Τον περασμένο Δεκέμβριο έγραφα για μια τοπική αγορά που κρέμεται κυριολεκτικά από μια βροχή και τον Βαρδάρη. Όποιος έχει στήσει έστω και ένα μικρό μαγαζί, κατανοεί απόλυτα την αγωνία: μια-δυο άστοχες μέρες μέσα στην εορταστική περίοδο αρκούν για να τινάξουν τον μηνιαίο προϋπολογισμό στον αέρα. Ακόμα κι αν δεν έχεις υπαλλήλους, έχεις παιδιά να μεγαλώσεις. Τα τραπέζια μπορεί να μένουν άδεια και τα εμπορεύματα στα ράφια, αλλά το ενοίκιο, οι προμηθευτές και οι πάγιοι λογαριασμοί δεν κάνουν εκπτώσεις. Την ίδια ακριβώς στιγμή, ο πελάτης που υπό άλλες συνθήκες θα καθόταν σε ένα από αυτά τα τραπέζια, κάθεται στο σπίτι του κάνοντας τον δικό του, εξίσου ασφυκτικό, υπολογισμό.
Αυτή είναι η πραγματική οικονομία. Απέναντί της στέκεται το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού, το οποίο προβλέπει ανάπτυξη 2,3% για το 2027. Οι αριθμοί ίσως ευημερούν στα χαρτιά του Υπουργείου, αλλά η Eurostat είναι αμείλικτη: πάνω από ένας στους τέσσερις κατοίκους της Ελλάδας ζούσε το 2025 σε νοικοκυριό που δαπανούσε περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του αποκλειστικά για τη στέγαση. Όταν το μισό σου εισόδημα έχει εξατμιστεί πριν καν διαβείς την πόρτα του σούπερ μάρκετ, οι κυβερνητικές θριαμβολογίες για το ΑΕΠ δεν είναι απλώς αδιάφορες· είναι προκλητικές.
Έχοντας περάσει χρόνια στην εστίαση, από τη Θεσσαλονίκη μέχρι το Λονδίνο, έμαθα να διαβάζω την αγορά και από τις δύο πλευρές του πάγκου. Ο εργαζόμενος που διεκδικεί έναν αξιοπρεπή μισθό και ο μικρομεσαίος επαγγελματίας που παλεύει για βιώσιμες ρυθμίσεις οφειλών, δεν είναι ταξικοί αντίπαλοι. Βρίσκονται στην ίδια πλευρά της εξίσωσης. Όταν ένας γονιός αναγκάζεται να πληρώσει από την τσέπη του επειδή η πολιτεία δεν του εξασφάλισε θέση σε παιδικό σταθμό, ο μισθός του έχει ήδη υποτιμηθεί. Το ίδιο ισχύει όταν καταφεύγει στον ιδιωτικό τομέα υγείας, επειδή το δημόσιο σύστημα αδυνατεί να του κλείσει έγκαιρα ραντεβού. Η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους αποτελεί τον πιο βαρύ, αόρατο φόρο.
Σε αυτό το τοπίο, η κυβέρνηση εξαγγέλλει ένα νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα 1,5 δισ. ευρώ. Η αγορά, όμως, έχει χορτάσει από μεγαλοστομίες. Αν η κυβέρνηση θέλει να είναι ειλικρινής, ας δημοσιεύει ανά τρίμηνο τα πραγματικά στοιχεία: πόσες πολύ μικρές επιχειρήσεις κατάφεραν πράγματι να αντλήσουν ρευστότητα, σε ποιες περιφέρειες και με τι επιτόκια; Κυρίως, όμως, οφείλει να απαντήσει στον παραλογισμό της καθημερινότητας: πώς ακριβώς περιμένει να ανακάμψει ένας επαγγελματίας που τηρεί ευλαβικά τη ρύθμιση των χρεών του, όταν ο τραπεζικός του λογαριασμός παραμένει δεσμευμένος; Η πραγματική στήριξη απαιτεί δόσεις προσαρμοσμένες στον τρέχοντα τζίρο, σταδιακή αποδέσμευση λογαριασμών για τους συνεπείς οφειλέτες και ένα ρεαλιστικό μονοπάτι επιστροφής στην κανονικότητα.
Το ίδιο ισχύει και στη φορολογία. Όταν το κράτος επιβάλλει σε έναν ελεύθερο επαγγελματία να πληρώσει φόρο για τεκμαρτό εισόδημα που δεν εισέπραξε ποτέ, του στερεί ζωτικό κεφάλαιο που θα επέστρεφε στην ίδια την αγορά. Μια προοδευτική αλλαγή, με κυβέρνηση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ), θα διασφαλίσει την πραγματική σταθερότητα. Αυτό σημαίνει έμπρακτη ελάφρυνση της εργασίας και της μικρής παραγωγής, δίκαιη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου και, κυρίως, θεσμικό φρένο σε όσους ελέγχουν τις τιμές — είτε σφίγγουν τη θηλιά γύρω από ένα νοικοκυριό, είτε γύρω από ένα μικρό συνοικιακό κατάστημα. Η σταθερότητα δεν σημαίνει στασιμότητα και ανοχή στη φθορά, αλλά κοινωνική δικαιοσύνη και ασφάλεια, κάτι που εγγυάται η δοκιμασμένη ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα.
Κάθε συζήτηση για την οικονομία δεν πρέπει να αναλώνεται σε δείκτες και λογιστικά πλεονάσματα. Πρέπει να αφορά τρεις απλές, αμείλικτες ερωτήσεις:
-Μένει διαθέσιμο εισόδημα στον εργαζόμενο αφού πληρώσει το ενοίκιό του;
-Μπορεί μια μικρή επιχείρηση να επιβιώσει σε μια κακή εβδομάδα χωρίς να γεννήσει ένα νέο χρέος;
-Βρίσκει η μέση οικογένεια γιατρό και παιδικό σταθμό τη στιγμή που τα έχει ανάγκη;
Μόνο μέσα από αυτές τις απαντήσεις θα καταλάβουμε αν η οικονομία μας μεγάλωσε πραγματικά — και κυρίως, αν μεγάλωσε για τους πολλούς.
(Ο Νίκος Νυφούδης είναι Αναπληρωτής Εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛΑΣ)





























