Αναδημοσιεύουμε από την έκτακτη έκδοση του «Ριζοσπάστη» της Δευτέρας (υπογραφή ρεπόρτερ Δ.Μ.) για ποιο σκοπό είχε σχεδιαστεί, γιατί έγινε και τους λόγους για τους οποίους θα έχει και συνέχεια:
Όταν το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «USS Gerald Ford» έφτασε στην Καραϊβική τον περασμένο Γενάρη, πολλοί το χαρακτήρισαν ως «απότομη» κίνηση της νέας κυβέρνησης Τραμπ. Όμως, αυτό που παρουσιάστηκε ως επιχείρηση για την «αντιμετώπιση των ναρκωτικών» ή για την «προάσπιση της δημοκρατίας», είναι το αποκορύφωμα μιας μακροχρόνιας στρατηγικής των ΗΠΑ για την εξασφάλιση της γεωστρατηγικής υπεροχής στο δυτικό ημισφαίριο, με επίκεντρο τη Λατινική και Κεντρική Αμερική.
Σημαντικά επιτελεία των ΗΠΑ και του ευρωατλαντικού άξονα έχουν μιλήσει ανοιχτά το τελευταίο διάστημα για τους στόχους αυτούς της αμερικανικής κυβέρνησης. Αλλωστε, η στρατηγική αυτή δεν αποτελεί κάποια «στροφή» της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά σταθερό σχεδιασμό όλων των αμερικανικών κυβερνήσεων.
Αποκαλυπτικές γι' αυτό είναι δύο συζητήσεις της αμερικανικής δεξαμενής σκέψης «Atlantic Council» που έγιναν το 2023, επί κυβέρνησης Μπάιντεν και στις 13 Νοέμβρη 2025. Σ' αυτήν την τελευταία, το Atlantic Council φιλοξένησε μια συζήτηση που εξέτασε την αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στην Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική, όπως και «τα πιθανά σενάρια για τη διακυβέρνηση και τον εδαφικό έλεγχο στη Βενεζουέλα» μετά το τέλος της «δικτατορίας» –όπως την αποκάλεσαν– του Μαδούρο. Οι υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι και αναλυτές που συμμετείχαν υπήρξαν ιδιαίτερα αποκαλυπτικοί για τον σχεδιασμό των ΗΠΑ...
Σχέδια για τη «μετά Μαδούρο» εποχή
«Καθώς οι εντάσεις κλιμακώνονται στη Βενεζουέλα και γύρω από αυτήν», ανέφερε το Atlantic Council, «οι ΗΠΑ έχουν εντείνει τη στρατιωτική τους παρουσία στην Καραϊβική, σηματοδοτώντας μια νέα φάση στην προσέγγιση της Ουάσιγκτον για τη μακροχρόνια κρίση της χώρας υπό το αυταρχικό καθεστώς του Μαδούρο. Η μεγάλης κλίμακας ανάπτυξη αμερικανικών ναυτικών και εναέριων δυνάμεων που βρίσκεται σε εξέλιξη υπογραμμίζει τα αυξανόμενα ερωτήματα γύρω από την περιφερειακή αστάθεια, τις διεθνείς οργανώσεις διακίνησης ναρκωτικών και το πώς θα είναι η Βενεζουέλα μετά τον Μαδούρο».
Η στρατηγός Λάουρα Ρίτσαρντσον, μέχρι πρόσφατα διοικήτρια της Νότιας Διοίκησης των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων (SOUTHCOM), αρχικά αναμάσησε την προπαγάνδα των ΗΠΑ περί αντιμετώπισης της διακίνησης ναρκωτικών και των εγκληματικών οργανώσεων στη Λατινική Αμερική, λέγοντας με νόημα πως η κυβέρνηση Τραμπ «θα κάνει κάτι γι' αυτό», στέλνοντας ένα «πολύ, πολύ ξεκάθαρο μήνυμα».
Μπαίνοντας στο «ψητό», ξεκαθάρισε πως η απειλή δεν περιορίζεται στο «οργανωμένο έγκλημα» και προειδοποίησε για την κινεζική επέκταση μέσω της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη ένας Δρόμος»: «23 από 31 χώρες συμμετέχουν στην κινεζική Πρωτοβουλία Ζώνης και Δρόμου. Φαίνεται σαν οικονομική διπλωματία από την Κίνα, αλλά στην πραγματικότητα έχει αποκτήσει πρόσβαση σε όλες τις κρίσιμες υποδομές της περιοχής. Ακριβώς κάτω από τη μύτη μας και τόσο κοντά στην αμερικανική επικράτειά μας».
