Το αν αυτή η νέα εποχή θα σημάνει την ανάκαμψη του κόμματος, θα χρειαστεί χρόνος για να διαπιστωθεί. Προς το παρόν, πρέπει να αρκεστούμε στη σύνοψη των χαρακτηριστικών της τρέχουσας φάσης καθώς και στην παρουσίαση των ερωτημάτων που προκύπτουν.
Τα θετικά
Ας δούμε καταρχάς τα κέρδη που αποκόμισε ο ΣΥΡΙΖΑ από την εκλογική διαδικασία του.
1. Η συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων πολιτών στις εκλογές έδειξε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει κόμμα με υπαρκτή εκλογική βάση. Παρά το κύμα απαξίωσης που οδήγησε στη δημοσκοπική κατάρρευσή του κόμματος, χτες φάνηκε ότι η «πολιτική ταυτότητα ΣΥΡΙΖΑ» είναι υπαρκτή στην κοινωνία. Προς το παρόν, το σενάριο της εξαΰλωσης του ΣΥΡΙΖΑ απομακρύνεται.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
2. Τελείωσε η εποχή Κασσελάκη. Η περίοδος Κασσελάκη είναι ό,τι πιο κοντινό σε αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί πολιτική αυτοκτονία ενός κόμματος. Την Κυριακή το βράδυ έπεσε η αυλαία αυτής της ντροπιαστικής περιόδου. Ό,τι και αν συμβεί από εδώ και πέρα, πολύ δύσκολα θα είναι χειρότερο -αν και με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορείς να είσαι σίγουρος για τίποτα.
3. Τις τελευταίες μέρες ο ΣΥΡΙΖΑ έδειξε τη στοιχειώδη σοβαρότητα ενός κόμματος. Μετά από μια μακρά περίοδο που θύμιζε reality και όχι κόμμα, ο ΣΥΡΙΖΑ έφερε σε πέρας ένα κανονικό πολιτικό debate και μια ομαλή εκλογική διαδικασία, χωρίς εντάσεις και τοξικότητα. Επίσης, η παρουσία του Παύλου Πολάκη στο πλευρό του Σωκράτη Φάμελλου κατά τη νικητήρια δήλωσή του, έστειλε μήνυμα ενότητας και εσωκομματικής ομαλότητας.
Οι απώλειες
Ωστόσο, τα κέρδη που αποκόμισε ο ΣΥΡΙΖΑ τις τελευταίες μέρες δεν μπορούν να ισοφαρίσουν τις πολύ μεγάλες απώλειες που έχει υποστεί τον τελευταίο χρόνο.
1. Ο ΣΥΡΙΖΑ επιβιώνει σε χαμηλά ποσοστά κι έχοντας χάσει την πρωτιά στον προοδευτικό κόσμο. Η διαπίστωση ότι η «πολιτική ταυτότητα ΣΥΡΙΖΑ» υπάρχει ακόμα, δεν σημαίνει ότι αυτή δεν έχει συρρικνωθεί κατά πολύ. Πέρα από τη δημοσκοπική κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ και τη δεύτερη διάσπαση μέσα σε ένα χρόνο, η χτεσινή προσέλευση στις κάλπες παραπέμπει σε κόμμα με μονοψήφιο ποσοστό. Επιπλέον, η απώλεια της θέσης της αξιωματικής αντιπολίτευσης και της πρωτιάς στον προοδευτικό χώρο, αφαιρεί από τον ΣΥΡΙΖΑ το ηγεμονικό επιχείρημα που έχτισε από τον Μάιο του 2012 και μετά.
2. Ο ΣΥΡΙΖΑ βγαίνει από την εποχή Κασσελάκη σε κατάσταση πρωτοφανούς απαξίωσης. Η σαπουνόπερα Κασσελάκη αποτέλεσε βαρύτατο πλήγμα στη σοβαρότητα και την αξιοπιστία του ΣΥΡΙΖΑ. Η ανατροπή του δεν αποτελεί κάποιου είδους «καθαρτήριο» για όσους τον ανέδειξαν και τον στήριξαν. Επιπλέον, οι μεθοδεύσεις που χρησιμοποιήθηκαν για την αλλαγή ηγεσίας, αφήνουν το δικό τους στίγμα.
