Το κλίμα στη συνάντηση Κ. Μητσοτάκη – Τ. Ερντογάν ήταν καλό. Τόσο που πολλοί αναρωτιούνται αν είναι αληθινό.
Οι προκλητικές κορώνες των Χακάν Φιντάν, Ομέρ Τσελίκ και Γιασάρ Γκιουλέρ οι τουρκικές Navtex διαρκείας στο Αιγαίο και οι απειλές των προηγούμενων ημερών παραμερίστηκαν στη στιγμή με μία φράση:
«Πολύτιμε φίλε μου Κυριάκο» είπε ο Ταγίπ Ερντογάν σε μία εικόνα στο λευκό παλάτι στην Άγκυρα που έμοιαζε ειδυλλιακή. Με τον Ερντογάν εμφανώς κουρασμένο αλλά πράο και τον Κ. Μητσοτάκη fit και χαμογελαστό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Ερντογάν απέφυγε τις προκλήσεις -πλην ...«τουρκικής μειονότητας»
Αν εξαιρέσει κανείς την αναφορά του Τούρκου Προέδρου στην «Τουρκική μειονότητα» τίποτε άλλο στην ομιλία του δεν απέπνεε επιθετικότητα ή προκλητικότητα. Ήταν ο πιο μετριοπαθής γενικόλογος και πράος Ερντογάν απέναντι στην Ελλάδα που θυμόμαστε.
Υπάρχει άραγε εξήγηση για το γεγονός ότι ο Ταγίπ Ερντογάν ξέχασε να αναφερθεί στην «γαλάζια πατρίδα», το «casus belli» και τον «διαμοιρασμό του Αιγαίου»; Που δεν αναφέρθηκε στην Κύπρο; Που δεν παραπονέθηκε για τον αποκλεισμό του από το safe; Ή για την στρατηγική σχέση Ελλάδας Ισραήλ; Τουλάχιστον όχι δημόσια.
«Παρά το γεγονός ότι τα θέματα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου είναι ακανθώδη αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άλυτα. Πάντα στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου. Αρκεί να υπάρχει καλή θέληση για λύση. Ως γείτονες πρέπει να διατηρούμε ανοιχτούς διαύλους» είπε ο Ταγίπ Ερντογάν και κάπου εκεί έμεινε.
Ο Κ. Μητσοτάκης έβαλε θέμα «casus belli» χωρίς να αναφέρει τον όρο
Ο Έλληνας πρωθυπουργός από την άλλη εμφανίστηκε πιο προωθημένος. Έβαλε θέμα casus belli – χωρίς ωστόσο να πει τον όρο - έβαλε ζήτημα μεταναστευτικού με αφορμή την τραγωδία στη Χίο και ξεκαθάρισε δημόσια ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει μία και μόνο διαφορά παραπέμποντας στην Χάγη. «Ήρθε ο καιρός να αρθεί κάθε είδους απειλή. Αν όχι τώρα, πότε;» είπε ο Κ. Μητσοτάκης θέτοντας την άρση του casus belli ως βάση για έναν πιο ουσιαστικό διάλογο αλλά και για την συμμετοχή της Τουρκίας στα κοινά Ευρωπαικά αμυντικά προγράμματα.
Εννοείται ότι δεν άφησε αναπάντητη την μία και μοναδική πρόκληση Ερντογάν περί τουρκικής μειονότητας υπενθυμίζοντας την Συνθήκη της Λωζάνης που κάνει σαφή αναφορά σε θρησκευτική μειονότητα.
Οι αναφορές «κλειδιά»
Τι αξίζει να κρατήσουμε από τις δηλώσεις Μητσοτάκη -Ερντογάν
- Την σαφή αναφορά Ερντογάν για «θέληση για λύση»
- Την επίσης σαφή αναφορά του Κ. Μητσοτάκη «να συμεριστώ και τη δική σας αισιοδοξία ότι οι συνθήκες θα επιτρέψουν μία εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση.
