Οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης απηύθυναν έκκληση για αποκλιμάκωση των επιθέσεων στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, ζητώντας μορατόριουμ στα πλήγματα εναντίον μη στρατιωτικών υποδομών ζωτικής σημασίας, εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας σχετικά με τις επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, θα ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βοηθήσει τις χώρες να λάβουν στοχευμένα μέτρα κατά της αύξησης των τιμών στην ενέργεια, λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Οι ηγέτες της ΕΕ συζήτησαν τις ραγδαίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις ευρύτερες επιπτώσεις τους κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες.
Ειδικότερα, στα συμπεράσματά τους, οι ευρωπαίοι ηγέτες καλούν σε άμεση αποκλιμάκωση, αυτοσυγκράτηση και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, ζητώντας παράλληλα μορατόριουμ σε επιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών, όπως ενέργεια και ύδρευση.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει τις αδιάκριτες επιθέσεις του Ιράν και εκφράζει αλληλεγγύη προς τις χώρες της περιοχής, ζητώντας τον σεβασμό της κυριαρχίας τους.
Η ΕΕ δηλώνει στήριξη προς τα κράτη μέλη κοντά στην περιοχή με ιδιαίτερη αναφορά στην Κύπρο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «χαιρετίζει την υποστήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη, ιδίως μέσω της ανάπτυξης στρατιωτικών μέσων στην Ανατολική Μεσόγειο και προς υποστήριξη της Κύπρου». Τονίζεται, επίσης, ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια, εφόσον χρειαστεί».
Παράλληλα, οι ευρωπαίοι ηγέτες επισημαίνουν τη σημασία της προστασίας της ναυσιπλοΐας, ιδίως στο Στενό του Ορμούζ, και ζητούν ενίσχυση των ευρωπαϊκών ναυτικών αποστολών. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τον ρόλο των ναυτικών αμυντικών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων EUNAVFOR ASPIDES και EUNAVFOR ATALANTA, και ζητά την ενίσχυσή τους με περισσότερα μέσα, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εντολές τους».
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει επίσης τις αυξημένες προσπάθειες που ανακοίνωσαν τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων μέσω ενισχυμένου συντονισμού με εταίρους στην περιοχή, για να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, μόλις πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Υπογραμμίζεται, επίσης, η ανάγκη αυξημένης ετοιμότητας για ενδεχόμενες μεταναστευτικές πιέσεις, με βάση τα εργαλεία και τις πολιτικές που ανέπτυξε η ΕΕ τα τελευταία χρόνια. «Με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την μεταναστευτική κρίση του 2015 και για να αποφευχθεί μια παρόμοια κατάσταση, η ΕΕ είναι έτοιμη να κινητοποιήσει πλήρως τα διπλωματικά, νομικά, επιχειρησιακά και οικονομικά της εργαλεία για την πρόληψη ανεξέλεγκτων μεταναστευτικών κινήσεων προς την ΕΕ και τη διατήρηση της ασφάλειας στην Ευρώπη. Η ασφάλεια και ο έλεγχος των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συνεχίσουν να ενισχύονται», αναφέρεται στα συμπεράσματα.
Τέλος, επαναβεβαιώνεται η δέσμευση της ΕΕ για διπλωματική επίλυση της κρίσης, με στόχο την αποκλιμάκωση, τη σταθερότητα στην περιοχή και την αποτροπή του Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Έντονη ανησυχία για το Λίβανο
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει έντονη ανησυχία για την κλιμάκωση των εχθροπραξιών στον Λίβανο και τις σοβαρές επιπτώσεις στους αμάχους, με εκτεταμένο εκτοπισμό, απώλειες και ανθρωπιστική κρίση. Καλεί σε άμεση αποκλιμάκωση, προστασία των αμάχων και σεβασμό του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Η ΕΕ δηλώνει ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τον Λίβανο και τον πληθυσμό του, παρέχοντας ανθρωπιστική βοήθεια και ενισχύοντας την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Παράλληλα, καταδικάζει την απόφαση της Χεζμπολά να επιτεθεί στο Ισραήλ και ζητά την άμεση παύση των ενεργειών της, χαιρετίζοντας την απόφαση των λιβανικών αρχών να απαγορεύσουν τις στρατιωτικές της δραστηριότητες. Στηρίζει επίσης τις προσπάθειες ενίσχυσης των ενόπλων δυνάμεων του Λιβάνου για τον πλήρη έλεγχο της επικράτειας.
Το Συμβούλιο καλεί όλα τα μέρη να τηρήσουν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός της 27ης Νοεμβρίου 2024 και το ψήφισμα 1701 του ΟΗΕ, ενώ ζητά από το Ισραήλ να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση και να σεβαστεί την κυριαρχία του Λιβάνου.
Τέλος, η ΕΕ επαναβεβαιώνει τη στήριξή της στην αποστολή UNIFIL, καταδικάζει τις επιθέσεις κατά των κυανόκρανων και ζητά άμεση διερεύνηση, τονίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες παραβιάζουν σοβαρά το διεθνές δίκαιο.
Γάζα
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε την επιδεινούμενη κατάσταση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, η οποία προκαλεί σοβαρή ανησυχία.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για τη συνεχιζόμενη καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και καλεί το Ισραήλ να επιτρέψει την άμεση, ανεμπόδιστη πρόσβαση και τη συνεχή διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας σε μεγάλη κλίμακα και σε ολόκληρη την περιοχή, μεταξύ άλλων μέσω του Θαλάσσιου Διαδρόμου της Κύπρου για τη συμπλήρωση των χερσαίων οδών.
Η ΕΕ θα συνεργαστεί με διεθνείς και περιφερειακούς φορείς για να συμβάλει στην ανοικοδόμηση και την ανασυγκρότηση της Γάζας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Θα συνεχίσει επίσης να υποστηρίζει την Παλαιστινιακή Αρχή, συμπεριλαμβανομένου του μεταρρυθμιστικού της προγράμματος, ώστε να μπορέσει να ανακτήσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τον έλεγχο της Γάζας.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει έντονα τις μονομερείς ενέργειες του Ισραήλ που αποσκοπούν στην επέκταση της παρουσίας του στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, τις οποίες η συμβουλευτική γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου
της 19ης Ιουλίου 2024 χαρακτήρισε παράνομες, και προτρέπει την κυβέρνηση του Ισραήλ να ανακαλέσει αυτές τις αποφάσεις, να τηρήσει τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου και να προστατεύσει τον παλαιστινιακό πληθυσμό των κατεχόμενων εδαφών.
Κύπρος και Ελλάδα ζητούν οδικό χάρτη αμοιβαίας άμυνας από την ΕΕ
Σύμφωνα με το politico, ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησαν από την ΕΕ να εξετάσει το ενδεχόμενο σύνταξης οδικού χάρτη για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας του μπλοκ, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ και έναν ανώτερο Ευρωπαίο κυβερνητικό αξιωματούχο. Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας έθεσε επίσης το θέμα κατά τη διάρκεια της συζήτησης.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχουν προηγουμένως προτείνει να διευκρινιστεί ο τρόπος με τον οποίο το Άρθρο 42.7 - το αντίστοιχο της ΕΕ με την αμυντική ρήτρα του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ - θα λειτουργήσει στην πράξη και θα «ενεργοποιήσει» τη διάταξη.
