Ραγδαίες αναμέντονται οι εξελίξεις μετά την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Βεγγάζης. Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν από τον «Ριζοσπάστη» του Σαββατοκύριακου (υπογραφή ρεπόρτερ Θ.) ένα συγκεντρωτικό και πολύ ενδιαφέρον κείμενο για τις εξελίξεις:
Νέες επικίνδυνες εξελίξεις σηματοδοτεί η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 και από τη Βουλή που εδρεύει στη Βεγγάζη, ταράζοντας ακόμα περισσότερο τα «ήρεμα νερά» που επικαλείται η ελληνική κυβέρνηση ότι επικρατούν στις σχέσεις με την Τουρκία, σε συνθήκες που οξύνονται οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί και πόλεμοι και στην Ανατολική Μεσόγειο, κόντρες του κεφαλαίου όπου μπλέκονται μέχρι τα μπούνια η ελληνική και η τουρκική αστική τάξη.
Πρόκειται για το ανατολικό «στρατόπεδο» στον πολύχρονο πόλεμο για την κυριαρχία στην πολύπαθη χώρα, με το οποίο μάλιστα η ελληνική κυβέρνηση ισχυριζόταν τα τελευταία χρόνια ότι ανέπτυσσε «στενή συνεργασία», δήθεν ως αντίβαρο στη συνεργασία της Τουρκίας με τη «διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση» που εδρεύει στην Τρίπολη (δυτική Λιβύη). Σε αυτό το φόντο, εκτός όλων των άλλων η νέα εξέλιξη αναδεικνύει τις στενές σχέσεις που το τουρκικό κεφάλαιο αναπτύσσει πλέον και με τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές στη βορειοαφρικανική χώρα, επιταχύνοντας τις προσπάθειές του να αναβαθμίσει τη γεωπολιτική του θέση σε όλη την περιοχή.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Υπενθυμίζεται ότι το 2019 η Βουλή της Βεγγάζης δεν είχε επικυρώσει το μνημόνιο, μην αναγνωρίζοντας νομική δικαιοδοσία στην κυβέρνηση της δυτικής Λιβύης - κάτι για το οποίο τότε η ελληνική κυβέρνηση (και όχι μόνο) πανηγύριζε, έχοντας «ποντάρει» στην πλευρά Χαφτάρ.
Οταν τα «συμφέροντα» ...υπερασπίζονται τα κυριαρχικά δικαιώματα
Η ελληνική κυβέρνηση από την πλευρά της έσπευσε να καταγγείλει την απόφαση, επιμένοντας ότι «δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου», ότι «αποτελεί εσωτερικό κείμενο» κ.λπ. Ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών, Γ. Γεραπετρίτης, σε συνέντευξή του, κατά τη γνωστή τακτική τους εφησύχαζε ότι η κυβέρνηση «θα κινητοποιήσει τους δικούς της μηχανισμούς έτσι ώστε να υπάρξει καταγγελία αυτού του μνημονίου». Δίνοντας μια ιδέα, θύμισε ότι η κυβέρνηση «προκήρυξε οικόπεδα νοτίως της Κρήτης, εκεί που είναι το τουρκολιβυκό μνημόνιο», οπότε εκεί «έχει πολύ περισσότερα συμφέροντα, έχει έργα διασυνδεσιμότητας τα οποία περνούν, άρα δεν πρόκειται να εφαρμοστεί», όπως ισχυρίστηκε.
Τι δεν είπε; Οτι είναι ακριβώς αυτά τα συμφέροντα του κεφαλαίου, τα ανταγωνιστικά σχέδια επιχειρηματικών ομίλων και αστικών τάξεων που βάζουν «μπουρλότο» στην περιοχή, δημιουργούν τους κινδύνους για τους λαούς, ενώ υπονομεύουν και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας. Θυμίζουμε π.χ. ότι οι ίδιοι ξεμπροστιάστηκαν τον περασμένο Φλεβάρη, με όσα φρόντισαν να προσθέσουν στη σύμβαση με την κοινοπραξία «Chevron» - «Helleniq Energy» για την παραχώρηση αποκλειστικών δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης.
Από τα έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν τότε προέκυπτε ότι η ελληνική κυβέρνηση άφηνε ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο να παραχωρήσει κομμάτια αυτών των περιοχών:
«Οι γεωγραφικές συντεταγμένες των νότιων και πλευρικών ορίων της Συμβατικής Περιοχής μπορούν να αναθεωρηθούν από τον Εκμισθωτή (σ.σ. το ελληνικό Δημόσιο), σε περίπτωση σύναψης συμφωνίας μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και ενός ή περισσότερων γειτονικών κυρίαρχων κρατών η οποία οριοθετεί την υφαλοκρηπίδα ή την ΑΟΖ της Ελληνικής Δημοκρατίας στη Συμβατική Περιοχή».