Όταν κλήθηκε να σχολιάσει την πρωτοφανή συγκέντρωση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή, είπε ότι ο αμερικανικός στρατός αναπτύχθηκε για να επιβάλλει «την ειρήνη μέσω της ισχύος». Αφού πρόσθεσε ότι η Βενεζουέλα διαθέτει περίπου 120.000 μέλη τακτικού στρατού, 100.000 εφέδρους και 120.000 στην Εθνοφρουρά, είπε με νόημα:
«Έχουν παλαιά συστήματα, ο εκσυγχρονισμός λείπει, η επιχειρησιακή ετοιμότητα λείπει. Έχουν 20 ρωσικά μαχητικά SU-30 και ίσως 15-16 F-16, μοντέλα Alpha ή Bravo, που είναι τα παλαιότερα μοντέλα, όχι πολύ ικανά (...) Έχουν κάποια ικανότητα, περισσότερη από τις περισσότερες χώρες στη Λατινική Αμερική, αλλά σίγουρα όχι για να αντιμετωπίσουν την ικανότητα που βρίσκεται στην περιοχή από τις ΗΠΑ».
«Η Βενεζουέλα μέρος του ανταγωνισμού που εξελίσσεται παγκοσμίως»
Ο Αλεξάντερ Γκρέη, πρώην στέλεχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, τόνισε πως η αμερικανική κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα στο δυτικό ημισφαίριο. Ο ίδιος ξεκαθάρισε πως η εστίαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα είναι μέρος του ευρύτερου ανταγωνισμού με την Κίνα:
«Αν θέλετε η Κίνα να είναι προτεραιότητα, νομίζω ότι πρέπει να σκεφτείτε πού αποτελεί η Κίνα τη μεγαλύτερη απειλή για τα βασικά μας συμφέροντα. Και θα υποστήριζα ότι το λογικό σημείο εκκίνησης είναι το δικό μας ημισφαίριο».
Αναφερόμενος σε Κίνα και Ρωσία, τόνισε: «Η Βενεζουέλα, δεδομένων των δεσμών που έχει με την Κίνα και τη Ρωσία, αποτελεί μέρος του μεγαλύτερου ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων που εξελίσσεται παγκοσμίως».
Αποκαλυπτική ήταν η επόμενη ερώτηση που του έγινε στο πάνελ, αν η στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στοχεύει μόνο στην «αντιμετώπιση των ναρκωτικών» ή και στην αλλαγή καθεστώτος στη Βενεζουέλα, με τον Γκρέη να απαντά: «Ξέρετε, στον βαθμό που μπορούμε να έχουμε αλλαγή καθεστώτος που προέρχεται από εσωτερική πηγή, αυτό είναι το ιδανικό. Αλλά νομίζω ότι προς τα εκεί κατευθυνόμαστε – αυτό το καθεστώς, όπως είναι διαμορφωμένο αυτή τη στιγμή, θέτει άμεση απειλή για τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ.
Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Πρόεδρος έχει λάβει τις ενέργειες που έχει λάβει. Και αυτός ο ορισμός για τον οποίο συνεχίζω να μιλάω –ποια είναι τα βασικά μας συμφέροντα και ότι το ημισφαίριο αποτελεί ένα κεντρικό βασικό αμερικανικό συμφέρον και είναι αδιαχώριστο από την άμυνα της πατρίδας– νομίζω ότι οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πρέπει να υπάρξει αλλαγή στο καθεστώς Μαδούρο».
Στο ίδιο ζήτημα κλήθηκε να απαντήσει και ο Ντάνιελ Έλκινς, επικεφαλής του Συνδέσμου Ειδικών Δυνάμεων των ΗΠΑ, ο οποίος ήταν ξεκάθαρος: «Νομίζω ναι, 100%. Και νομίζω ότι όποιος δεν το πιστεύει είναι πολύ, πολύ πολιτικός. Ή δεν το λέει, θα έλεγα (...) Νομίζω ότι η αλλαγή καθεστώτος δεν χρειάζεται να είναι υποτιμητική. Είναι καλή για τη Λατινική Αμερική, αλλά είναι επίσης καλή για τα αμερικανικά συμφέροντα».
Ίδια συζήτηση και το 2023
Τα παραπάνω ιχνηλατήθηκαν και στην προηγούμενη εκδήλωση του Atlantic Council, τον Γενάρη του 2023, με θέμα τις «στρατηγικές απειλές στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική».
