Η Άγκελα Μέρκελ επιβεβαίωσε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι ο Αλέξης Τσίπρας το 2015 «ήταν ειλικρινής», «δεν προσπάθησε να την παραπλανήσει», ότι στη διαπραγμάτευση «έδειξε ουσιαστικά στον ελληνικό λαό πως κάνω ό,τι μπορώ» και μετά «έκανε την υπέρβαση» και αυτό «ήταν εντυπωσιακό». Κοινώς όπως έγραψε ρητά στο βιβλίο της, «είχε σχέδιο». Στην ερώτηση για το αν θεωρούσε ότι ο Τσίπρας είχε plan b για επιστροφή στη δραχμή η απάντηση της ήταν σαφής: όχι. Αντίστοιχη απάντηση έδωσε ο Ολάντ στη συνέντευξή του στην Κυριακάτικη Καθημερινή διαψεύδοντας κατηγορηματικά ότι υπήρχε οποιοδήποτε σχέδιο Τσίπρα για συνεργασία με τον Πούτιν με σκοπό την επιστροφή στη δραχμή.
Με λίγες λέξεις η Μέρκελ κατέρριψε το αφήγημα που στήνει το αντισύριζα μέτωπο εδώ και χρόνια με άρθρα επί άρθρων και παρεμβάσεις επί παρεμβάσεων. Και με μία δήλωσή του στον Economist, ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισφράγισε αυτήν τη θέση με τρόπο που ούτε ο πιο αφοσιωμένος τεχνίτης του rebranding δεν θα μπορούσε να αρθρώσει. Τι έκανε το 2015 ο Αλέξης Τσίπρας; «Επιθετική διπλωματία». Ναι σωστά ακούσαμε. Όχι κωλοτούμπα. Επιθετική διπλωματία.
Το σχέδιο του Αλέξη Τσίπρα ήταν να παλέψει όσο πιο δυναμικά γινόταν, μέχρι το τέλος. Μέχρι να μην μπορεί να διαπραγματευτεί άλλο. Κρατώντας την Ελλάδα στην ευρωζώνη. Και να αξιοποιήσει τη διαπραγματευτική δύναμη που του έδινε το δημοψήφισμα, προκειμένου μετά να βρει την καλύτερη δυνατή λύση. Όπως είπε ρητά στις 2 Ιουλίου 2015 στον ΑΝΤ1, πριν το δημοψήφισμα: «48 ώρες μετά το δημοψήφισμα θα υπάρχει συμφωνία».
Αυτό ήταν το σχέδιο το οποίο είχε μεν σοβαρό κόστος, αλλά εξασφάλισε κάτι που αρνιούνταν κατηγορηματικά να δώσουν πριν το δημοψήφισμα οι δανειστές- την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους που οδήγησε στο κλείδωμα του μέσου επιτοκίου αναχρηματοδότησης κάτω από 1,5% μέχρι το 2032. Όπως περιέγραψε με πρόσφατο άρθρο του στα ΝΕΑ ο πρώην υφυπουργός Δημήτρης Λιάκος. Ένα σχέδιο που επικρότησε τρεις φορές σε ένα χρόνο ο ελληνικός λαός. Στο οποίο μένει να δούμε - αν δημοσιευθούν τα πρακτικά- πώς αντέδρασαν οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί τον Ιούλιο του 2015. Επίσης ένα σχέδιο που έχει λοιδωρηθεί όσο κανένα άλλο με συστηματική συγκάλυψη στοιχείων από το αντισύριζα μέτωπο αλλά και μεγάλη ευθύνη των αρχιτεκτόνων του που δεν το υποστήριξαν δυναμικά αλλά το χειρίστηκαν ενοχικά.
Ο πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομίας Γιώργος Χουλιαράκης σε συνέντευξή του στην Καθημερινή το 2023 μας θυμίζει ότι από τα 24,5 δισ. φόρων και εισφορών με τα οποία επιβαρύνθηκαν οι πολίτες την περίοδο της κρίσης, 83% επιβλήθηκαν την περίοδο 2010-2014 και 17% την περίοδο ΣΥΡΙΖΑ. Μαζί με τις περικοπές σε μισθούς και συντάξεις τα συνολικά μέτρα που ελήφθησαν την περίοδο 2010-2014 ήταν 57 δισ., ενώ την περίοδο 2015-2019 ήταν 8,4 («Με την πλάτη στον τοίχο», Εκδόσεις Θεμέλιο). Αυτά για το «πιο σκληρό μνημόνιο».
