ανοιχτοί ως φόρος τιμής στον κάτοχό τους, αλλά δεν δίνεται η δυνατότητα να τροποποιηθούν ή να χρησιμοποιηθούν για νέες δημοσιεύσεις.
