Η ιδέα ότι κάποιος θα μπορούσε να αποκτήσει τον έλεγχο κρίσιμων ηλεκτρονικών συστημάτων ενός επιβατικού αεροσκάφους μέσα σε λιγότερο από ένα λεπτό μοιάζει με σενάριο κινηματογραφικής ταινίας.
Μια νέα μελέτη ωστόσο, υποστηρίζει ότι κάποιος που έχει αποφασίσει να επιτεθεί στα ηλεκτρονικά συστήματα ενός Boeing 737 θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να εκμεταλλευτεί μια αδυναμία στην αρχιτεκτονική τους, χρησιμοποιώντας μια συσκευή περίπου στο μέγεθος ενός μικρού νομίσματος.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια Σαν Ντιέγκο, οι οποίοι ανέπτυξαν ένα ειδικό hardware το οποίο μπορεί να παρεμβαίνει στην επικοινωνία μεταξύ δύο κρίσιμων ενσωματωμένων υπολογιστών του αεροσκάφους, του υπολογιστή διαχείρισης πτήσης και του συστήματος που παρουσιάζει στο πιλοτήριο πληροφορίες σχετικά με τη διαδρομή και την πορεία του αεροσκάφους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το ενδιαφέρον της μελέτης είναι το γεγονός ότι δεν πρόκειται δεν για μια απομακρυσμένη επίθεση μέσω wi-fi ή κάποιου άλλου ασύρματου δικτύου, αλλά για μια επίθεση με φυσική πρόσβαση στο αεροσκάφος.
Οι ερευνητές εντόπισαν στο Boeing 737 μια θύρα συντήρησης μέσα στον χώρο Ηλεκτρονικών και Εξοπλισμού όπου βρίσκονται σημαντικά ηλεκτρονικά συστήματα. Ο χώρος βρίσκεται κάτω από το ρύγχος του αεροσκάφους, δεν είναι κλειδωμένος και, σύμφωνα με την έρευνα, μπορεί να προσεγγιστεί από το έδαφος.
Η συγκεκριμένη θύρα δεν χρησιμοποιείται κανονικά για τις λειτουργίες της πτήσης, όμως συνδέεται με δύο διαύλους επικοινωνίας, γνωστούς ως ARINC 429, οι οποίοι μεταφέρουν δεδομένα και εντολές ανάμεσα στα συστήματα. Πρόκειται για μια τεχνολογία που σχεδιάστηκε πριν από δεκαετίες και, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, δεν διαθέτει χαρακτηριστικά ασφαλείας που θα θεωρούνταν αυτονόητα σε ένα σύγχρονο δικτυακό περιβάλλον.
Αυτό ακριβώς ήταν το σημείο που θέλησαν να εξετάσουν. Η ομάδα δημιούργησε μια μικρή συσκευή που μπορεί να παρεμβαίνει στις επικοινωνίες των συγκεκριμένων διαύλων και να στέλνει δικά της δεδομένα. Η βασική ιδέα είναι ότι το hardware μπορεί να υπερισχύσει των κανονικών σημάτων, επιτρέποντας την εισαγωγή νέων εντολών χωρίς να γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι έχει γίνει παρέμβαση.
Photo: University of California San Diego
Στο πείραμά τους, οι ερευνητές έδειξαν ότι μια τέτοια επίθεση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αλλαγή κρίσιμων δεδομένων που σχετίζονται με την πτήση. Μεταξύ των σεναρίων που εξέτασαν ήταν η αλλαγή της προγραμματισμένης διαδρομής, αλλά και η τροποποίηση πληροφοριών σχετικά με το βάρος, την ισορροπία και τη θερμοκρασία του αεροσκάφους. Τέτοιες αλλαγές, σύμφωνα με τη μελέτη, θα μπορούσαν υπό ορισμένες συνθήκες να δημιουργήσουν επικίνδυνες καταστάσεις, ακόμη και κατά την απογείωση.
Χακάρισμα μέσα σε ελάχιστο χρόνο
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της έρευνας είναι ο χρόνος που απαιτείται για την εγκατάσταση της συσκευής. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ένας αποφασισμένος δράστης θα μπορούσε να ολοκληρώσει μια τέτοια διαδικασία σε λιγότερο από 60 δευτερόλεπτα, εφόσον είχε την απαιτούμενη φυσική πρόσβαση στο κατάλληλο σημείο του αεροσκάφους. Το σενάριο που εξετάζεται αφορά ένα αεροσκάφος σταθμευμένο στην πύλη ή μέσα σε υπόστεγο και όχι μια επίθεση εν πτήσει.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι ακριβώς αυτή η χρονική απαίτηση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως πραγματικός παράγοντας κινδύνου. Ακόμη και ένα λεπτό φυσικής πρόσβασης μπορεί, σύμφωνα με τη μελέτη, να έχει σημαντικές συνέπειες όταν πρόκειται για συστήματα που διαχειρίζονται κρίσιμες πληροφορίες της πτήσης.
