Έχουν τα φυτά συνείδηση; Βιώνουν μορφές νόησης και νοημοσύνης που υπερβαίνουν τις τυποποιημένες και σταθερές εξελικτικές συμπεριφορές; Απαιτούν πράγματι η νοημοσύνη και η συνείδηση έναν εγκέφαλο και ένα κεντρικό νευρικό σύστημα; Ή μήπως θα έπρεπε να θεωρούμε ότι η νοημοσύνη στη Γη είναι λιγότερο συνδεδεμένη με τον εγκέφαλο, ίσως να μην είναι καν ατομική, αλλά μάλλον μια συνένωση μέσα σε ένα οικοσύστημα; Και πώς θα αρχίσουμε να απαντάμε σε αυτά τα ερωτήματα εμπειρικά;
Αν και μπορεί να φαίνεται εκπληκτικό ή ακόμα και παράλογο, η επιστήμη αποκαλύπτει ότι τα φυτά είναι ικανά να μαθαίνουν, να θυμούνται, να επικοινωνούν, να αξιολογούν κινδύνους και άλλες ενέργειες που προηγουμένως πιστεύαμε ότι εκτελούνταν μόνο από ανθρώπους και ζώα.
Σύμφωνα με τον Paco Calvo, καθηγητή Φιλοσοφίας της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Μούρθια στην Ισπανία και διευθυντή του Εργαστηρίου Ελάχιστης Νοημοσύνης (MINT Lab), αν αρχίζαμε να θέτουμε ερωτήματα από μια διαφορετική οπτική γωνία, θα μπορούσαμε να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε τον φυσικό κόσμο με έναν ριζικά διαφορετικό τρόπο. Όπως κάνει ο ίδιος στο δοκίμιό του με τίτλο: « Planta sapiens».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Paco Calvo διερευνά τα θεμέλια της νόησης, με ιδιαίτερη έμφαση στη νοημοσύνη των φυτών, την ελάχιστη νόηση, την οικολογική ψυχολογία και τις ενσωματωμένες προσεγγίσεις στο νου. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς για τη συμπεριφορά των φυτών, τη νόηση χωρίς εγκέφαλο και τις φιλοσοφικές επιπτώσεις της μελέτης της νοημοσύνης πέρα από το ζωικό βασίλειο.
Το έργο του συνδυάζει τη φιλοσοφία, τη γνωστική επιστήμη, τη φυσιολογία των φυτών και τη συγκριτική ψυχολογία για να αμφισβητήσει τις νευροκεντρικές υποθέσεις σχετικά με το νου και την δράση. Ο Calvo, συμμετέχει ενεργά σε διεπιστημονική έρευνα για τη ρομποτική εμπνευσμένη από τα φυτά, την οικολογική προσαρμογή και τα νέα μοντέλα δράσης σε όλα τα ζωντανά συστήματα. Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε διεθνή μέσα ενημέρωσης και δημόσιες διαλέξεις, φέρνοντας συζητήσεις σχετικά με τη φυτική νόηση τόσο στο ακαδημαϊκό όσο και στο ευρύτερο κοινό.
Ο διακεκριμένος γνωσιακός επιστήμονας, φιλόσοφος της βιολογίας και συγγραφέας έρχεται στην Αθήνα για να δώσει μία ομιλία ανοικτή στο κοινό με ελεύθερη είσοδο σχετικά με τη νοημοσύνη των φυτών και τις νέες προσεγγίσεις στη σχέση ανθρώπου, τεχνολογίας και έμβιων συστημάτων.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται την Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026, στις 19:00, στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, στο πλαίσιο του 3ου The Lyceum Project που θα διεξαχθεί στις 19–20 Ιουνίου στο Ωδείο Αθηνών με θέμα: «Αλληλένδετη Νοημοσύνη: Έμβια. Προγονική. Τεχνητή» (Entangled Intelligence: Animate. Ancestral. Artificial.).
Το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, το World Human Forum και το Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή προσκαλούν το κοινό σε μια συναρπαστική συνάντηση με έναν πρωτοπόρο στοχαστή, ο οποίος διερευνά τη νοημοσύνη πέρα από τις ανθρωποκεντρικές αντιλήψεις για τη φύση της.
Την εκδήλωση θα προλογίσει η κα. Αλεξάνδρα Μητσοτάκη, Πρόεδρος και Συνιδρύτρια του World Human Forum.
