Μιλώντας στην παρουσίαση του τελευταίου βιβλίου του πρώην υπουργού Τάσου Γιαννίτση, «ΕΛΛΑΔΑ 1953-2024 Χρόνος και Πολιτική Οικονομία» (εκδόσεις Πατάκη), η τ. Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ξεκίνησε την αφήγησή της από την εικόνα που είχε για τον συγγραφέα, πριν, δηλαδή, τον συναντήσει: «Τον γνώριζα κυρίως ως τον εκφραστή της χαμένης ευκαιρίας του ασφαλιστικού, με το οποίο έχει αναπόσπαστα συνδεθεί. Τον σκεφτόμουν συχνά στο Δικαστήριο, με αφορμή υποθέσεις που απασχόλησαν την Ολομέλεια σχετικά με τα ζητήματα της βιωσιμότητας του συστήματος και της διαγενεακής αλληλεγγύης».
Ακολούθως και εστιάζοντας στο περιεχόμενο του βιβλίου, η κυρία Σακελλαροπούλου επεσήμανε για τον Τ. Γιαννίτση ότι «εντοπίζει τις ολιγωρίες, τις καθυστερήσεις. Την άρνηση να ακολουθήσουμε μια ρεαλιστική γραμμή χωρίς ψευδαισθήσεις για το αύριο, άρνηση που οδηγεί σε μια πραγματικότητα που σταθερά διαψεύδει τις προσδοκίες μας για το μέλλον. Και τη δυσάρεστη αλήθεια: Αν και η καρδιά της κρίσης του 2009 είναι οικονομική, η αφετηρία της είναι αξιακή, γνωστική και πολιτισμική, και οι χειρισμοί της πολιτικοί. Ή, όπως το διατύπωσε ο Αντώνης Μανιτάκης, η κρίση που αποκαλούμε οικονομική είναι, πάνω απ' όλα, κρίση του τρόπου ζωής μας».
Σύμφωνα με την τ. Πρόεδρο της Δημοκρατίας, «τα γνωστά προβλήματα που εμποδίζουν την ανάπτυξη, η παραοικονομία και η φοροδιαφυγή, η διαφθορά, η πολιτική αναποτελεσματικότητα. Η προβληματική λειτουργία του κράτους δικαίου και της δικαιοσύνης. Και, πάνω απ' όλα, η κοινωνική κουλτούρα αντίδρασης σε αλλαγές». Επίσης, «η δικαιοσύνη είναι το ζητούμενο της κοινωνικής οργάνωσης, η κατ' εξοχήν πολιτική έννοια, σύμφωνα με τον αείμνηστο Σταύρο Τσακυράκη. Η ιδέα που μας απαντά ποια δικαιώματα και ποιες υποχρεώσεις έχουμε, ως κοινωνικά όντα, απέναντι στους άλλους. Το εργαλείο για να βρούμε την απάντηση στα ερωτήματα αυτά είναι ο ορθός λόγος», υπογράμμισε και συνέχισε:
«Γι' αυτό και η έννομη τάξη, εφόσον βέβαια έχει δημοκρατική νομιμοποίηση, αποτελεί αξία καθ' εαυτήν. Η απόδοση ευθυνών, κυρίαρχο ζήτημα στη δημοκρατία, έχει νόημα μόνο με διαδικασίες δικαιοσύνης· κάθε άλλη μέθοδος προσβάλλει το κράτος δικαίου και συμβάλλει στην υποβάθμιση του πολιτισμού μας. Η δικαιοσύνη απονέμεται στα δικαστήρια, και μόνον εκεί, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και στο πλαίσιο των σχετικών δικονομικών κανόνων. Και βέβαια η δικαστική εξουσία φέρει το βάρος να εκπληρώνει το καθήκον της με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, μακριά από πιέσεις και κάθε είδους επηρεασμούς, από όπου και αν προέρχονται και όση ισχύ και αν έχουν. Σε κάθε περίπτωση, όμως, αποτελεί επικίνδυνο λαϊκισμό να υποστηρίζεται ότι οι δυσλειτουργίες της δικαιοσύνης, οι οποίες πρέπει να επισημαίνονται και να θεραπεύονται, σημαίνουν και ανυπαρξία του κράτους δικαίου».
Και σε άλλο σημείο της ομιλίας της, «είναι όμως τουλάχιστον παράδοξο και ανησυχητικό, για να αναφέρω ένα παράδειγμα, να αποδοκιμάζονται δημόσια δικαστικές αποφάσεις πριν καν δημοσιευθούν, με βάση μόνο το διατακτικό τους. Με τον τρόπο αυτόν η ελευθερία της έκφρασης, κορυφαίο συνταγματικό δικαίωμα της δημοκρατίας, χάνει τη σημασία της και εξαντλείται σε ανούσια ανταλλαγή επικρίσεων και λοιδοριών».
Ποια, όμως, είναι η, κατά Γιαννίτση, ρίζα του κακού: «Ειδικά για την περίοδο της Μεταπολίτευσης, (είναι) στη συλλογική κουλτούρα που ανέχεται την υπονόμευση του συλλογικού συμφέροντος και του δημόσιου χώρου, από τα απλά και τα μικρά, όπως η κατάληψη κάθε σπιθαμής ελεύθερου χώρου από κτίσματα, αυτοκίνητα, εμπορεύματα, τραπεζοκαθίσματα, μέχρι τα σπουδαία. Δεν σεβόμαστε ό,τι μας περιβάλλει, δεν το προστατεύουμε, αντίθετα το απαξιώνουμε», ήταν η προσέγγιση της τ. Προέδρου, που δεν παρέλειψε να μιλήσει και για την ενημέρωση των πολιτών:
«Η ενημέρωση, στοιχείο κρίσιμο στη δημοκρατία, πλήττεται στον πυρήνα της και από τα κάθε λογής τρολ και αδιευκρίνιστης προέλευσης κέντρα που πλημμυρίζουν το διαδίκτυο με fake news για τους δικούς τους, ανομολόγητους σκοπούς. Δημιουργείται έτσι μια διαβρωτική για το πολίτευμα τοξικότητα, η οποία αυξάνεται όλο και περισσότερο λόγω των ασύλληπτων δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης και της δυσκολίας ελέγχου της».
Και, μια από τις τελευταίες διαπιστώσεις της, «συζητάμε για την αναθεώρηση του Συντάγματος, ενώ θα έπρεπε να εστιάσουμε στην αναθεώρηση των νοοτροπιών, αφού αυτές είναι κυρίως που αντιστέκονται».
Στη συζήτηση, την οποία συντόνισε ο Κώστας Κωστής, ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ, διευθυντής Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας, πήραν μέρος ο Σταύρος Θωμαδάκης, ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ, και ο Πάνος Τσακλόγλου, καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
