Η στήλη σήμερα φιλοξενεί το ρεπορτάζ του δημοσιογράφου του «Ριζοσπάστη» και του «902.gr» Γιώργου Τριανταφυλλίδη, γραμμένο ειδικά για τα «Παιχνίδια Εξουσίας».
Το θέμα είναι πραγματικά συγκλονιστικό. Γράφει ο συνάδελφος:
Συγκλονιστικές Ανακαλύψεις σε Ομαδικούς Τάφους εκτελεσμένων του Γεντί Κουλέ
Στις Συκιές Θεσσαλονίκης, κοντά στο ιστορικό φρούριο του Γεντί Κουλέ, πρόσφατες ανασκαφές έφεραν στο φως ομαδικούς τάφους, αποκαλύπτοντας μια σκοτεινή σελίδα της ελληνικής ιστορίας. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν σκελετούς εκτελεσμένων κομμουνιστών και άλλων αγωνιστών από την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, προκαλώντας δέος και συγκίνηση στην τοπική κοινωνία και σε ολόκληρη τη χώρα.
Η αποκάλυψη αυτών των τάφων έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις σχετικά με το κράτος της εποχής και τις πρακτικές που ακολουθήθηκαν κατά την περίοδο 1946-1955. Πολλοί επισημαίνουν ότι οι εκτελέσεις αυτές αποτελούν μαρτυρία της βαρβαρότητας και της καταστολής που υπέστησαν οι αγωνιστές εκείνης της περιόδου.
Αποκαλυπτικά ευρήματα: 33 σκελετοί με τραύματα από εκτελέσεις
Οι ανασκαφές ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2024, όταν κατά τη διάρκεια εργασιών ανάπλασης στο πάρκο που βρίσκεται δίπλα στο Μνημείο Εθνικής Αντίστασης, οι εργάτες βρέθηκαν μπροστά σε ένα αποτρόπαιο εύρημα: ανθρώπινα οστά, σκόρπια μέσα στη γη. Οι έρευνες συνεχίστηκαν με τη συμμετοχή αρχαιολόγων και ιατροδικαστών, αποκαλύπτοντας το ένα εύρημα μετά το άλλο.
Μέχρι στιγμής, έχουν βρεθεί τουλάχιστον έξι διαφορετικοί ομαδικοί τάφοι. Οι σκελετοί φέρουν εμφανή σημάδια εκτέλεσης, με τις περισσότερες σορούς να έχουν οπές από σφαίρες στο κρανίο. Οι αναλυτές μιλούν για αγωνιστές που καταδικάστηκαν από το διαβόητο Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης την περίοδο 1946-1951 και εκτελέστηκαν ως «εσωτερικοί εχθροί».
«Βλέπουμε μια συστηματική προσπάθεια εξάλειψης κάθε ίχνους των ανθρώπων αυτών. Τους σκότωσαν, τους έθαψαν πρόχειρα, χωρίς αναγνώριση, χωρίς ταυτότητα. Ήθελαν να σβήσουν το όνομά τους από την ιστορία», αναφέρει ένας από τους επικεφαλής της αρχαιολογικής ομάδας.
Η συγκίνηση των συγγενών – Επισκέψεις και εκδηλώσεις μνήμης
Η είδηση της αποκάλυψης προκάλεσε κύμα συγκίνησης. Συγγενείς των εκτελεσμένων, άνθρωποι που είχαν ακούσει για τις «χαμένες υποθέσεις» των δικών τους, ήρθαν στον τόπο των εκτελέσεων. Ανάμεσά τους, η 78χρονη Μαρία Καραγιάννη, που ήρθε κρατώντας μια ξεθωριασμένη φωτογραφία του πατέρα της. «Ξέραμε ότι τον πήραν. Μας είπαν ότι καταδικάστηκε σε θάνατο. Αλλά ποτέ δεν μάθαμε πού τον έθαψαν. Ίσως να είναι εδώ», λέει με δάκρυα στα μάτια.
Στην συνάντηση των συγγενών παρευρέθηκε και ο Σίμος Δανιηλίδης, δήμαρχος Νεάπολης - Συκεών, που συνεχίζει την προσπάθεια να αναδειχθεί αυτό το σημαντικό τεκμήριο της σύγχρονης ιστορίας του τόπου. «Είναι συνταρακτικό να βλέπεις το κρανίο να έχει την τρύπα από τη "χαριστική" βολή, να βλέπεις τη σφαίρα μέσα στο κεφάλι, να βλέπεις το παπούτσι με το τακούνι που παραπέμπει σε νέα κοπέλα (…) Θα συνεχίσουμε τον αγώνα για να τα αποκαλύψουμε γιατί το χρωστάμε στις ψυχές αυτών των ανθρώπων που σε τόσο νεαρή ηλικία έχασαν τη ζωή τους για τις ιδέες τους και για τα πιστεύω τους».
Ο χώρος των τάφων έχει μετατραπεί σε σημείο μνήμης. Μέλη του ΚΚΕ και της ΚΝΕ κατέθεσαν λουλούδια, ενώ πραγματοποιήθηκε εκδήλωση μνήμης με συγκλονιστικές ομιλίες. Ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, που επισκέφτηκε το σημείο τη Πέμπτη 27/03 δήλωσε: «Στα δύσκολα χρόνια, στα πέτρινα χρόνια όπου το μισαλλόδοξο αστικό καθεστώς σκότωσε Έλληνες κομμουνιστές, πραγματικά τους δολοφόνησε με στημένες, κατασκευασμένες κατηγορίες, γιατί ήταν πατριώτες, γιατί ήταν διεθνιστές, γιατί είχαν ανώτερα ιδανικά και αγωνίζονταν για το δίκιο του λαού. Αυτοί οι ήρωες έδωσαν τη ζωή τους για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση. Δεν θα τους ξεχάσουμε ποτέ».
