Το νομοσχέδιο προβλέπει τη σύσταση Γενικής Γραμματείας Υποδοχής στο υπουργείο Εσωτερικών και τη μετονομασία της Υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής, που θα υπάγεται στη συγκεκριμένη Γραμματεία, σε Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΥΠΥΤ). Όσο για την υφιστάμενη Γενική Γραμματεία Πληθυσμού και Κοινωνικής Συνοχής του ίδιου υπουργείου, αυτή μετονομάζεται σε Γενική Γραμματεία Μεταναστευτικής Πολιτικής.
Στο νομοσχέδιο προωθείται, επίσης, η επιτάχυνση της διαδικασίας εξέτασης αιτημάτων διεθνούς προστασίας, προκειμένου η διαδικασία να μην υπερβαίνει τις 14 ημέρες.
Συγκεκριμένα, όπως εξήγησε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής 'Αμυνας και επικεφαλής του Συντονιστικού Οργάνου Διαχείρισης της Προσφυγικής Κρίσης Δημήτρης Βίτσας, σε χτεσινοβραδινή συνέντευξή του στον τηλεοπτικό σταθμό Star, η αίτηση ασύλου θα εξετάζεται εντός μίας εβδομάδας, ενώ σε διάστημα άλλης μίας εβδομάδας θα εξετάζεται και η προσφυγή του αιτούντα. Ο κ. Βίτσας παραδέχτηκε ότι υπάρχει ένα ζήτημα με τη στελέχωση της Δευτεροβάθμιας Επιτροπής Προσφυγών για το 'Ασυλο, που όμως θα λυθεί με το νομοσχέδιο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, για την ταχύτερη εξέταση των αιτήσεων ασύλου, η Υπηρεσία Ασύλου θα έχει πλέον περιφερειακά γραφεία και αυτοτελή κλιμάκια σε Αττική, Θεσσαλονίκη, Θράκη, Ήπειρο, Θεσσαλία, Δυτική Ελλάδα, Κρήτη, Λέσβο, Χίο, Σάμο, Λέρο και Ρόδο, ενώ σε κάποιες περιοχές θα μπορούν να γίνουν περισσότερα από ένα γραφεία, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Η Υπηρεσία Ασύλου θα στελεχωθεί από δημόσιους υπαλλήλους που θα μεταταχθούν, θα μεταφερθούν ή θα αποσπαστούν από το Δημόσιο, τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τους ΟΤΑ ή από πρόσωπα που θα προσλαμβάνονται με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Εξάλλου, για τις γενικότερες ανάγκες διαχείρισης του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος θα υπάρχει πρόβλεψη για την κατά παρέκκλιση πρόσληψη εποχιακού προσωπικού.
Με το νομοσχέδιο γίνεται η πλήρης ενσωμάτωση της αναθεωρημένης Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2013/32 για τις κοινές ευρωπαϊκές διαδικασίες στη χορήγηση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας στους αιτούντες αυτής (μέρος της οδηγίας είχε ενσωματωθεί με το Προεδρικό Διάταγμα 113/2013).
Επιπλέον, στο νομοσχέδιο δεν θα υπάρξει η νομοθετική αναγνώριση της Τουρκίας ή άλλης χώρας, ως ασφαλούς τρίτης χώρας. Τα κριτήρια για τη διεθνή προστασία που θα εφαρμόζονται είναι αυτά που προβλέπει η Οδηγία.
Τέλος, συστήνεται Διεύθυνση Κοινωνικής Ένταξης με στόχο την εφαρμογή των πολιτικών ένταξης των δικαιούχων διεθνούς προστασίας και των μεταναστών στην ελληνική επικράτεια. Ο κ. Βίτσας εκτίμησε ότι περίπου 20.000 πρόσφυγες θα παραμείνουν στην Ελλάδα, αριθμό που τον χαρακτήρισε «εύκολα διαχειρίσιμο για τη χώρα».