Ο πρόλογος της εκδήλωσης ήταν ο εξής: «Όπως σημειώνει η Στρατηγική Εθνικής Αμυνας, ένα σταθερό Δυτικό Ημισφαίριο εξυπηρετεί τις επιταγές της εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ. Καθώς η Κίνα αυξάνει την επιρροή της στην περιοχή, η Ρωσία παρεμβαίνει στην περιφερειακή πολιτική και χρησιμοποιεί παραπληροφόρηση για να υπονομεύσει τις εταιρικές σχέσεις των ΗΠΑ (...) η Νότια Διοίκηση των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην ενίσχυση της ασφάλειας της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, οικοδομώντας εθνικούς και διεθνείς δεσμούς για την προώθηση της ηγεσίας των ΗΠΑ».
Στην εκδήλωση είχε μιλήσει και πάλι η στρατηγός Λάουρα Ρίτσαρντσον, η οποία ήταν εν ενεργεία διοικήτρια της SOUTHCOM. Ήδη από το 2023, η Ρίτσαρντσον σημείωνε πως η επιρροή της Κίνας στην περιοχή μέσω του σύγχρονου «δρόμου του Μεταξιού» είχε αυξηθεί σε σημείο που άγγιζε αυτό που αποκάλεσε ως «κόκκινη γραμμή» για τις ΗΠΑ:
«Έχουμε ανταγωνισμό και θα έλεγα ότι βρισκόμαστε σε πολύ στρατηγικό ανταγωνισμό στο Δυτικό Ημισφαίριο. Και με την Κίνα και με τη Ρωσία, και τρίτο θα ανέφερα τις διεθνείς εγκληματικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτήν την περιοχή (...) Το να βλέπω την προέλαση και τα πλοκάμια της Κίνας να εισχωρούν στις χώρες του Δυτικού Ημισφαιρίου τόσο κοντά στις ΗΠΑ με ανησυχεί πολύ».
Στη συνέχεια, αναφέρθηκε πάλι στους πόρους της περιοχής: «Έχει το τρίγωνο του λιθίου, που χρειάζεται για την τεχνολογία σήμερα. Το 60% του παγκόσμιου λιθίου βρίσκεται στο τρίγωνο του λιθίου, Αργεντινή, Βολιβία, Χιλή. Έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου, ελαφρύ γλυκό αργό που ανακαλύφθηκε ανοιχτά της Γουιάνας πριν από περισσότερο από έναν χρόνο. Έχει επίσης τους πόρους της Βενεζουέλας με το πετρέλαιο.
Η Κίνα παίρνει το 36% των τροφίμων της από αυτή την περιοχή. Έχουμε τον Αμαζόνιο, τους πνεύμονες του κόσμου. Έχουμε το 31% του παγκόσμιου γλυκού νερού σε αυτήν την περιοχή επίσης. Εννοώ, είναι απλά εκτός διαγραμμάτων. Αλλά μετά, όταν μιλάμε για εμπόριο, το εμπόριο είναι απίστευτο. (...) Και έτσι νομίζω ότι έχουμε πολλά σε κίνδυνο. (...) Αυτή η περιοχή έχει σημασία. Έχει πολλά να κάνει με την εθνική ασφάλεια».
Ακόμα, τόνισε πως οι ΗΠΑ ανησυχούν για πολλές από τις κινεζικές επενδύσεις στην περιοχή που γίνονται σε τομείς «διπλής χρήσης», που μπορούν δηλαδή να αξιοποιηθούν και στρατιωτικά από τους Κινέζους:
«Ανησυχώ για την ικανότητα διπλής χρήσης, το να μπορούν να τις αντιστρέψουν και να τις χρησιμοποιήσουν για στρατιωτική χρήση. Και όταν μιλάμε για κρίσιμες υποδομές, και μιλάμε με τις χώρες - εταίρους μας για την προστασία των δικών τους κρίσιμων υποδομών όπως κάνουμε στη δική μας πατρίδα εδώ σήμερα στις ΗΠΑ, ξέρετε, αυτό είναι που με ανησυχεί και αυτό με κρατά ξύπνια τη νύχτα όταν επενδύουν. Οι ανταγωνιστές μας, οι αντίπαλοί μας έχουν προβάδισμα. Και έτσι πρέπει, γι' αυτό απαιτείται να είμαστε αρκετά καινοτόμοι και αρκετά επιθετικοί και ανταποκρινόμενοι σε αυτό που συμβαίνει».
