Η Colossal Biosciences, η αμερικανική εταιρεία που έχει τραβήξει διεθνή προσοχή για τα φιλόδοξα σχέδιά της να επαναφέρει εξαφανισμένα είδη όπως το μαμούθ, προχωρά σε ένα νέο εγχείρημα που επεκτείνει ακόμη περισσότερο τα όρια της γενετικής τεχνολογίας: την «απο-εξαφάνιση» της μπλε αντιλόπης στη Νότια Αφρική ενός ζώου που χάθηκε πριν από περίπου 230 χρόνια.
Η μπλε αντιλόπη ζούσε στα λιβάδια της νοτιοδυτικής Νότιας Αφρικής και θεωρείται το πρώτο θηλαστικό στη σύγχρονη ιστορία που εξαφανίστηκε εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας, κυρίως λόγω υπερβολικού κυνηγιού για το χαρακτηριστικό μπλε-ασημί τρίχωμά της. Ήταν μικρότερη από τις σύγχρονες αντιλόπες, με ύψος περίπου 1,2 μέτρα, βάρος έως 200 κιλά και εντυπωσιακά κυρτά κέρατα που έφταναν τα 65 εκατοστά.
Σύμφωνα με το σχέδιο της εταιρείας, η «επιστροφή» του είδους δεν θα γίνει μέσω πλήρους αναβίωσης, αλλά μέσω δημιουργίας ενός γενετικά τροποποιημένου υβριδίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ως βάση δύο ζωντανά συγγενικά είδη, τη roan και τη samble αντιλόπη, στα οποία επιχειρούν να ενσωματώσουν συγκεκριμένα γονίδια της εξαφανισμένης μπλε αντιλόπης. Τα γονίδια αυτά έχουν εντοπιστεί μετά από ανάλυση αρχαίου DNA που προέρχεται από ιστορικά δείγματα, μεταξύ των οποίων και υλικό που φυλάσσεται σε μουσείο της Σουηδίας.
Η διαδικασία βασίζεται στη σύγκριση του ανασυσταθέντος γονιδιώματος της μπλε αντιλόπης με εκείνα των συγγενικών ειδών, ώστε να εντοπιστούν τα χαρακτηριστικά που καθόριζαν την εμφάνιση και τη βιολογία της, όπως το χρώμα του τριχώματος, το μέγεθος και τα ιδιαίτερα μορφολογικά γνωρίσματα. Τα συγκεκριμένα γονίδια στη συνέχεια μεταφέρονται σε έμβρυα ρόαν αντιλόπης, τα οποία εμφυτεύονται σε παρένθετες μητέρες.
Αυτή είναι η ίδια τεχνική που χρησιμοποίησε πρόσφατα η εταιρεία για να αναδημιουργήσει τον τρομερό λύκο 12.000 χρόνια αφότου εξαφανίστηκε από τη Γη.
Η τεχνολογία που χρησιμοποιείται περιλαμβάνει επίσης την ανάπτυξη επαγόμενων πολυδύναμων βλαστοκυττάρων, τα οποία μπορούν να μετατραπούν σε οποιονδήποτε ιστό ή ακόμη και σε αναπαραγωγικά κύτταρα, επιτρέποντας τον λεπτομερή έλεγχο των γενετικών τροποποιήσεων. Η ίδια τεχνολογική βάση έχει αξιοποιηθεί και στα προγράμματα για τη δημιουργία «υβριδικών» μορφών άλλων εξαφανισμένων ζώων.
Η Colossal Biosciences υποστηρίζει ότι το εγχείρημα δεν περιορίζεται στην επιστημονική καινοτομία, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική οικολογικής αποκατάστασης, με στόχο την επαναφορά της μπλε αντιλόπης σε προστατευόμενες περιοχές της Νότιας Αφρικής, εφόσον διασφαλιστούν οι κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες. Παράλληλα, η εταιρεία συνεργάζεται με οργανισμούς διατήρησης για την αξιολόγηση πιθανών περιοχών επανεισαγωγής και τη μελέτη της οικολογικής βιωσιμότητας ενός τέτοιου πληθυσμού.
Ωστόσο, το εγχείρημα συνοδεύεται από έντονο επιστημονικό και ηθικό διάλογο. Κριτικοί του πεδίου της «απο-εξαφάνισης» επισημαίνουν ότι τα παραγόμενα ζώα δεν αποτελούν ακριβείς αντιγραφές των εξαφανισμένων ειδών, αλλά γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς με επιλεγμένα χαρακτηριστικά. Επιπλέον, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο ένα είδος μπορεί να επανενταχθεί σε οικοσυστήματα που έχουν αλλάξει ριζικά από την εποχή της εξαφάνισής του.
Η συζήτηση γύρω από το εγχείρημα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο τεχνολογικών προσδοκιών και οικολογικών ανησυχιών, καθώς η Colossal Biosciences συνεχίζει να επεκτείνει τα σχέδιά της, από το μαμούθ έως και άλλα εξαφανισμένα είδη, με στόχο την ανάπτυξη εργαλείων που, όπως υποστηρίζει, θα μπορούσαν να συμβάλουν τόσο στην επιστημονική πρόοδο όσο και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Επί του παρόντος, οι πληθυσμοί των δύο τρίτων όλων των ειδών αντιλόπης μειώνονται, με περισσότερο από το 25% των ειδών να θεωρούνται ότι διατρέχουν κίνδυνο. Πέντε από αυτά τα είδη η addax, η hirola, η Ader's duiker, η dama gazelle και η saiga βρσίκονται σε άμεσο κίνδυνο.
