Ποιος κέρδισε τελικά στο τριήμερο της ΔΕΘ; Η απάντηση δεν είναι απλή γιατί η ΔΕΘ σήμανε την έναρξη (και όχι τη λήξη) της νέας φάσης στην οποία μπαίνει το πολιτικό παιχνίδι, το οποίο εντέλει θα κριθεί στις κάλπες. Επομένως, ένας πραγματικά ολοκληρωμένος απολογισμός θα χρειαστεί χρόνο και θα εξαρτηθεί από τη συνέχεια που θα δώσουν οι βασικοί πολιτικοί παίχτες στις στρατηγικής που άρχισαν να εκτυλίσσονται στη ΔΕΘ.
Αλλά ας δούμε τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου πολιτικού σκηνικού.
Κυβερνητική ανασφάλεια
Κάνουμε λόγο για νέο σκηνικό γιατί στη ΔΕΘ έγινε φανερό ότι η πολιτική ζωή έχει αλλάξει σελίδα. Παρά το 1,6 δισ. που μοίρασε ο πρωθυπουργός (ακολουθώντας την παλαιοκομματική πεπατημένη των «παροχών στη ΔΕΘ»), η παρουσία του σε καμία περίπτωση δεν είχε τα χαρακτηριστικά του κυβερνητικού θριάμβου. Αντιθέτως, τόσο η γενική ατμόσφαιρα όσο και οι δηλώσεις Μητσοτάκη παραπέμπουν σε μια κυβέρνηση που έχει περιέλθει σε δύσκολη θέση.
Στη φετινή ΔΕΘ το κυβερνητικό στρατόπεδο δεν εξέπεμψε σήμα αυτοπεποίθησης και σιγουριάς για το μέλλον, αλλά ανασφάλειας και αβεβαιότητας. Ο δε πρωθυπουργός αναγκάστηκε να διαψεύσει ότι θα παραδώσει την πρωθυπουργία σε άλλο στέλεχος της ΝΔ. Είναι εξαιρετικά σπάνιο σε ΔΕΘ να τεθεί τέτοιου είδους ερώτηση και ακόμα πιο σπάνιο να απαντηθεί κανονικά.
Όταν ένας πρωθυπουργός αισθάνεται την ανάγκη να δηλώσει «παρών» και να ξεκαθαρίσει ότι θα είναι αυτός που θα ηγηθεί της εκλογικής μάχης, σημαίνει ότι η παρουσία του έχει αρχίσει να τίθεται εν αμφιβόλω ακόμα και στο εσωτερικό του δικού του στρατοπέδου. Προς επίρρωσιν αυτής της εκτίμησης, να σημειώσουμε την εντυπωσιακή παρουσία βουλευτών της ΝΔ στα events Δένδια και Πιερρακάκη στη ΔΕΘ. Επίσης, ενδεικτικό της νέας κατάστασης είναι το ότι ο Μητσοτάκης άφησε για πρώτη φορά ανοιχτό το ενεχόμενο κυβέρνησης συνεργασίας.
Το ρεύμα της πολιτικής αλλαγής
Η κατάσταση του κυβερνητικού στρατοπέδου στη ΔΕΘ αποτύπωσε εξ αντανακλάσεως την άνοδο ενός πλατιού, πολυσυλλεκτικού και αντιφατικού ρεύματος που διαμορφώνεται με άξονα την αντίθεση στην διακυβέρνηση Μητσοτάκη. Από τα λαϊκά στρώματα που δεν μπορούν να βγάλουν το μήνα έως τους ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες που θεωρούν ότι έχει καταστεί υπέρογκο το κόστος της διαφθοράς, γίνονται όλο και πιο πολλές οι φωνές που διατυπώνουν το αίτημα της πολιτικής αλλαγής.
Καμία κυβέρνηση στο παρελθόν δεν μπόρεσε να αντισταθεί στην ορμή ανάλογων αντιπολιτευτικών ρευμάτων. Ωστόσο, σήμερα υπάρχει μια σοβαρή διαφορά από ό,τι στο παρελθόν. Το ρεύμα της πολιτικής αλλαγής δεν έχει βρει ακόμα την κομματική έκφρασή του. Αυτή η έλλειψη κομματικής έκφρασης αποτελεί το μεγάλο πλεονέκτημα της κυβέρνησης.
Η στρατηγική Μητσοτάκη
Ακριβώς αυτό το πλεονέκτημα επιχείρησε να εκμεταλλευτεί ο Μητσοτάκης στη ΔΕΘ. Έθεσε δηλαδή εκ νέου τον κίνδυνο τον κίνδυνο της αποσταθεροποίησης. Δηλαδή προσπάθησε να πείσει ότι το δίλημμα δεν είναι μεταξύ μιας «καλής» κυβέρνησης της ΝΔ και μιας «κακής» κυβέρνησης της Κεντροαριστεράς, αλλά μεταξύ μιας κυβέρνησης της ΝΔ (για την οποία κάθε πολίτης μπορεί να έχει την κρίση του) και της ακυβερνησίας. Ακολουθώντας τη γραμμή αυτού του διλήμματος, κράτησε χαμηλούς τόνους απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα για να μη δώσει την αίσθηση ότι ο πρώην πρωθυπουργός αποτελεί το αντίπαλο δέος. Ταυτόχρονα, αντιμετώπισε τον Ανδρουλάκη περισσότερο ως δυνάμει κυβερνητικό εταίρο παρά ως αντίπαλο. Το ΠΑΣΟΚ είναι ο αποδέκτης των κυβερνητικών προτάσεων συναίνεσης.
