Ανάμεσα σε άλλα, ο κ. Κοτζιάς σημείωσε ότι " πρέπει να το κατανοήσουμε ιστορικά. Υπάρχει μια ευρύτερη περιοχή, γεωγραφική, που λέγεται «Μακεδονία»" και ότι "οι αναγνωρίσεις κυριαρχούν -να σας πω ως πολίτης, όχι ως Υπουργός- στη διεθνή δημοσιότητα, οποιαδήποτε ξένη εφημερίδα ανοίξεις, ή ραδιόφωνο ή τηλεόραση, έτσι αποκαλείται".
"Η γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας" τόνισε "δεν ανήκει όλη σ’ εμάς, δεν τη μοίρασε η δική μας γενιά, μοιράστηκε το 1913 μ’ έναν τρόπο, στη Συνθήκη του Βουκουρεστίου.Εκεί πήραμε το μεγαλύτερο τμήμα αυτής της γεωγραφικής περιοχής που λέγεται Μακεδονία.Αλλά, όπως ορθά ειπώθηκε και πριν, ένα πολύ μικρό κομμάτι το πήρε η Αλβανία.".
Αναφερόμενος στις πρόσφατες διαπραγματεύσεις, ο υπουργός Εξωτερικων Νίκος Κοτζιάς σημείωσε ότι σέβεται απόλυτα τους ανθρώπους που υπερασπίζονται αυτό που νιώθουν σαν ταυτότητά τους.[...] "Αλλά, για τη χώρα συνολικά, δεν αρκεί αυτό για να ιεραρχήσεις τους φίλους σου και τους εχθρούς σου. Για τη χώρα, πιο σημαντικό είναι, συνολικά, το ποιος σου αμφισβητεί την ύπαρξη, ή το ποιος σου αμφισβητεί κομμάτι της ύπαρξής σου, ή ποιος διεκδικεί κάτι από σένα πραγματικό, απτό, και ποιος διεκδικεί ν’ αυτοπροσδιορίσει ποια είναι ακριβώς η προέλευσή του, η εθνικότητά του"
Ως κύριο πρόβλημα της Ελλάδας αναφορικά με την διεκδίκηση του ονόματος Μακεδονία από τους Σκοπιανούς, εντόπισε ότι:
"Το ζήτημα με τη φίλη βόρεια χώρα είναι κύρια ιστορικό, πολιτισμικό, ταυτότητας. Δεν είναι σωστό ότι το όνομα «Μακεδονία» πάμε να το δώσουμε τώρα. Είπα κάπου, σε μια ραδιοφωνική από τις σπάνιες, όπως ξέρετε, συνεντεύξεις μου, ότι δεν πάμε για βαφτίσια. Το παιδί υπάρχει και λέγεται «Μακεδονία». Αυτοί ονομάζουν τον εαυτό τους ως «Μακεδονικό έθνος» έναν αιώνα τουλάχιστον. Και υπάρχουν ως «Μακεδονία», συγκροτημένοι σε πολιτική οντότητα με διάφορες μορφές, πριν από 70 χρόνια."
Αφού έκανε μία ιστορική αναδρομή του ζητήματος της ονομασίας των Σκοπίων, κατέληξε:
"Αυτή η λέξη, η «Μακεδονία», έγινε μια λέξη που περπάτησε και που έφτασε στην αναγνώριση 142 κρατών. Οι δε αναγνωρίσεις κυριαρχούν -να σας πω ως πολίτης, όχι ως Υπουργός- στη διεθνή δημοσιότητα, οποιαδήποτε ξένη εφημερίδα ανοίξεις, ή ραδιόφωνο ή τηλεόραση, έτσι αποκαλείται.Και ξαφνικά, επειδή για άλλη μια φορά κάνουμε μια μεγάλη προσπάθεια -δεν είναι η πρώτη- να λύσουμε το ζήτημα, όλοι ‘ανακαλύψαμε’ ότι τάχα πάμε να παραδώσουμε το όνομα, ότι ήταν αβάφτιστο το παιδί.Δε λεγόταν «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας», δε λεγόταν «Μακεδονικό», τώρα στα καλά καθούμενα βρήκαμε π.χ. την Κεντρική Δημοκρατία των Βαλκανίων και είπαμε να τους πούμε «Μακεδόνες». Ω, τί έγκλημα… "