- Την ξεκάθαρη θέση που πήρε ο Έλληνας πρωθυπουργός για το Παλαιστηνιακό κάνοντας λόγο για λύση δύο κρατών λέγοντας όχι στην προσάρτηση εδαφών ή εποικισμό από το Ισραήλ. Θέση που ερμηνεύεται ως δείγμα καλής θέλησης απέναντι στην Τουρκία που βρίσκεται στα χαρακώματα με το Τελ Αβίβ.
Η μετάφραση του καλού κλίματος
Το καλό κλίμα έχει εξήγηση για όσους ασχολούνται με το διπλωματικό παρασκήνιο.
-Πρώτον, όλο το τελευταίο διάστημα στην κυβέρνηση υπήρχε – σε αντίθεση με τα ΜΜΕ- η αίσθηση ότι οι σχέσεις των δύο κυβερνήσεων είναι σε καλό σημείο. Αστάθμητος παράγοντας ήταν μόνον μία απρόβλεπτη στάση του Τ. Ερντογάν.
- Ο παράγοντας Αμερική εκτιμάται ότι έχει παίξει καθοριστικό ρόλο. Είτε με παραινέσεις και προς τις δύο πλευρές να αποφύγουν τις εντάσεις είτε διότι αμφότερες οι δύο χώρες δεν επιθυμούν μία πιθανή επιδιαιτησία του Ντόναλντ Τραμ. Η κάθε χώρα για τους δικούς της λόγους.
- Η Τουρκία έχει κάθε λόγο να εμφανίζει καλό πρόσωπο τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ. Για να ξεμπλοκάρει ότι μπορεί από τα οπλικά συστήματα μπορεί από την Αμερική και για να διεισδύσει όσο περισσότερο μπορεί στα Ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα.
-Παρά τις όποιες δημόσιες τουρκικές προκλήσεις Ελλάδα και Τουρκία φαίνεται ότι έχουν στήσει σταδιακά ουσιαστικές γέφυρες επικοινωνίας. Σύμφωνα με πληροφορίες του Dnews χάρη σε αυτούς τους ανοιχτούς διαύλους από το καλοκαίρι του 2023 μέχρι σήμερα έχουν αποφευχθεί μία σειρά από εντάσεις προτού ακόμη πάρουν μεγάλη διάσταση.
- Υπάρχει πραγματική βούληση από την ελληνική κυβέρνηση και τον κεντρώο Κ. Μητσοτάκη για την προσπάθεια επίτευξης μίας λύσης , υπό προϋποθέσεις. Παρότι η Αθήνα αναγνωρίζει ότι επί του παρόντος οι συνθήκες δεν είναι ώριμες.
Η χαμένη ευκαιρία
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι κάποιοι κυβερνητικοί παράγοντες κάνουν λόγο για μία ιστορική ευκαιρία που χάθηκε το 2023 όταν υπήρξε – όπως λένε αρμόδιες πηγές- παράθυρο ευκαιρίας για μία οριστική λύση στα ελληνοτουρκικά.
Ούτε μπορεί κανείς να θεωρήσει τυχαία την αναφορά του Κ. Μητσοτάκη χθες στην Άγκυρα στην «παρακαταθήκη των Ελ Βενιζέλου – Κ. Ατατούρκ». Όταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπέγραψε το1930 Σύμφωνο Φιλίας με τον Ισμέτ Ινονού παρουσία του Κεμάλ Μουσταφά Ατατούρκ λίγα χρόνια μετά την Μικρασιατική καταστροφή.
Παράθυρο που έκλεισε ερμητικά μετά τις αντι-τουρκικές κορώνες κυρίως των δύο πρώην πρωθυπουργών Αντώνη Σαμαρά και Κώστα Καραμανλή αλλά και γιατί οι προπαρασκευαστικές συζητήσεις αποδείχθηκαν δυσκολότερες από την βούληση για λύση.