Ο Σπύρος Κουζινόπουλος, δημοσιογράφος, που αυτή την περίοδο κυκλοφορεί το βιβλίο του με τίτλο «Γεντί Κουλέ, η Βαστίλη της Θεσσαλονίκης», δηλώνει: «Περίπου 400 άτομα, εκτελέστηκαν. Δεν μπορεί κανείς να πει αν αυτός είναι ο πραγματικός αριθμός. Πιθανά είναι περισσότεροι. Από τα αρχεία της φυλακής που τα έψαξα το 1986, διαπίστωσα στη συνέχεια ότι υπήρχαν και ελλείψεις. Βρήκα άτομα που εκτελέστηκαν και δεν περιλαμβάνονταν σε εκείνο τον κατάλογο...».
Η ιστορική διάσταση των εκτελέσεων – Τα στρατοδικεία της Θεσσαλονίκης
Οι εκτελέσεις στη Θεσσαλονίκη δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο. Από το 1946 έως το 1951, το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης εξέδωσε εκατοντάδες θανατικές καταδίκες. Οι αγωνιστές, μέλη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, του ΔΣΕ και άλλων αριστερών οργανώσεων, σύρονταν στα δικαστήρια με συνοπτικές διαδικασίες. Πολλοί από αυτούς καταδικάστηκαν με ανύπαρκτα ή χαλκευμένα στοιχεία, ενώ οι εκτελέσεις γίνονταν ξημερώματα, στο σκοτάδι, ώστε να μη γίνουν αντιληπτές.
Οι κατηγορούμενοι που σύρθηκαν στο Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης συνολικά ξεπερνούν τους 10.000, ενώ οι καταδικασμένοι τους 1.679. Συνολικά έγιναν 4.452 δίκες, με 477 καταδίκες σε θάνατο, 307 σε ισόβια. Καταδικάστηκαν σε θάνατο μέχρι και ανήλικοι μαθητές.
Οι μαζικοί τάφοι που τώρα αποκαλύπτονται δείχνουν την απόλυτη βαρβαρότητα αυτού του κράτους. Οι εκτελέσεις γίνονταν εν ψυχρώ, συχνά ομαδικά. Τα σώματα των θυμάτων δεν παραδίδονταν στις οικογένειες – αντίθετα, θάβονταν πρόχειρα, ώστε να μην υπάρξει καμία μνήμη, καμία αναγνώριση.
Τι μέλλει γενέσθαι – Προτάσεις για μνημείο και ταυτοποίηση
Οι αρχαιολόγοι και οι ιατροδικαστές προχωρούν τώρα στη διαδικασία αναγνώρισης των θυμάτων, χρησιμοποιώντας σύγχρονες τεχνικές DNA, ενώ αναδεικνύεται η ανάγκη να συνεχιστούν οι εργασίες εντοπισμού και στο υπόλοιπο τμήμα του πάρκου.
Υπάρχει ήδη πρόταση για τη δημιουργία ενός μνημείου στο σημείο. Πρόκειται για αίτημα των συγγενών των εκτελεσμένων και του ΚΚΕ που ζητούν να ξεπεραστούν τα όποια γραφειοκρατικά εμπόδια ώστε να στηθεί άμεσα ένα ταφικό μνημείο στο Γεντί Κουλέ, σε σημείο που έχει συμφωνηθεί με τον Δήμο Νεάπολης Συκεών, που θα αποτελεί χώρο μνήμης, αλλά και έμπνευσης για τις νέες γενιές, διατηρώντας ζωντανή την ιστορική παρακαταθήκη τους.
Η τοπική κοινωνία απαιτεί να μην ξεχαστούν αυτοί οι άνθρωποι. «Δεν είναι απλά οστά. Είναι ιστορία. Είναι οι πατεράδες και οι παππούδες μας, που τους σκότωσαν επειδή πίστευαν σε έναν καλύτερο κόσμο», όπως ανέφερε ένας από τους συγγενείς των εκτελεσμένων.
Μια παρακαταθήκη αγώνα και έμπνευσης
Οι τρύπες στο κρανίο των θυμάτων δεν είναι απλώς μαρτυρίες μιας εποχής τρόμου. Είναι σημάδια της αλύγιστης στάσης αυτών που, μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, δεν λύγισαν, δεν πρόδωσαν τις ιδέες τους. Είναι η σφραγίδα της ιστορίας που δεν μπορεί να διαγραφεί, να συγκαλυφθεί, να μπαζωθεί.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι ξεχασμένοι. Είναι οδηγοί. Τα βήματά τους άνοιξαν δρόμους μέσα στο σκοτάδι και η δική τους αποφασιστικότητα παραμένει πηγή έμπνευσης. Γιατί τούτο το χώμα, ποτισμένο με αίμα αγωνιστών, ανήκει και σε εκείνους, αλλά και σε εμάς. Οι ομαδικοί τάφοι του Γεντί Κουλέ δεν είναι απλά μια ιστορική ανακάλυψη. Είναι μια κραυγή από το παρελθόν που απαιτεί δικαίωση. Και αυτή η δικαίωση περνά μέσα από τη μνήμη, την αλήθεια και τη δέσμευση ότι δεν θα επιτρέψουμε ποτέ ξανά να επαναληφθούν τέτοιες θηριωδίες.
