Το Dnews συνομίλησε με τον Γκάρο Πεϊλάν, επισκέπτη ερευνητή στο Carnegie Endowment for International Peace, με ειδίκευση στην Τουρκία και τον Καυκάσο. Ο Πεϊλάν υπήρξε δραστήριος ακτιβιστής για τα δικαιώματα των Αρμενίων της Τουρκίας. Εξελέγη βουλευτής με το φιλοκουρδικό κόμμα HDP το 2015 και το 2018. Υπήρξε ο πρώτος βουλευτής που μέσα στην Τουρκική Βουλή μίλησε ανοιχτά για τη γενοκτονία των Αρμενίων και υπέστη διώξεις για αυτήν την τοποθέτησή του. Στην Ελλάδα είχε βρεθεί τον περασμένο Ιούνιο για τη 2η Διεθνή Διάσκεψη του Ινστιτούτου Τσίπρα.
Αναλυτικά η συνέντευξη του Γκάρο Πεϊλάν στο Dnews:
-Ας ξεκινήσουμε από την προχτεσινή δήλωση του Νετανιάχου ότι αναγνωρίζει τη γενοκτονία των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Εσείς ήσασταν ο πρώτος βουλευτής που μέσα στη Βουλή της Τουρκίας μίλησε για τη γενοκτονία των Αρμενίων. Πώς ακούσατε τη δήλωση Νετανιάχου;
Δεν μου αρέσει καθόλου όταν ακούω ηγέτες σαν τον Νετανιάχου να χρησιμοποιούν τη γενοκτονία για τους δικούς τους λόγους. Θυμούνται την Αρμενική γενοκτονία όταν θέλουν να ασκήσουν πολιτική πίεση στην Τουρκία. Δεν έχει τόση σημασία αν τα άλλα κράτη αναγνωρίσουν τη γενοκτονία των Αρμενίων. Αυτό που θα κάνει τη διαφορά θα είναι να την αναγνωρίσει η Τουρκία. Η αναγνώριση από την Τουρκία θα επουλώσει το τραύμα.
Τουρκία - Ισραήλ
-Ορισμένοι στη Δύση βλέποντας τον αυξανόμενο ανταγωνισμό της Τουρκίας-Ισραήλ, υποστηρίζουν ότι η επόμενη ο μεγάλη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα είναι μεταξύ αυτών των δύο κρατών. Ποια είναι η δικιά σας εκτίμηση;
Ο ανταγωνισμός μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ για το ποιος θα ασκήσει τη μεγαλύτερη επιρροή στη Συρία, θα συνεχιστεί για καιρό. Δεν θα φτάσει όμως σε πολεμική σύγκρουση. Οι ΗΠΑ είναι ο «Μεγάλος Αδερφός» και των δύο χωρών. Αν τα πράγματα κινδυνεύσουν να εκτροχιαστούν, θα παρέμβουν για να αποσοβήσουν μια ενδεχόμενη αναμέτρηση.
Αζερμπαϊτζάν - Αρμενία
-Η συμφωνία ειρήνης μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας, με τη μεσολάβηση Τραμπ, προκάλεσε έκπληξη στον κόσμο. Ποια είναι τα σημαντικότερα σημεία της και ποιες οι αβεβαιότητες για το μέλλον;
Η συμφωνία δίνει τέλος σε μια σύγκρουση που κράτησε τρεις δεκαετίες και είχε θύματα δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους. Τώρα ο κύκλος της βίας κλείνει, πράγμα που με κάνει πολύ χαρούμενο. Πολλά ζήτημα πρέπει να διευθετηθούν, αλλά τα βασικά σημεία έχουν συμφωνηθεί. Για χρόνια καλούσαμε τον Ερντογάν να λειτουργήσει ως μεσολαβητής μεταξύ των δύο μικρών κρατών. Ο Ερντογάν ακολουθώντας μια εθνικιστική γραμμή, δεν ανέλαβε το ρόλο του μεσολαβητή. Τελικά το ρόλο αυτόν τον ανέλαβε ο Πρόεδρος Τραμπ, κάτι που αξίζει να του πιστωθεί. Στην όλη η διαπραγμάτευση η Τουρκία βρέθηκε στο περιθώριο.
Στην τελετή για την υπογραφή της συμφωνίας στην Ουάσιγκτον κανείς δεν αναφέρθηκε στην Τουρκία. Βεβαίως η Τουρκία θα επωφεληθεί οικονομικά από τη συμφωνία.