3. Η πρωτοβουλία των κινήσεων έχει περάσει στο ΠΑΣΟΚ. Από τη στιγμή που το ΠΑΣΟΚ έγινε το πρώτο κόμμα του προοδευτικού χώρου, είναι αυτό που θα καθοδηγήσει τις εξελίξεις, όπως ακριβώς συνέβαινε το προηγούμενο διάστημα με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ περνάει τώρα σε δεύτερο πολιτικό ρόλο, περιμένοντας τα λάθη του βασικού παίχτη του χώρου.
Τα ερωτήματα
Ο Σωκράτης Φάμελλος καλείται ως πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ να απαντήσει σε τρία μεγάλα ερωτήματα.
1. Ποιος θα είναι ο πολιτικός προσανατολισμός του νέου ΣΥΡΙΖΑ; Ο Φάμελλος βρίσκεται ανάμεσα σε συμπληγάδες. Από τη μια μεριά, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι πλέον το κόμμα εξουσίας που ανταγωνιζόταν τη Νέα Δημοκρατία. Από την άλλη, το κυβερνητικό παρελθόν του, ο τρόπος που έκανε αντιπολίτευση και η περίοδος Κασσελάκη δεν του επιτρέπουν την «επιστροφή στις ρίζες» του ριζοσπαστικού κινηματικού ΣΥΤΡΙΖΑ της δεκαετίας του 2000. Ο νέος ΣΥΡΙΖΑ καλείται λοιπόν να λύσει αυτό που ένας διακεκριμένος πολιτικός επιστήμονας ονομάζει «πρόβλημα πολιτικής γεωγραφίας».
2. Ποια θα είναι η εσωκομματική διαχείριση του νέου ΣΥΡΙΖΑ; Εκλεγμένος από τον πρώτο γύρο και με γενικευμένο το αίτημα στον κόσμο του ΣΥΡΙΖΑ για επιστροφή στην ομαλότητα, ο Φάμελλος θα περάσει μια περίοδο εσωκομματικής ομαλότητας και συναίνεσης. Ωστόσο, μετά το μήνα του μέλιτος θα πρέπει να διαχειριστεί μια περίπλοκη κατάσταση. Ο ίδιος δεν διαθέτει τάση και οι 87 κρατάνε τα κλειδιά του κόμματος. Αυτή τη στιγμή ο ΣΥΡΙΖΑ έχει την πιο ισχυρή Κεντρική Επιτροπή που έχει υπάρξει μεταπολιτευτικά σε προοδευτικό κόμμα. Επιπλέον, ο Πολάκης με το εντυπωσιακό 43,51% όχι μόνο ανάγκασε τον ΣΥΡΙΖΑ να τον «παντρευτεί», αλλά έγινε το αδιαμφισβήτητο Νο2 του κόμματος. Εκ των πραγμάτων, έχει λόγο στη γραμμή του κόμματος. Σε βάθος χρόνου πώς θα συνυπάρξουν η κεντροαριστερή γραμμή Φάμελλου με τον αριστερό λαϊκισμό του Πολάκη;
3. Πώς θα αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση του ΣΥΡΙΖΑ; Σε πρώτη φάση αυτόν είναι το πιο πιεστικό πρόβλημα για τον Φάμελλο. Τα ταμεία του ΣΥΡΙΖΑ είναι άδεια, οι εργαζόμενοι στα κομματικά ΜΜΕ έχουν να πληρωθούν από τον Αύγουστο και έχουν χαθεί οι ρυθμίσεις των οφειλών προ το Δημόσιο. Το οικονομικό πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ είναι τόσο οξύ που τίθεται εν αμφιβόλω η επιβίωση των κομματικών ΜΜΕ. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα αντιμετώπιζε έτσι και αλλιώς μεγάλη οικονομική στενότητα, αλλά η (μη) διαχείριση Κασσελάκη έφερε το χάος. Το ζήτημα έχει μια σοβαρή ηθική διάσταση. Πέρα από το ότι βλέπουμε ένα αριστερό κόμμα να έχει απλήρωτο το προσωπικό του, οι εργαζόμενοι πληρώνουν το μάρμαρο των άστοχων επιλογών που έκαναν τα στελέχη.
Εν ολίγοις, μπορεί χτες να ήταν εμφανής η ευφορία στην Κουμουνδούρου, αλλά ο Φάμελλος έχει μεγάλη ανηφόρα μπροστά του.