Επίσης, σε αυτήν την περίπτωση «το τμήμα της Συμβατικής Περιοχής που σύμφωνα με τις διατάξεις της συμφωνίας οριοθέτησης βρίσκεται πέραν της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας / ΑΟΖ της Ελληνικής Δημοκρατίας (η "Οριοθετημένη Περιοχή") παύει να αποτελεί μέρος της Συμβατικής Περιοχής και όλα τα δικαιώματα του Μισθωτή επί του τμήματος αυτού εκλείπουν».
Πόσο πιο καθαρά να ειπωθεί ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα στη βάση των οποίων υποτίθεται ότι υπογράφονται οι συμφωνίες (και έτσι τάχα «κατοχυρώνονται», όπως λέει η κυβέρνηση) τίθενται υπό συζήτηση και γίνονται αντικείμενο διαπραγμάτευσης - ιμπεριαλιστικού παζαριού με άλλες χώρες της περιοχής, με καθοριστικό τον ρόλο των ενεργειακών μονοπωλίων...
Παράγοντας όξυνσης των ανταγωνισμών και επικίνδυνων «διευθετήσεων» οι συμμαχίες της αστικής τάξης
Αντίστοιχα «αποκαλυπτήρια» υπάρχουν και σε ό,τι αφορά την επίκληση της κυβέρνησης (και των υπόλοιπων κομμάτων του ευρωατλαντισμού) στις «ισχυρές συμμαχίες» της αστικής τάξης, στους «συμμάχους και εταίρους» της, παραπέμποντας και στις καταδικαστικές δηλώσεις από πλευράς ΕΕ, αλλά και στο ότι «μέσα από την Ελλάδα περνάνε όλα τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα της Λιβύης, περνάει η ειρηνευτική αποστολή η οποία βρίσκεται στη Λιβύη, μέσα από την Ελλάδα περνάει η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας προς την ΕΕ». Μόνο που - όπως δείχνουν και οι ίδιες οι εξελίξεις - όλα αυτά αποτελούν παράγοντες ξένους για τα λαϊκά συμφέροντα, οι οποίοι περιπλέκουν παραπέρα τους ανταγωνισμούς, αλλά και την άλλη όψη τους, την επιχείρηση επώδυνων «διευθετήσεων» που δημιουργούν τους όρους νέας κλιμάκωσης.
Πολύ χαρακτηριστική ήταν η απάντηση που έδωσε το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών όταν ρωτήθηκε σχετικά: «Η επίλυση των ζητημάτων που αφορούν τις θαλάσσιες ζώνες εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων των πλευρών και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και ερευνητικές δραστηριότητες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου (...) Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύουν τις διαφορές τους σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες μέσω διαπραγματεύσεων με καλή πίστη». Και πρόσθεσε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ: «Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να διεξαγάγουν διμερή διάλογο για την αντιμετώπιση οποιωνδήποτε σημείων διαφωνίας μεταξύ τους».
Μέσα σε πέντε γραμμές ξεγύμνωσε τον επικίνδυνο εφησυχασμό που καλλιεργούσε η κυβέρνηση, ειδικά μετά και την επίσκεψη Ρούμπιο, επιβεβαιώνοντας ότι προέχει να επιταχυνθούν μπίζνες και κολιγιές που θα διευκολύνουν τις πολεμικές προετοιμασίες του αμερικανοΝΑΤΟικού στρατοπέδου.
Ήταν τέτοιο το στραπάτσο που ακόμα και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ, Δ. Καιρίδης, μιλώντας στον «Real FM» χαρακτήρισε την αμερικανική ανακοίνωση «κατάπτυστη» και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ «άντρο του ισαποστακισμού», κατηγορώντας το επίσης ότι «εξισώνει το θύμα με τον θύτη» και περιγράφοντας την κύρωση του μνημονίου ως «πολιτική ήττα», ενώ βέβαια την ίδια ώρα έκρυψε βολικά «κάτω από το χαλί» τις αιτίες.
Ενδεικτική είναι και η δήλωση της εκπροσώπου του γερμανικού ΥΠΕΞ, Κάτριν Ντεσάουερ, η οποία επανέλαβε την «απολύτως ξεκάθαρη» θέση Βρυξελλών και Βερολίνου για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών «βάσει του ισχύοντος Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και με τη συμμετοχή των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών». Ερωτηθείσα δε αν η Γερμανία θα υποστήριζε ενδεχόμενες κυρώσεις σε βάρος της Λιβύης, με δεδομένο και ότι η ΕΕ διατηρεί πολλά προγράμματα στήριξης στη Λιβύη, απάντησε πως κάτι τέτοιο «πάει πολύ μακριά»...
