Οι επιστήμονες προβληματίζονται για τη γρίπη των πτηνών, καθώς μια νέα πρωτοποριακή μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές από τα Πανεπιστήμια του Κέιμπριτζ και της Γλασκόβης, έφερε στο φως τον λόγο για τον οποίο αυτός ο ιός συνιστά μια τόσο σοβαρή απειλή για τον άνθρωπο.
Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην έγκριτη επιθεώρηση Science, ο ιός της γρίπης των πτηνών έχει τη μοναδική ικανότητα να αναπτύσσεται και να πολλαπλασιάζεται σε θερμοκρασίες υψηλότερες από αυτές που δείχνει ο ανθρώπινος οργανισμός κατά τη διάρκεια ενός τυπικού πυρετού.
Ο πυρετός είναι η φυσική άμυνα του σώματος, καθώς με την αύξηση της θερμοκρασίας το περιβάλλον του καθίσταται αφιλόξενο για τους περισσότερους ιούς. Οι ιοί της ανθρώπινης γρίπης συνήθως παραμένουν στην ανώτερη αναπνευστική οδό, όπου οι θερμοκρασίες είναι περίπου 33 βαθμοί Κελσίου. Όταν ο πυρετός φτάσει στους 40-41C επιβραδύνεται η μόλυνση δίνοντας στο ανοσοποιητικό σύστημα χρόνο να αντιμετωπίσει την ασθένεια. Ο ιός της γρίπης των πτηνών ωστόσο, ευδοκιμεί στην κατώτερη αναπνευστική οδό, και μερικές φορές στο έντερο των πτηνών, όπου οι θερμοκρασίες είναι περίπου 40 έως 42°C, πάνω από το επίπεδο που μπορεί να φτάσει ένας άνθρωπος.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν τώρα ότι ο ιός της γρίπης των πτηνών διαθέτει ένα συγκεκριμένο γονίδιο, το PB1 το οποίο του παρέχει θερμική ανθεκτικότητα. Συγκεκριμένα, οι ιοί που φέρουν το PB1 γονίδιο άντεξαν κατά τη διάρκεια πειραμάτων σε υψηλές θερμοκρασίες πυρετού προκαλώντας σοβαρή νόσο σε ποντίκια. Αντίθετα, οι κοινοί ανθρώπινοι ιοί της γρίπης περιορίστηκαν σημαντικά με την αύξηση της θερμοκρασίας.
Το εύρημα αυτό εξηγεί γιατί οι ιοί των πτηνών, των οποίων οι φυσικοί ξενιστές (όπως οι πάπιες και οι γλάροι) έχουν υψηλότερη θερμοκρασία σώματος (40-42°C), μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή πνευμονία και θάνατο όταν διαπεράσουν το φράγμα των ειδών και μολύνουν τον άνθρωπο.
Ο Δρ Σαμ Γουίλσον, μοριακός ιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας, μιλώντας στη Daily mail είπε πως: «Ευτυχώς, οι άνθρωποι δεν τείνουν να μολύνονται από ιούς της γρίπης των πτηνών πολύ συχνά, αλλά εξακολουθούμε να βλέπουμε δεκάδες ανθρώπινα κρούσματα ετησίως».
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ποσοστά θνησιμότητας από τη γρίπη των πτηνών στους ανθρώπους είναι παραδοσιακά ανησυχητικά υψηλά, όπως στις ιστορικές λοιμώξεις H5N1 που προκάλεσαν θνησιμότητα άνω του 40%.
«Η κατανόηση των παραγόντων που προκαλούν σοβαρές ασθένειες στους ανθρώπους από τους ιούς της γρίπης των πτηνών είναι ζωτικής σημασίας για την επιτήρηση και τις δράσεις ετοιμότητας για πανδημίες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω της πανδημικής απειλής που θέτουν οι ιοί H5N1 των πτηνών», πρόσθεσε.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, είναι η δυνατότητα ανταλλαγής γενετικού υλικού μεταξύ ιών. Ο ιός της γρίπης των πτηνών και οι ανθρώπινοι ιοί μπορούν να «ανταλλάξουν» γονίδια όταν συνυπάρχουν στον ίδιο ξενιστή, όπως συμβαίνει συχνά στους χοίρους.
