Στην πενταετία 2020-2025, οι μισθολογικές αμοιβές ανά απασχολούμενο αυξήθηκαν σε πραγματικές τιμές 16,7% και η παραγωγικότητα της εργασίας 7,8%. Η διαφορά μεταξύ των δύο μεγεθών θα δικαιολογούσε μια μέση αύξηση τιμών 8,9%. Ο τιμάριθμος, όμως, αυξήθηκε πολύ περισσότερο, 20,9%.
Τι προκάλεσε τις επιπλέον 12 ποσοστιαίες μονάδες; Η αύξηση των κερδών. Ο πληθωρισμός είναι ο βασικός μηχανισμός αναδιανομής του εισοδήματος σε βάρος της μισθωτής εργασίας. Κι αυτός ο μηχανισμός δουλεύει καλά: Τον Απρίλιο, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ήταν 3%, ενώ στην Ελλάδα εκτοξεύτηκε στο 4,6% – δηλαδή, τρέχει πάνω από 50% ταχύτερα από την Ευρωζώνη.
Τα παραπάνω αποκαλύπτει με ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του στην «Καθημερινή» της Κυριακής ο εκ των κορυφαίων δημοσιογράφων Κώστας Καλλίτσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν:
Την περασμένη Πέμπτη, η Eurostat δημοσίευσε τα στοιχεία για τον πληθωρισμό στις χώρες της Ευρωζώνης. Δεν ήταν καθόλου καλά: Ο μέσος πληθωρισμός φαίνεται να αυξάνεται από 2,6% τον Μάρτιο σε 3% τον Απρίλιο, τροφοδοτούμενος από τις επιπτώσεις του παράνομου πολέμου των ΗΠΑ κατά του Ιράν. Αλλά τα πράγματα ήταν ακόμη χειρότερα για την Ελλάδα: H Eurostat εκτιμά ότι ο πληθωρισμός καθ’ ημάς εκτοξεύτηκε τον Απρίλιο στο 4,6% από 3,4% τον Μάρτιο. Για λόγους πληρότητας της εικόνας: Τον χαμηλότερο πληθωρισμό είχαν η Φινλανδία (2,3%), η Μάλτα (2,4%), η Ολλανδία και η Γαλλία (2,5%).
Η Ελλάδα ήταν στην πεντάδα των ευρωπαϊκών χωρών με τον υψηλότερο πληθωρισμό – με πρώτη τη γειτονική μας Βουλγαρία με 6,2%. Καθ’ ημάς, ο πληθωρισμός έτρεχε πάνω από 50% ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Πού οφείλεται αυτή η μεγάλη διαφορά; Τι φταίει;
Μια ματιά στα επίσημα στοιχεία επιτρέπει να γίνει εύκολα κατανοητό τι και γιατί συμβαίνει στ' αλήθεια: Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, λοιπόν, στην πενταετία 2020-2025 οι μισθολογικές αμοιβές ανά απασχολούμενο αυξήθηκαν κατά 16,7%.
Το ίδιο χρονικό διάστημα, η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε 7,8%. Η διαφορά αυτών των δύο μεταβλητών θα δικαιολογούσε μια μέση αύξηση των τιμών κατά 8,9%. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, ωστόσο, αυτός που μετρά τον πληθωρισμό, αυξήθηκε κατά 20,9%. Πού οφείλεται η διαφορά των επιπλέον 12 ποσοστιαίων μονάδων; Η απάντηση που προκύπτει (όχι από κάποιους σύνθετους συλλογισμούς αλλά) από αυτά καθαυτά τα επίσημα στοιχεία είναι ευθέως μία: Οφείλεται στην αύξηση των κερδών. Με άλλα λόγια, έχουμε πληθωρισμό κερδών.
Φαίνεται ότι οι ανατιμήσεις σε πρώτες ύλες και ενέργεια γίνονται ευκαιρία για διεύρυνση της απόλυτης μάζας αλλά και των περιθωρίων κέρδους. Κάτι που εν πολλοίς οφείλεται σε αυτό που έγκυροι οργανισμοί οικονομικών μελετών, μεταξύ των οποίων το ΙΟΒΕ, χαρακτηρίζουν ως παθογένεια της εσωτερικής μας αγοράς, στον ασθενή ανταγωνισμό ή, με άλλα λόγια, στην κυριαρχία των καρτέλ σε ευρύτερα τμήματα της εσωτερικής αγοράς. Σε προηγούμενα χρόνια, αυτό το φαινόμενο το είχε παρατηρήσει και το καυτηρίαζε η Τράπεζα της Ελλάδος. Στην έκθεσή της το 2024, για παράδειγμα, ανέφερε ότι επιχειρήσεις αύξησαν πολύ περισσότερο τις τιμές τους και διεύρυναν τα περιθώρια κέρδους τους σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με αφορμή –όχι εξαιτίας της…– την εκτίναξη των τιμών ενέργειας στα χρόνια 2021-22.
Ο πληθωρισμός δεν είναι ούτε ένα φυσικό ούτε ένα ουδέτερο φαινόμενο.
Αφενός, βοηθά στην παραγωγή δημοσιονομικών υπερπλεονασμάτων χάρη στα πληθωριστικά έσοδα από τους υψηλούς συντελεστές ΦΠΑ κι από τη μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, και να δίνει την ευκαιρία στην κυβέρνηση να διανέμει κάποιες (εκλογικά στοχευμένες) παροχές. Αφετέρου, αναδεικνύεται στον βασικό μηχανισμό αναδιανομής εισοδήματος σε βάρος της μισθωτής εργασίας και υπέρ των κερδών.
Έτσι έγινε εφικτό κάτι που θα φάνταζε ακατόρθωτο σε κανονικές συνθήκες – και, μάλιστα, μέσα σε τόσο σύντομο χρόνο, χωρίς καν μαζικές αντιδράσεις: Τα εισοδήματα από κέρδη το 2019 ήταν κατά 21,3 δισ. μεγαλύτερα από τα εισοδήματα της εργασίας, και το 2024 έφτασαν να είναι μεγαλύτερα κατά 36,1 δισ. ευρώ, δηλαδή η διαφορά μεγάλωσε 69,5% σε βάρος της εργασίας.
Κάπου εδώ βρίσκεται η απάντηση στην απορία γιατί η κυβέρνηση επιμένει να μην κάνει τίποτα για να αντιμετωπίσει την ακρίβεια. Γιατί κάποιους συμφέρει.
