Μία κορυφαία ευρωπαϊκή διάκριση κατέκτησε ο Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Μαθηματικών του ΑΠΘ Δημήτριος Νταλαμπέκος, ο οποίος μελετά τα πιο πολύπλοκα σχήματα της φύσης.
Ο Έλληνας μαθηματικός είναι ο μοναδικός επιστήμονας στην Ελλάδα που επελέγη πρόσφατα για χρηματοδότηση από το ιδιαίτερα ανταγωνιστικό πρόγραμμα ERC Starting Grants 2025, ύψους 1,3 εκατομμυρίων ευρώ.
Οι επιχορηγήσεις εκκίνησης του ERC χορηγούνται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας σε ερευνήτριες και ερευνητές από όλους τους επιστημονικούς κλάδους έως και επτά έτη μετά το διδακτορικό τους και απευθύνονται σε όσες και όσους βρίσκονται στην αρχή της σταδιοδρομίας τους αλλά έχουν ήδη παραγάγει εξαιρετικό ερευνητικό έργο και θα ήθελαν να διενεργήσουν την δική τους ανεξάρτητη έρευνα ή να συστήσουν την δική τους ομάδα εργασίας.
Φέτος το ERC από τις 3928 προτάσεις που δέχθηκε, ενέκρινε 478 και η ερευνητική πρόταση με τίτλο «GRComPaS - Geometry and Rigidity in the Complex Plane and in Surfaces» και στοχεύει στην ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων για τη μελέτη των φράκταλ, του κ. Νταλαμπέκου ήταν μια από αυτές.
Το έργο θα χρηματοδοτηθεί με 1,3 εκ. ευρώ περίπου για πέντε έτη, δίνοντας τη δυνατότητα στον ερευνητή να συγκροτήσει ομάδα, να υποδείξει νέες επιστημονικές κατευθύνσεις και να συμβάλει διεθνώς στην πρόοδο των μαθηματικών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το ERC ανακοίνωσε τη χορήγηση 761 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ υπολογίζεται ότι από τη συγκεκριμένη φάση θα δημιουργηθούν περίπου 3.000 νέες θέσεις εργασίας στις ερευνητικές ομάδες των δικαιούχων.
Οι επιτυχόντες υποψήφιοι από 51 διαφορετικές εθνικότητες σχεδιάζουν να υλοποιήσουν τα έργα τους σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα σε 25 χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας (99 επιχορηγήσεις), του Ηνωμένου Βασιλείου (60), της Ολλανδίας (44) και της Γαλλίας (41).
Από τα βουνά και τα ποτάμια ως τον ανθρώπινο εγκέφαλο
Τα φράκταλ είναι πολύπλοκα μη λεία γεωμετρικά σχήματα, των οποίων κάθε μικρότερο μέρος έχει παρόμοιο γεωμετρικό χαρακτήρα με το σύνολο του σχήματος. Συναντώνται σε πληθώρα φυσικών φαινομένων, όπως οι ακτογραμμές, τα ορεινά τοπία, τα δίκτυα ποταμών καθώς και τα μοντέλα ανάπτυξης φυτών και κρυστάλλων.
Ένα από τα κεντρικά ερωτήματα που θα διερευνηθούν στο πλαίσιο της πρότασης του καθηγητή είναι πότε και πώς μπορεί ένα φράκταλ σχήμα να «μετασχηματιστεί» σαν να ήταν κατασκευασμένο από εύπλαστο υλικό, σε ένα πιο λείο και κατανοητό σχήμα, με ελεγχόμενο τρόπο.
Το πρόβλημα αυτό έχει εφαρμογές στη χαρτογράφηση τρισδιάστατων, μη λείων επιφανειών (όπως ένα ορεινό τοπίο, ένα ανθρώπινο πρόσωπο, ή ακόμα και η επιφάνεια του ανθρώπινου εγκεφάλου), σε δισδιάστατο επίπεδο χωρίς απώλειες.
Στην περίπτωση των λείων επιφανειών η αντίστοιχη μαθηματική θεωρία είναι σχεδόν πλήρως ανεπτυγμένη και κατανοητή. Ωστόσο, όταν πρόκειται για μη λεία αντικείμενα η θεωρητική κατανόηση παραμένει περιορισμένη, με σημαντικά κενά και προκλήσεις. Η ανάπτυξη νέων μαθηματικών εργαλείων και μεθοδολογιών για τη μελέτη αυτών των πολύπλοκων δομών αποτελεί ένα κρίσιμο επιστημονικό πεδίο και ταυτόχρονα, κεντρικό αντικείμενο του έργου GRComPaS.
Ο κ. Νταλαμπέκος αποφοίτησε από το Τμήμα Μαθηματικών του ΑΠΘ το 2013, με άριστα και ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, το 2018. Στη συνέχεια εργάστηκε ως Μεταδιδακτορικός Ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Stony Brook στη Νέα Υόρκη και ως Επίκουρος Καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο. Επέστρεψε το 2024 στο ΑΠΘ ως Επίκουρος Καθηγητής.
Ερευνητικά ασχολείται με την Μιγαδική Ανάλυση και την Ανάλυση σε Μετρικούς Χώρους. Η έρευνά του χρηματοδοτήθηκε από την Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών των ΗΠΑ και έχει βραβευτεί από την Ακαδημία Αθηνών για την έρευνά του στη Μαθηματική Ανάλυ
