Εκκρεμής παραμένει η αποζημίωση των Ενόπλων Δυνάμεων -με τουλάχιστον € 65 εκατομμύρια- για τη χρήση πυραύλων Patriot στο πλαίσιο των επιχειρήσεων της «Ολοκληρωμένης Πυραυλικής Άμυνας» (IAMD) της Σαουδικής Αραβίας, καθώς ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης φέρεται να μην απέσπασε καμία δέσμευση από τον πρίγκιπα-διάδοχο, Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν (“MBS”), στις συνομιλίες της 25ης Οκτωβρίου, στο Ριάντ.
Ασφαλώς, σε αντίθεση με τις βιαστικές εισηγήσεις μέρους της αντιπολίτευσης και αρκετών δημοσιολόγων μετά τη Συμφωνία της Μέκκας, ο Πρωθυπουργός έπρεπε και πρέπει να συνεχίσει τη συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία. Πρόκειται για στοιχειώδες αντίβαρο (το μέλλον θα δείξει αν είναι επαρκές ή όχι) στην αναπτυσσόμενη πολιτική και αμυντική σχέση Ριάντ-Άγκυρας. Αποτελεί, επίσης, απαραίτητη προϋπόθεση για την πρόοδο του «εμπορικού διαδρόμου» IMEC, του καλωδίου οπτικών ινών EMC και του Saudi-Greek Interconnector για τη μεταφορά «πράσινης ενέργειας» στις χώρες της Ε.Ε.
Όμως, αυτή τη φορά, ο κ. Μητσοτάκης ξεπέρασε ακόμα και τα δικά του ρεκόρ προσωπικής διπλωματίας. Αρκέστηκε στις φιλοφρονήσεις και συζητήσεις περί των διεθνών εξελίξεων με τον όντως πανίσχυρο “MBS” (σ.σ.: μήλον της έριδος πολλών ξένων ηγετών για μακροχρόνιες επαφές «λόμπινγκ» σε στυλ Τόνυ Μπλερ ή Γκέρχαρντ Σρέντερ), αντί να ζητήσει τα στοιχειώδη ανταλλάγματα από μια πλουσιότατη χώρα προς την Ελλάδα, η οποία της παρέχει πολλαπλή αμυντική υποστήριξη.
Συγκεκριμένα, οι διακρατικές συμφωνίες που υπεγράφησαν και εγκρίθηκαν από το ΚΥΣΕΑ το 2021, επί υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Παναγιωτόπουλου και Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Κώστα Φλώρου, προβλέπουν, πρώτον, την κάλυψη όλων των εξόδων του προσωπικού της Πολεμικής Αεροπορίας που μετέχει στην Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) και επιχειρεί με μία πυροβολαρχία Patriot. Δεύτερον, την αποζημίωση-αντικατάσταση των βλημάτων Patriot που εκτοξεύονται για την αναχαίτιση στόχων. Και, τρίτον, την οικονομική κάλυψη όλων των συνδεόμενων τεχνικών θεμάτων (έλεγχοι, συντήρηση, επισκευές του εκτοξευτή και των βλημάτων). Επιπλέον, το τέταρτο κρίσιμο σημείο που δεν περιλαμβάνεται στις συμφωνίες του 2021, αλλά προέκυψε κατόπιν σαουδαραβικών υποσχέσεων την τελευταία πενταετία, είναι η χρηματοδότηση, από το Ριάντ, του εκσυγχρονισμού είτε της μίας πυροβολαρχίας, που μετέχει στην IAMD στην πόλη Γιανμπού, είτε και των έξι πυροβολαρχιών που διαθέτει η Ελλάδα.
Στην παρούσα φάση και για πρώτη φορά από το 2021, η Σαουδική Αραβία πρόκειται, όπως πρόσφατα δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, να καταβάλει (μόνον) τα έξοδα των μελών της ΕΛΔΥΣΑ. Αντίθετα, το Ριάντ τηρεί απόλυτη σιωπή για ό,τι σχετίζεται με την αποζημίωση για τους πυραύλους Patriot και -πολύ περισσότερο- τον εκσυγχρονισμό των πυροβολαρχιών. Πιθανόν, μέχρι τα τέλη του έτους, να συνεδριάσει μια μικτή τεχνική επιτροπή για την εξέταση όλων των οικονομικών και τεχνικών θεμάτων, ενώ ελπίζεται ότι μπορεί να υπάρξει κάποια πρόοδος αν συγκληθεί, στα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027, το 2ο Ανώτατο Συμβούλιο Στρατηγικής Συνεργασίας Ελλάδας-Σαουδικής Αραβίας.
Η παραπομπή (μετά και τη συνάντηση της 25ης Οκτωβρίου) της πληρωμής των € 65 εκατ. στις «αραβικές καλένδες» αποκτά και εσωτερική πολιτική διάσταση. Γιατί ο κ. Μητσοτάκης κληροδοτεί την εκκρεμότητα στην όποια, επόμενη κυβέρνηση. Αν και οι σχετικές διατάξεις της συμφωνίας του 2021 παραμένουν απόρρητες, η διεθνής πρακτική (π.χ., μεταφορά ολλανδικών Patriot στην Τουρκία το 2003 και το 2012 και αμερικανικών και γερμανικών Patriot στην Πολωνία το 2022-25) ορίζει την αντικατάσταση βληθέντων πυραύλων και την αποζημίωση τεχνικών προβλημάτων εντός -το πολύ- 12 μηνών. Λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με δημόσιες ανακοινώσεις, ελληνικοί Patriot εκτοξεύθηκαν πολλές φορές (με έναρξη το Μάρτιο του 2026, ενώ τεχνικά προβλήματα υπήρχαν πολύ νωρίτερα), τότε γίνεται αντιληπτό το μεγάλο χρηματοδοτικό και το -ο μη γένοιτο- επιχειρησιακό πρόβλημα που θα αφήσει πίσω του ο κ. Μητσοτάκης, αν δεν το λύσει μέχρι τις εκλογές.
Ταυτόχρονα, υπό τα σημερινά δεδομένα, φαίνεται δύσκολο να χρηματοδοτηθεί ο -μερικός ή συνολικός- εκσυγχρονισμός των πυροβολαρχιών Patriot, κόστους άνω των € 350 εκατ. Υφίστανται, βέβαια, και χειρότερα σενάρια, όπως το Ριάντ να προτείνει αντικατάσταση των Patriot με άλλο τύπο πυραύλου ή να απαιτήσει μια συνολική διευθέτηση πληρωμών με όλα τα κράτη της IAMD (Ελλάδα, Βρετανία, ΗΑΕ, ΗΠΑ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Πακιστάν) μετά το τέλος των πολέμων της Μέσης Ανατολής. Πάντως, ούτε και το άριστο σενάριο είναι ανέφελο. Αν θεωρητικά η Σαουδική Αραβία πληρώσει άμεσα, θα μεσολαβήσουν περίπου 2,5 χρόνια από την ελληνική παραγγελία μέχρι την παράδοση των πυραύλων από την κατασκευάστρια Lockheed Martin.
(O Αλέξανδρος Τάρκας είναι εκδότης του περιοδικού «Άμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Η Δημοκρατία»)