Στοχευμένες κινήσεις
Επιπλέον, αντιλαμβανόμενος ότι το μεγαλύτερο μέρος της κυβερνητικής φθοράς δεν πρόκειται να αναταχθεί, ο Μητσοτάκης στη ΔΕΘ επέλεξε να κάνει στοχευμένες κινήσεις για να περιορίσει τις απώλειες του και να επιχειρήσει να ξεπεράσει τον πήχη του ποσοστού των ευρωεκλογών, προκειμένου να πάει από θέση ισχύος στις δεύτερες εκλογές και τις διεργασίες για κυβέρνηση συνεργασίας. Σε αυτήν την κατεύθυνση κινήθηκαν:
- οι παροχές που διαμορφώθηκαν για να έχουν το μεγαλύτερο δυνατό εκλογικό αποτύπωμα,
- η δήλωση ότι θα ηγηθεί της εκλογικής μάχη της ΝΔ που είχε στόχο να μαζευτεί ο διαγκωνισμός των δελφίνων,
- το άνοιγμα σε Σαμαρά-Καραμανλή για να γεφυρωθεί το χάσμα που έχει ανοίξει εντός της ΝΔ.
Η επιστροφή Τσίπρα
Στην αντιπολίτευση το τριήμερο της ΔΕΘ επικύρωσε την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στην πρώτη γραμμή της πολιτικής ζωής. Με την ομιλία του στο συνέδριο του Economist ο Τσίπρας επιχείρησε να παρουσιάσει τις βασικές γραμμές ενός εναλλακτικού στη ΝΔ σχεδίου διακυβέρνησης. Εννοείται ότι εναλλακτικά σχέδια παρουσιάζουν όσοι φιλοδοξούν να παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολιτική και όχι όσοι έχουν αποσυρθεί από το προσκήνιο. Το ιδεολογικό στίγμα της ομιλίας Τσίπρα τοποθετείται σαφώς στην Κεντροαριστερά και όχι στη Ριζοσπαστική Αριστερά, ενώ ήταν εμφανής η τακτική της αποφυγής της προσωπικής σύγκρουσης με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η ομιλία Τσίπρα στη ΔΕΘ σήκωσε την αυλαία της πορείας επιστροφής του με νέο κομματικό σχηματισμό -δεν είναι τυχαίο ότι δεν έκανε καμία αναφορά στον ΣΥΡΙΖΑ. Λογικά ο επόμενος μεγάλος σταθμός στην πορεία επιστροφής του Τσίπρα θα είναι η κυκλοφορία του βιβλίου του, του οποίου προδημοσιεύσεις θα δούμε μέσα στο φθινόπωρο.
Ανακατατάξεις στην Κενροαριστερά
Η επιστροφή Τσίπρα αναδιατάσσει το σκηνικό στην κεντροαριστερή αντιπολίτευση σε τρία πεδία:
- Το πρώτο και προφανές πεδίο αφορά το χαρακτήρα του κόμματος Τσίπρα που θα είναι ο νέος φορέας στον κεντροαριστερό χώρο, Βασικό ερώτημα εδώ αφορά τα στελέχη που θα διαμορφώσουν την πρώτη ηγετική ομάδα. Από την ποιότητα της ομάδας αυτής θα εξαρτηθεί όχι μόνο το αν το νέο σχήμα θα σηματοδοτήσει μια νέα αρχή, αλλά και το αν μπορεί να πείσει ως προς την αξιοπιστία του.
- Το δεύτερο πεδίο αφορά τη σχέση του Τσίπρα με τον «χώρο ΣΥΡΙΖΑ». Ο πρώην πρωθυπουργός φιλοδοξεί να βρει το λεπτό σημείο ισορροπίας που θα του επιτρέψει να δείξει ότι το νέο κόμμα δεν θα είναι ένας ΣΥΡΙΖΑ με άλλο όνομα, χωρίς όμως να προκαλέσει περαιτέρω κατακερματισμό στον προοδευτικό χώρο.
- Τέλος, όλα δείχνουν ότι με την εμφάνιση του νέου κόμματος θα είναι οξύς ο ανταγωνισμός με το ΠΑΣΟΚ για την πρωτοκαθεδρία στον προοδευτικό χώρο.
Ανεξαρτήτως με το πώς θα διαμορφωθούν οι εξελίξεις σε αυτά τα τρία πεδία, η σελίδα έχει αλλάξει και για την κεντροαριστερή αντιπολίτευση.