"Τί μπλέκει την υπόθεση; Ότι οι φίλοι που είναι στα Σκόπια είναι, ή προσπαθούν να γίνουν, το νεότερο ευρωπαϊκό κράτος. Το νεότερο ευρωπαϊκό έθνος, αν αφήσουμε το Κόσσοβο απ’ έξω. Και προσπαθούν να βρουν μια ιστορική ταυτότητα με τρόπο κατά τη γνώμη μας στρεβλό. Και αντί να περιοριστούν στην ταύτισή τους ότι είναι ένας λαός που αποτελείται από διαφορετικές κοινότητες με πλειοψηφία σλαβική, με δεύτερη μεγάλη κοινότητα, τους Αλβανούς, με Βλάχους και ούτω καθ' εξής, προσπάθησαν να ενοποιηθούν, να τσιμεντώσουν την ύπαρξή τους με εθνική ιστορία που δεν είχαν και με αναγωγή του «Μακεδονισμού» τους στην ιστορία και στην ταυτότητα τη δική μας. Κι από εδώ γεννήθηκε ο αλυτρωτισμός. Και είναι ολοφάνερο ότι το πρόβλημα του ονόματος συμπυκνώνει τον αλυτρωτισμό. Τον συμπυκνώνει στην ιστορία, στην εκπαίδευση, στα σύμβολα, τον συμπυκνώνει στον τρόπο που εκλογικεύεται η καθημερινότητα της συνείδησής των βορείων γειτόνων μας. Τον συμπυκνώνει, όμως, και σε τέτοια ειδικά σύμβολα όπως είναι το αεροδρόμιο, όπως ήταν η λεωφόρος που συνδέει τα σύνορα της Ελλάδος με τα Σκόπια."
Όσον αφορά το ζήτημα της ονομασίας,ο κ Κοτζιάς διευκρίνισε ακόμη:
"Κατά συνέπεια, πρέπει να βρούμε μια σύνθετη ονομασία που να εκφράζει την ιδιαιτερότητα και γεωγραφία αυτού του κράτους και ταυτόχρονα να μην προσβάλλει καμία από τις δυο πλευρές. Διότι, πιστεύω βαθιά -και το έχω καταλάβει από την ιστορία και την πείρα μου- ότι αν κάνεις διαπραγματεύσεις και επιβάλλεις μια λύση που η άλλη πλευρά δε θέλει, απλώς της επιβλήθηκε, γεννιέται ο ιστορικός αναθεωρητισμός, η διάθεσή της να τ’ αλλάξει όλα. Από τον τρόπο που χειριστήκαμε τ’ αποτελέσματα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, πήγαμε στ’ αποτελέσματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Πιστεύω ότι ο καλός, ο έντιμος συμβιβασμός, θα συμβάλλει στην αύξηση, στον πολλαπλασιασμό των σχέσεών μας μ’ αυτό το κράτος, στη σταθερότητα και ασφάλεια στην περιοχή, στη διεθνή αναβάθμιση της χώρας και θα μας φέρει πιο κοντά με τους άλλους λαούς της περιοχής."
Επίσης, τόνισε ότι θεωρεί μεγάλο βήμα ότι τα μακεδονικά σύμβολα άρχισαν να κατεβαίνουν.
Σχετικά με την επιθετική στάση της Τουρκίας είπε:
"Έχουμε προβλήματα σκληρών αγώνων που είναι γεωστρατηγικά, γεωπολιτικά. Επί παραδείγματι με την Τουρκία. Και έχουμε προβλήματα που συνδέονται με τον πολιτισμό, με την ταυτότητα, με την κληρονομιά και που αναφέρονται περισσότερο στους βόρειους γείτονές μας. Είναι ολοφάνερο ότι ο δεύτερος τύπος προβλημάτων παίζει στην καθημερινότητα του πολίτη παίζει πάρα πολύ μεγάλο ρόλο: ο προσδιορισμός του τί είμαι, πού πάω, ποιος είναι αυτός, ποια είναι η κληρονομιά μου, ποια είναι η αποκλειστικότητά μου. Αλλά, για τη μακρόχρονη ζωή του κράτους, του έθνους μας, της πατρίδος μας, το κύριο είναι το πρώτο, είναι το γεωστρατηγικό. Η εξασφάλιση να μη μπορεί κανείς ν’ αμφισβητεί την κυριαρχία και την εθνική μας ανεξαρτησία. Και αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν αντικρύσει κανείς τα μεγέθη."
Ολόκληρη η ομιλία του κ. Κοτζιά, εδώ
