Ενώ η ένταση των τελευταίων ημερών γύρω από το έργο του Great Sea Interconnector (GSI) φαίνεται να αποκλιμακώνεται σε πολιτικό επίπεδο, τα τεχνικά και θεσμικά ζητήματα που προκάλεσαν τη διαμάχη παραμένουν ανοιχτά. Αθήνα και Λευκωσία επιχειρούν να στείλουν μήνυμα ενότητας και συνέχειας, ωστόσο το παρασκήνιο δείχνει ότι η συνεργασία δοκιμάζεται από διαφορετικές ερμηνείες και γραφειοκρατικές εμπλοκές.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, σε συνέντευξή του στην ιστοσελίδα huffingtonpost.gr, επιχείρησε να επαναφέρει την ψυχραιμία, διαβεβαιώνοντας ότι το έργο θα προχωρήσει κανονικά. «Φυσικά θα γίνει το καλώδιο και φυσικά προς αυτήν την κατεύθυνση εργαζόμαστε. Η επιθυμία της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ελληνικής κυβέρνησης – και μεταφέρω εδώ και από τη συζήτησή μου με τον Έλληνα Πρωθυπουργό – είναι φυσικά να γίνει αυτή η ηλεκτρική διασύνδεση», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Εξηγώντας τη χθεσινή του παρέμβαση, ο κ. Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι «έγινε γιατί υπήρξαν κάποιες ενέργειες που ξέφευγαν του πλαισίου της συναντίληψης» που είχε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στη Νέα Υόρκη και πρόσφατα στην Κοπεγχάγη. Τόνισε, ωστόσο, ότι «οι σχέσεις της Αθήνας με τη Λευκωσία και οι σχέσεις μου με τον Έλληνα Πρωθυπουργό είναι οι ισχυρότερες που υπήρξαν ποτέ» και ξεκαθάρισε πως «δεν υπάρχει καμία κρίση».
Ο Κύπριος Πρόεδρος σημείωσε ότι οι όποιες διαφορές αφορούν αποκλειστικά «τεχνοκρατικά και τεχνικά ζητήματα», τα οποία καλούνται να επιλύσουν οι αρμόδιες ανεξάρτητες αρχές. Παράλληλα, διαμήνυσε ότι Ελλάδα και Κύπρος «δεν πρόκειται να δεχτούν παράλογες αμφισβητήσεις από την Τουρκία που ξεφεύγουν του Διεθνούς Δικαίου».
Σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητα του έργου, ο κ. Χριστοδουλίδης τόνισε ότι αυτή είναι δεδομένη, αφού το GSI έχει λάβει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Προειδοποίησε, όμως, ότι «οι καθυστερήσεις αυξάνουν το κόστος και επηρεάζουν τη βιωσιμότητα» του έργου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών.
Για το θέμα της κυπριακής συνεισφοράς, ύψους 25 εκατ. ευρώ ετησίως, ο Πρόεδρος ξεκαθάρισε πως δεν υπάρχει καμία καθυστέρηση. Όπως είπε, ο προϋπολογισμός του 2026 περιλαμβάνει ήδη τη σχετική πρόνοια, ενώ προβλέπεται συνολική δέσμευση 125 εκατ. ευρώ σε βάθος πενταετίας.
Η ένταση πυροδοτήθηκε μετά από επιστολή του ΑΔΜΗΕ προς τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), με την οποία ζητείται η αναγνώριση των πραγματικών δαπανών ύψους περίπου 250 εκατ. ευρώ. Η ΡΑΕΚ έχει μέχρι στιγμής εγκρίνει 82 εκατ. ευρώ, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις στη Λευκωσία και κινητοποίησε την Αθήνα. Η επιστολή του ελληνικού Διαχειριστή, αν και εντάσσεται στο πλαίσιο των θεσμικών διαδικασιών, εκλήφθηκε από κυπριακής πλευράς ως αμφισβήτηση του συμφωνημένου πλαισίου πληρωμών.
Η υπόθεση οδήγησε σε έκτακτη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του Πρωθυπουργού, της ηγεσίας του Υπουργείου Ενέργειας και της διοίκησης του ΑΔΜΗΕ, προκειμένου να γίνει αποτίμηση των εξελίξεων και να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση.
Στη Λευκωσία, κυβερνητικοί παράγοντες υπογράμμισαν ότι η ΡΑΕΚ λειτουργεί ανεξάρτητα και πως το θέμα αφορά καθαρά τη διαδικασία έγκρισης δαπανών, επιμένοντας ότι η διακρατική συνεργασία με την Ελλάδα παραμένει σταθερή.
Το Great Sea Interconnector, το οποίο έχει χαρακτηριστεί Έργο Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (PCI), στοχεύει στη διασύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Με την ολοκλήρωσή του, η Κύπρος θα πάψει να αποτελεί τη μοναδική ευρωπαϊκή χώρα χωρίς ηλεκτρική σύνδεση με το ηπειρωτικό δίκτυο, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνοντας το κόστος ηλεκτρισμού.
