Η ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών θεσμών δοκιμάστηκε έντονα, αλλά οι Βρυξέλλες απέδειξαν πως όταν πραγματικά υπάρχει η πολιτική βούληση μπορούν να αντιμετωπίσουν ακόμα και τα πιο σύνθετα προβλήματα. Υπάρχουν τα παραδείγματα της αντιμετώπισης της πανδημίας, της σύστασης του Ταμείου Ανάκαμψης, της λήψης –έστω και με καθυστέρηση- των απαραίτητων μέτρων κατά της ενεργειακής κρίσης, αλλά και της ομοφωνίας και της σθεναρής στάσης που επέδειξαν απέναντι στο ρωσικό αναθεωρητισμό.
Στην παρούσα φάση, η ατζέντα παραμένει γεμάτη από κρίσιμα ζητήματα που επηρεάζουν την κοινή γνώμη και χρήζουν άμεσων λύσεων. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις προετοιμάζονται για τις επόμενες ευρωεκλογές μέσα σε ένα σύνθετο πολιτικό περιβάλλον και με ανοιχτούς λογαριασμούς σε πολλαπλά μέτωπα:
Μεταναστευτικό: Το εν λόγω θέμα απασχολεί πλέον ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ οι πτυχές του επηρεάζουν σε κάθε περίπτωση τόσο τις εθνικές πολιτικές, όσο και την προσπάθεια για περαιτέρω εμβάθυνση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος (παραδείγματος χάριν επέκταση της Σένγκεν). Η Ευρωπαική Ένωση τείνει το τελευταίο διάστημα στην κατεύθυνση της θέσπισης μιας «αποτελεσματικής, ανθρωπιστικής και ασφαλούς ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής», ενώ πριν από λίγες εβδομάδες στο Συμβούλιο υπήρξε συμφωνία για νομοθετήματα σχετικά με το άσυλο και την μετανάστευση.
Πόλεμος στην Ουκρανία: Οι γεωπολιτικές αναταράξεις και οι επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία συνεχίζουν να προκαλούν προβληματισμό στο εσωτερικό της Ένωσης. Ουδείς μπορεί να προβλέψει τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Αυτό σημαίνει ότι οι επιπτώσεις στην ενέργεια, στο προσφυγικό, στη διάθεση βασικών προϊόντων ενδέχεται να συνεχιστούν και να απασχολούν την παγκόσμια κοινότητα.
Ακρίβεια: το φαινόμενο της ακρίβειας και των υψηλών τιμών αφορά στην πλειοψηφία των κρατών-μελών και πλήττει κυρίως τα μεσαία και χαμηλότερα εισοδήματα.
Διεύρυνση της Ε.Ε: Μέσα σ΄αυτό το πλαίσιο της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, το ευρωπαϊκό μέλλον της Ουκρανίας, της Μολδαβίας και της Γεωργίας βρίσκεται ψηλά στη λίστα των ευρωπαικών προτεραιοτήτων.
Επέκταση Σένγκεν: Η εκκρεμότητα της ένταξης της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας στην συνθήκη Σένγκεν αναμένεται να συζητηθεί εκ νέου στα θεσμικά όργανα, ενώ στο διπλωματικό παρασκήνιο γίνονται προσπάθειες για να καμφθούν οι αντιστάσεις της Αυστρίας.
Δυτικά Βαλκάνια: Η Ε.Ε και ειδικότερα οι γερμανόφωνες χώρες διατηρούν ζωηρό ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή προοπτική των δυτικών Βαλκανίων. Είναι αλήθεια ότι κάθε χώρα συνιστά μια ξεχωριστή περίπτωση, ενώ τα σημερινά πολιτικά δεδομένα θα επηρεάσουν χρονικά την εκπλήρωση του επίμαχου project. O δρόμος είναι μακρύς…
Καθημερινότητα-κοινωνικά θέματα: εκτός από τα θέματα «υψηλής» πολιτικής, οι Ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν μια δύσκολη καθημερινότητα. Μάλιστα, στο τελευταίο ευρωβαρόμετρο έδωσαν ένα σαφές στίγμα για όσα τους απασχολούν. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι πολίτες στην Ε.Ε θέτουν σε απόλυτη προτεραιότητα την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού με 38%, ενώ ακολουθούν η Δημόσια Υγεία με 33%, οι δράσεις κατά της κλιματικής αλλαγής με 31%, καθώς επίσης η στήριξη της εργασίας και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας με το ίδιο ποσοστό.
Όλα τα παραπάνω συνθέτουν την εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα, με φόντο τις ευρωπαϊκές εκλογές τον Ιούνιο του 2024. Αποτελούν στοιχεία που απασχολούν ήδη τους stakeholders στην πολιτική διαδικασία και θα επηρεάσουν το agenda setting σε επίπεδο πολιτικών οργανισμών. Η Ευρώπη αναζητά υψηλότερα επίπεδα ανθεκτικότητας και αποτελεσματικότητας , προσαρμόζοντας τη στρατηγική της στις μεγάλες προκλήσεις της επόμενης μέρας.