Μας θυμίζει επίσης ότι με τη διαπραγμάτευση ΣΥΡΙΖΑ εξασφαλίστηκαν και σαφώς μικρότεροι στόχοι πρωτογενών πλεονασμάτων σε σχέση με αυτούς που είχε συμφωνήσει η κυβέρνηση Σαμαρά, που επέτρεψαν τη δημιουργία σημαντικού ταμειακού αποθέματος και άνοιξαν τον δρόμο στην καθαρή έξοδο.
Κυρίως μας θυμίζει ότι για τη στήριξη των ευάλωτων εισοδηματικών στρωμάτων χρησιμοποιήθηκαν από την Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ όχι «γεμιστά», αλλά νέα στοχευμένα εργαλεία κοινωνικής πολιτικής όπως το κοινωνικό εισόδημα αλληλεγγύης, το νέο οικογενειακό επίδομα, και το επίδομα στέγασης και υπήρξαν έκτακτες κοινωνικές μεταβιβάσεις στο τέλος του έτους. Δεν είναι τυχαίο ότι τo ποσοστό πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού πήγε από 32,6% το 2015 σε 27,4% το 2019. Ενώ το 2023 είχε οριακή μείωση στο 26,9. Ο δείκτης οικονομικής ανισότητας Gini, έπεσε από 34,3 το 2015 σε 31 το 2018. Ανέβηκε στο 31,8 το 2023.
Οι θεωρίες ότι ο τότε Πρωθυπουργός δεν είχε σχέδιο και «έπαιζε τη χώρα στα ζάρια» καταρρίφθηκαν μαζί με τη θεωρία για ανέτοιμο επιτελείο («Εξαιρετικοί οικονομικοί σύμβουλοι που έκαναν υψηλού επιπέδου διαπραγμάτευση» όπως σχολίασε η Άγκελα Μέρκελ). Μαζί με τη θεωρία ότι σχεδίαζε επιστροφή στη δραχμή.
Οι αντίπαλοι του Αλέξη Τσίπρα θα πρέπει να αποδεχτούν ότι δεν ήταν μια «ανωμαλία της ιστορίας». Δεν ήταν ένας «προσωρινός» ή «λαθραίος» ένοικος της εξουσίας. Δεν ήταν ένας «αμετροεπής τυχοδιώκτης» που είδε φως και μπήκε με την «ανίκανη» παρέα του. Ήταν ένας από τους εννιά εκλεγμένους Πρωθυπουργούς της μεταπολίτευσης. Και θα πρέπει να κριθεί όπως όλοι οι υπόλοιποι. Όχι με ξόρκια και δαιμονοποιήσεις αλλά με κριτήριο τα θετικά αποτελέσματα και τις αρνητικές συνέπειες που είχαν, το σχέδιό του και τον τρόπο με τον οποίο το εφάρμοσε. Αυτό θα πει να μιλήσουμε για το 2015 «χωρίς φιέστες τοξικότητας» για να πάμε μπροστά- όπως γράφει σωστά ο Αλέξης Παπαχελάς.
Και ο Αλέξης Τσίπρας θα πρέπει να αποδεχτεί το ίδιο. Να υποστηρίξει επιτέλους χωρίς ενοχές τον δύσκολο δρόμο μέσω του οποίου μας έβγαλε από τα μνημόνια και την κρίση και επανέφερε τη χώρα στην ανάπτυξη. Και να κάνει αυτό που δεν έκανε κανένας άλλος Έλληνας Πρωθυπουργός ως τώρα: την αυτοκριτική του για τα λάθη του σε αυτήν την πορεία. Όχι με σημείο αναφοράς το αντισύριζα μέτωπο που καταρρέει μέσα στην αλαζονεία και την τοξικότητα που δημιούργησε για να προστατέψει το διεφθαρμένο επιτελικό κράτος Μητσοτάκη. Αλλά με τους όρους της κοινωνίας που θέλει να ξέρει ότι λάθη του παρελθόντος δεν θα επαναληφθούν. Και όχι μόνο για την περίοδο 2015-2019, αλλά κυρίως για την περίοδο 2019-2023 που δεν μπόρεσε να χτίσει ένα προοδευτικό κόμμα-ισχυρό κοινωνικό ανάχωμα και φορέα ελπίδας για την κοινωνία.