Αυτή η ανταλλαγή γονιδίων (reassortment) έχει συμβεί και στο παρελθόν κατά τη διάρκεια μεγάλων πανδημιών, όπως αυτές του 1957 και του 1968, όταν ανθρώπινοι ιοί έλαβαν το γονίδιο PB1 από στέλεχος ιού γρίπης των πτηνών, γεγονός που συνέβαλε στην ταχεία και επιθετική εξάπλωσή τους.
Η εν λόγω έρευνα έρχεται μετά τον θάνατο ενός Αμερικανού στην Ουάσινγκτον, ο οποίος μολύνθηκε με ένα στέλεχος της γρίπης των πτηνών που δεν είχε ξαναεμφανιστεί ποτέ σε ανθρώπους, σηματοδοτώντας μόλις το δεύτερο θανατηφόρο περιστατικό από γρίπη των πτηνών στις ΗΠΑ. Έρχεται επίσης μια ημέρα αφότου Γάλλοι αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι μια πανδημία γρίπης των πτηνών πιθανότατα θα ήταν πιο θανατηφόρα από το ξέσπασμα της Covid-19.
Από τον Ιανουάριο του 2022 έχουν καταγραφεί 71 κρούσματα γρίπης των πτηνών σε ανθρώπους στις ΗΠΑ. Όλοι οι ασθενείς εκτός από έναν είχαν μολυνθεί με το στέλεχος H5N1 και στις περισσότερες περιπτώσεις, οι λοιμώξεις συνδέθηκαν είτε με την έκθεση σε μολυσμένα οικόσιτα πουλερικά, είτε με γαλακτοπαραγωγικές αγελάδες, οι οποίες είχαν επίσης μολυνθεί από τον ιό.
Σε άγρια και οικόσιτα πτηνά, η γρίπη των πτηνών έχει καταγραφεί σε κάθε πολιτεία των ΗΠΑ από τον Ιανουάριο του 2022. Υπολογίζεται ότι 174 εκατομμύρια άγρια και οικόσιτα πτηνά έχουν πληγεί, ενώ περισσότερα από 1.000 κοπάδια ζώων γαλακτοπαραγωγής έχουν επίσης μολυνθεί. Από τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους ο ιός έχει χτυπήσει 7 εκατομμύρια εκτρεφόμενα πτηνά σε εθνικό επίπεδο, από τα οποία το 1,3 εκατομμύρια είναι γαλοπούλες.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι μολύνσεις από τη γρίπη των πτηνών είναι πιο συχνές τους φθινοπωρινούς μήνες, επειδή τα άγρια πτηνά, τα οποία μπορεί να φέρουν τον ιό, μεταναστεύουν και ενδεχομένως να τον μεταδίδουν σε νέες περιοχές.
Εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες ότι ο ιός θα μπορούσε να μάθει πώς να εξαπλώνεται μεταξύ ανθρώπων, κάτι που θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια νέα πανδημία. Ωστόσο, αξιωματούχοι των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) εκτιμούν πως ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού της γρίπης των πτηνών στους ανθρώπους και πρόκλησης μιας νέας έξαρσης είναι χαμηλός.
Παρόλα αυτά, οι ερευνητές της μελέτης υπογραμμίζουν την ανάγκη για εντατική επιτήρηση των στελεχών της γρίπης των πτηνών που εμφανίζονται στον πληθυσμό των θηλαστικών, προκειμένου να εντοπιστούν έγκαιρα εκείνα που έχουν ήδη αναπτύξει θερμική ανθεκτικότητα και ενέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο πρόκλησης μιας μελλοντικής πανδημίας.
