Στις 9 Σεπτεμβρίου ο Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών δημοσίευσε έκθεση για τους εξοπλισμούς και την επίδρασή τους στην παγκόσμια ανάπτυξη. Σύμφωνα με την έκθεση, η οποία στηρίχθηκε σε στοιχεία του SIPRI, οι στρατιωτικοί εξοπλισμοί ανέβηκαν παγκόσμια το 2024 στα 2,7 τρισ. δολάρια, μια άνοδος που συνεχίστηκε για δέκατη συνεχή χρονιά.
Σε αντίθεση, οι στόχοι για την ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών (Sustainable Development Goals) έχουν έλλειμμα 4 τρισ.
Οι στρατιωτικές δαπάνες το χρονικό διάστημα από 2022 μέχρι 2024 ανέβηκαν από 2,2% στο 2,5% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Η μεγαλύτερη αύξηση υπήρξε στην Ευρώπη με αύξηση των συνολικών αμυντικών δαπανών από 5,9 στο 7,3% (προφανώς σε ένα έτος) και στην Μ. Ανατολή με αύξηση από 3,5 στο 4,0% του ΑΕΠ.
Στην Αφρικανική ήπειρο οι στρατιωτικές δαπάνες αναλογούν στο 1,9% των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών αν και ο πληθυσμός φτάνει το 20% του παγκόσμιου.
Σε ένα σενάριο προβολής στο μέλλον, οι παγκόσμιες αμυντικές δαπάνες θα μπορούσαν να φτάσουν ανάμεσα στα 4,7 τρισ. ως 6,6 τρισ. μέχρι το 2035.
Την τελευταία δεκαετία δαπανήθηκαν, παγκόσμια, 21,9 τρισ δολ. για στρατιωτικές δαπάνες.
Παρά τους εξοπλισμούς ή και λόγω αυτών, συνεχίζονται μεγάλοι πόλεμοι, διακρατικές διαφορές, ανταγωνισμοί, αύξηση της εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας. Σαν τελικό συμπέρασμα ο Γ.Γ. των Η.Ε. αποφαίνεται ότι η παγκόσμια ασφάλεια χειροτερεύει.
Οι καθορισμένοι στόχοι για την παγκόσμια ανάπτυξη (Sustainable Development Goals) μέχρι το 2030 βρίσκονται πολύ μακριά από την επίτευξή τους με 31% έχοντας ανεπαρκή πρόοδο και 17% μηδενική πρόοδο. Λόγω της καθυστέρησης τα 4 τρισ. δολ. που χρειάζονται τώρα θα έχουν αυξηθεί στα 6,4 τρισ. μέχρι το 2030.
Με το παγκόσμιο χρέος να φτάνει το 100% του ΑΕΠ το 2030, οι κυβερνήσεις αν θέλουν να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες θα μειώσουν τις κοινωνικές καθώς και αυτές για την προστασία του περιβάλλοντος, αυξάνοντας την οικονομική αστάθεια.
Στις χώρες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα μια αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά 1% θα σημάνει μείωση των δαπανών υγείας κατά 1% και πίεση στις δαπάνες παιδείας.
Κάθε 1 δολάριο επένδυση στην Υγεία επιστρέφει στην Οικονομία 10-30 δολάρια.
Κάθε 1 δολάριο επένδυση στην Παιδεία αυξάνει τα έσοδα στη διάρκεια ζωής του εργαζόμενου κατά 8-10%.
Κάθε 1% αύξηση των στρατιωτικών δαπανών μειώνει τις δαπάνες Υγείας στις φτωχές-μεσαίες χώρες κατά -0,96% και στις πλούσιες -0.56%.
Η πείνα, παγκόσμια, θα αντιμετωπιζόταν μέχρι το 2030 με 93 δις κατ΄έτος.
Για την Υγεία θα αρκούσαν 370 δις κατ΄έτος.
Για τον εμβολιασμό όλων των παιδιών 285 δις.
Οι στρατιωτικές επενδύσεις δημιουργούν θέσεις εργασίας αλλά ο πολιτικός τομέας δημιουργεί περισσότερες, για κάθε δολάριο που επενδύεται.