Παζάρι με την Αίγυπτο, με οδηγό το προβληματικό προηγούμενο
Σε αυτό το φόντο, και ενώ στη συνέντευξή του ο Γεραπετρίτης δεν έδωσε σαφή απάντηση αν η κυβέρνηση θα επεκτείνει τα ελληνικά χωρικά ύδατα νότια και δυτικά της Κρήτης στα 12 ν.μ., με τον ισχυρισμό πως «η Ελλάδα δεν αντιδρά σπασμωδικά», από το ΥΠΕΞ έσπευσαν να δημοσιοποιήσουν ότι σε συνομιλία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του «συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις με στόχο την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της Συμφωνίας του 2020 για την οριοθέτηση ΑΟΖ» των δύο χωρών.
Θυμίζουμε ότι πρόκειται για πολύ προβληματική συμφωνία: Πέρα από το ότι έχει αφήσει μέχρι τώρα χωρίς διευθέτηση όλη τη ζώνη από τη Ρόδο (από τον 28ο μεσημβρινό συγκεκριμένα) έως το Καστελλόριζο, «γκριζάροντάς» την, επιπλέον αναγνωρίζει μικρότερη επήρεια για την Ελλάδα στα νοτιοανατολικά ακόμα και του μεγαλύτερου ελληνικού νησιού, της Κρήτης, με ό,τι συνεπάγεται αυτό ως θεσμοθετημένο προηγούμενο για το σύμπλεγμα της Μεγίστης και τη δική του επιρροή στους υπολογισμούς και στα παζάρια τους.
Σε αυτήν την αλληλουχία εξελίξεων η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβειρα Αγλαΐα Μπαλτά, απέστειλε επιστολή προς τον γγ των Ηνωμένων Εθνών «επισημαίνοντας τις ελληνικές θέσεις». «Ειδικότερα, υπογραμμίζεται μεταξύ άλλων ότι το ψευδεπίγραφο τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν δύναται να παραγάγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών», λένε το γνωστό τροπάρι διπλωματικές πηγές.
Ο δε Γεραπετρίτης υποδέχθηκε στο υπουργείο την πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αννίτα Δημητρίου, για να συζητήσουν «τις διμερείς σχέσεις, το Κυπριακό και τις περιφερειακές εξελίξεις, με έμφαση στη Λιβύη». «Επιβεβαιώθηκε η πλήρης ταύτιση απόψεων», λένε από το ΥΠΕΞ.
Επόμενο «επεισόδιο» το καλώδιο
Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου ήρθε λίγες μέρες μετά την υποβολή αιτήματος της γαλλικής εταιρείας «Nexans», αναδόχου του έργου Great Sea Interconnector, προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, για έκδοση NAVTEX ώστε να επαναληφθούν οι εργασίες πόντισης του περιβόητου καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης - Κύπρου, στην οποία διεκδικεί ρόλο και η Τουρκία, ισχυριζόμενη ότι περνά από δικές της θαλάσσιες ζώνες.
Δημοσιεύματα στον αστικό Τύπο δίνουν εικόνα «άτυπης συμφωνίας» μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας, μετά και την απαίτηση, όπως την εξέφρασε στα «Νέα» ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χ. Φιντάν, το πλοίο που θα διεξάγει τις έρευνες «να μας αποστέλλει μια γραπτή ειδοποίηση, όχι απλώς προφορική, στην οποία να αναφέρει: "Πρόκειται να προβούμε σε συγκεκριμένες ενέργειες στη συγκεκριμένη περιοχή, ορίστε οι συντεταγμένες"», αλλά και την ακόλουθη τοποθέτηση Γεραπετρίτη ότι «εφόσον υπάρξει η αδειοδότηση εκ μέρους της Ελλάδας, η ενημέρωση σχετικά με την έρευνα και την πόντιση είναι κάτι το οποίο θα μπορούσε να είναι δυνατόν».
Την ίδια ώρα, στα τουρκικά ΜΜΕ παρουσιάστηκε εκτενώς και ως «πρόκληση για τη Γαλάζια Πατρίδα» η άσκηση «Ευνομία», που πραγματοποιήθηκε στις αρχές της εβδομάδας με τη συμμετοχή Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας, σε περιοχές από όπου διέρχεται το καλώδιο, ενώ μέσα στη βδομάδα NAVTEX και αντιNAVTEX ανταλλάχθηκαν και για το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο EMC (East to Med Data Corridor) στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επίσης, η κυβέρνηση κατέθεσε στο ΣτΕ το Προεδρικό Διάταγμα για το θαλάσσιο πάρκο στο Νότιο Αιγαίο. Η θέσπισή του έχει προκαλέσει την αντίδραση της Τουρκίας, που δεν αναγνωρίζει την ελληνική κυριαρχία σε ορισμένες από τις νησίδες, θεωρώντας τες «γκρίζες ζώνες» (π.χ. την Κίναρο και τα Λέβιθα). Εξάλλου, με προεδρικά διατάγματα που υπέγραψε ο Ερντογάν τον περασμένο Αύγουστο προχώρησε στην ανακήρυξη δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία, σε αντίθεση με τη διεθνή πρακτική, εκτείνονται σε διεθνή ύδατα, ενώ επιπρόσθετα αναμένεται και το νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας».