Ο Aaron Schulman, ένας από τους ανώτερους συγγραφείς της έρευνας εξηγεί ότι ο στόχος της ομάδας δεν ήταν να δημιουργήσει έναν πρακτικό μηχανισμό επίθεσης, αλλά να αναδείξει μια κατηγορία κινδύνων που μπορεί να έχει υποτιμηθεί.
Η φυσική πρόσβαση σε ένα αεροσκάφος συνήθως δεν αντιμετωπίζεται ως ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα κυβερνοασφάλειας, σε αντίθεση με τις επιθέσεις μέσω διαδικτύου και ασύρματων συνδέσεων. Η μελέτη επιχειρεί να δείξει ότι αυτή η υπόθεση χρειάζεται επανεξέταση.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης ευαλωτότητας είναι επίσης ότι η παρέμβαση μπορεί να είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή από το πλήρωμα. Σύμφωνα με τον Schulman, ο πιλότος δεν γνωρίζει κατ’ ανάγκη ότι κάποιος παρεμβαίνει στα συγκεκριμένα δεδομένα. Αυτό δημιουργεί ένα σενάριο «αθόρυβης» ή συγκαλυμμένης παρέμβασης, στο οποίο τα συστήματα του αεροσκάφους συνεχίζουν να λειτουργούν ενώ κάποια από τα δεδομένα που λαμβάνουν έχουν τροποποιηθεί.
Η επιλογή του Boeing 737 δεν ήταν τυχαία. Πρόκειται για έναν από τους πιο διαδεδομένους τύπους επιβατικών αεροσκαφών στον κόσμο, γεγονός που τον καθιστά ενδιαφέροντα στόχο για μια έρευνα σχετικά με την ασφάλεια των αεροπορικών συστημάτων.
Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές τοποθετούν τα ευρήματά τους στις σωστές διαστάσεις.
Η μελέτη δεν σημαίνει ότι ένα Boeing 737 μπορεί απλώς να «χακαριστεί» από κάποιον που βρίσκεται κοντά του ή ότι οι επιβάτες κινδυνεύουν από μια εύκολη απομακρυσμένη επίθεση. Το σενάριο απαιτεί φυσική πρόσβαση σε συγκεκριμένο σημείο του αεροσκάφους, κατάλληλο εξοπλισμό και τεχνική προετοιμασία. Πρόκειται για ελεγχόμενο ερευνητικό σενάριο που αναδεικνύει μια πιθανή αδυναμία και όχι για μια απόδειξη ότι κάθε Boeing 737 μπορεί να καταληφθεί κατά βούληση μέσα σε 60 δευτερόλεπτα.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι ερευνητές παρουσιάζουν τη δουλειά τους ως προειδοποίηση προς την αεροπορική βιομηχανία. Στόχος τους είναι να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν τέτοιου είδους αδυναμίες πριν καταστούν πραγματικά επικίνδυνες, μέσω αλλαγών στον σχεδιασμό, πρόσθετων δικλίδων ασφαλείας και καλύτερης προστασίας των σημείων φυσικής πρόσβασης στα ηλεκτρονικά συστήματα των αεροσκαφών.
Και παρά το εντυπωσιακό εύρημα, η ίδια η ερευνητική ομάδα δεν θεωρεί ότι υπάρχει λόγος δημιουργίας πανικού στους επιβάτες.
Ο Schulman σημειώνει χαρακτηριστικά ότι όλοι οι συγγραφείς της μελέτης ταξιδεύουν με Boeing 737 και σκοπεύουν να συνεχίσουν να το κάνουν. Το μήνυμα της έρευνας επομένως, δεν είναι ότι τα σύγχρονα αεροπορικά ταξίδια έγιναν ξαφνικά ανασφαλή, αλλά ότι ακόμη και συστήματα που λειτουργούν αξιόπιστα επί δεκαετίες χρειάζονται συνεχή επανεξέταση καθώς αλλάζει το τοπίο της κυβερνοασφάλειας.
Η εργασία παρουσιάστηκε στις 13 Αυγούστου στο Συμπόσιο Ασφάλειας USENIX στη Βαλτιμόρη, Μέριλαντ