Στις χώρες του ΝΑΤΟ κάθε 1% αύξηση στις δαπάνες για το στρατιωτικό προσωπικό μειώνει το ΑΕΠ κατά 0,017-0,026 μονάδες.
Κάθε 1 δισ. δολ. που δαπανάται δημιουργεί 11.200 θέσεις εργασίας αν επενδυθεί στις στρατιωτικές δαπάνες, 16.800 θέσεις αν επενδυθεί στην καθαρή ενέργεια, 17.200 αν επενδυθεί στην Υγεία και 26.700 θέσεις αν επενδυθεί στην Παιδεία.
Συμπέρασμα Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών
Η τωρινή πορεία αύξησης των στρατιωτικών δαπανών, η μείωση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών και τα κενά στην επίτευξη των στόχων της ανάπτυξης υπονομεύουν την ειρήνη.
Η συνέχιση αυτής της τάσης θα μειώσει τις κοινωνικές δαπάνες, θα φθείρει την εμπιστοσύνη των πολιτών, θα μειώσει την ανάπτυξη και θα επιβραδύνει τους κλιματικούς στόχους.
Η ασφάλεια δεν επιτυγχάνεται με στρατιωτικά μέσα αλλά με διπλωματία, επενδύσεις για τους πολίτες και τις δομές που τους εξυπηρετούν.
Αντί της ακριβής ανασφάλειας να προτιμήσουμε μια βιώσιμη ανάπτυξη και ειρήνη όχι για μερικούς αλλά για όλους.
Καλεί ο Γ.Γ. για την μικρότερη δυνατή μεταφορά κονδυλίων σε στρατιωτικές δαπάνες.
Σχόλια συντάκτη
Τα στοιχεία της έκθεσης του Γ.Γ. των Η.Ε. καταρρίπτουν τις προτάσεις της έκθεσης Ντράγκι που πρότεινε 800 δις για αμυντικούς εξοπλισμούς για να υπάρξει γενικότερη οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη.
Καταδεικνύουν ότι τα 150 δισ. που δόθηκαν πρόσφατα από την Ε.Ε. μέσω του προγράμματος SAFE για εξοπλισμούς θα υπονομεύσουν την ειρήνη στην περιοχή, θα μειώσουν τις κοινωνικές δαπάνες και θα δημιουργήσουν μόλις τις μισές θέσεις εργασίας (1.680.000) από αντίστοιχες επενδύσεις στον πολιτικό τομέα (2,5-4 εκατομ.) σε όλη την Ευρώπη.
Ο μύθος ότι στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρξε γενικότερη ανάπτυξη μέσω των εξοπλισμών δεν ευσταθεί γιατί τότε είχε καταστραφεί ολοσχερώς η Ευρώπη, η ανάπτυξη ξεκίνησε από το μηδέν και επιπλέον οι αμυντικές δαπάνες των κρατών στη διάρκεια του πολέμου έφτασαν το 45%.
Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ανάπτυξη κοντά στο μηδέν και η παραγωγικότητα έχει μειωθεί επειδή οι αμοιβές των εργαζόμενων και η κρατική φροντίδα έχουν καθηλωθεί. Κύρια επιδίωξη είναι το κέρδος και σαν αποτέλεσμα οι κοινωνίες έχουν ΄΄θρυμματιστεί΄΄.
Οι ηγετικοί κύκλοι της Ευρώπης προσπαθούν να αποπροσανατολίσουν και καθησυχάσουν τους πολίτες, να δημιουργήσουν τεχνητή συνοχή των κοινωνιών μέσω της εμπόλεμης κατάστασης και του φόβου και να αυξήσουν τα κέρδη της οικονομικής ελίτ μέσω των εξοπλισμών, σε βάρος των κοινωνικών δαπανών και της έρευνας στην Υγεία και Παιδεία.
Οι δικές μας ένοπλες δυνάμεις και ο εξοπλισμός τους δεν έχουν λόγο να συμμετάσχουν σε περιπέτειες και σχέδια εκτός της χώρας. Οι ανάγκες της κυριαρχίας μας και της κοινωνίας μας προέχουν.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι στρατηγός ε.α., πρώην υπουργός)