Το PKK και η Συρία
-Η ειρήνευση μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν προχωράει, αλλά ο αφοπλισμός του PKK και οι διαπραγματεύσεις με τους Κούρδους φαίνεται να έχουν μπλοκάρει. Τι συμβαίνει;
Η διαδικασία συμφιλίωσης εξαρτάται από τις εξελίξεις στη Συρία. Η Συρία αποτελεί τον αποφασιστικό παράγοντα για το ζήτημα όπως και συνολικά για τις εξελίξεις στην περιοχή. Η Τουρκία επιδιώκει ένα συγκεντρωτικό κράτος στη Συρία. Ωστόσο, οι μειονότητες όπως οι Κούρδοι, οι Αλεβίτες και ο Δρούζοι επιδιώκουν την αποκέντρωση. Ο Σύρος Πρόεδρος Άχμεντ αλ Σάρα που είναι πραγματιστής, είναι διατεθειμένος να αναγνωρίσει κάποια δικαιώματα στις μειονότητες της Συρίας. Αλλά η Τουρκία τον πιέζει να μην το κάνει. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο παρελθόν ο φόβος της Τουρκίας για την αυτονομία των εθνικών μειονοτήτων την οδήγησε τελικά στις σφαγές. Οι Κούρδοι θέλουν λοιπόν δικαιώματα αλλά ο Ερντογάν πιέζει τον αλ Σάρα να μην τους τα αναγνωρίσει.
-Καταλαβαίνω ότι δεν είστε αισιόδοξος για τη διαδικασία ειρήνευσης με τους Κούρδους…
Παραμένω αισιόδοξος, Κοιτάξτε. Ζούμε μια πολύ σκοτεινή εποχή σε ολόκληρη τη περιοχή. Ο Οτσαλάν πήρε το μάθημα του Ναγκόρνο Καραμπάχ. Εκεί οι Αρμένιοι σήκωσαν πολύ ψηλά τον πήχη και οδηγήθηκαν στην καταστροφή. Ο Οτσαλάν κατέβασε τον πήχη για τους Κούρδους για να αποφύγει μια ανάλογη καταστροφή. Ζήτησε δημοκρατία. Αλλά η Συρία θα κρίνει το Κουρδικό όπως ακριβώς θα αποτελέσει τον καταλύτη των εξελίξεων στην Τουρκία, το Ιράκ και το Λίβανο. Μετά από τόσα χρόνια εμφυλίου ο λαός της Συρίας δικαιούται να κερδίσει τα δικαιώματά του. Αν ο αλ Σάρα δεν τα δώσει θα οδηγηθούμε ξανά στις σφαγές και τα καταρρεύσει η διαδικασία ειρήνευσης με το PKK στην Τουρκία.
Τα ελληνοτουρκικά
-Ο Ερντογάν φαίνεται να έχει μια ιδιαίτερη «χημεία» με τον Τραμπ. Ταυτόχρονα η θέση της Τουρκίας ισχυροποιείται μετά τις εξελίξεις στη Συρία. Στην Ελλάδα ενισχύεται η αίσθηση ότι ο Ερντογάν δεν έχει διάθεση να διαπραγματευτεί πραγματικά. Θεωρείτε ότι ο δρόμος προς τη Χάγη και την οριστική διευθέτηση των ελληνοτουρκικών παραμένει ανοιχτός;
Στα ελληνοτουρκικά ισχύει το «no news, good news». Τον τελευταίο καιρό δεν έχουμε ειδήσεις από το Αιγαίο και αυτό είναι θετικό. Συνήθως οι κρίσεις γίνονται εν όψει εκλογών και τώρα καμία από τις δύο χώρες δεν βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο. Γενικά στα ελληνοτουρκικά άλλοτε έχουμε «χειμώνα» και άλλοτε «άνοιξη». Τώρα έχουμε «άνοιξη». Η διαδικασίας επίλυσης των ελληνοτουρκικών συνδέεται με τη διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ευρωπαϊκή προοπτική για την Τουρκία. Άλλωστε η Τουρκία δεν είναι πια δημοκρατία. Είναι πεποίθησή μου ότι η Αριστερά και στις δύο χώρες πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για την προώθηση του ελληνοτουρκικού διαλόγου και την παγίωση της ειρήνης στο Αιγαίο.
