Η χειμερινή περίοδος διαρκεί μήνες, με λογαριασμούς ρεύματος, αγορές πετρελαίου, έξοδα θέρμανσης, κοινόχρηστα και την καθημερινή αγωνία για το αν το οικογενειακό εισόδημα θα φτάσει μέχρι το τέλος του μήνα. Μία επιδότηση που λήγει στις 31 Οκτωβρίου, δηλαδή πριν αρχίσει ουσιαστικά η χειμερινή περίοδος δύσκολα μπορεί να παρουσιαστεί ως ολοκληρωμένη ενεργειακή πολιτική. Πρόκειται για μια προσωρινή παρέμβαση χωρίς την απαιτούμενη διάρκεια και χωρίς τη βεβαιότητα που χρειάζονται οι πολίτες για να προγραμματίσουν στοιχειωδώς τη ζωή τους.
Η κυβέρνηση μετρά ημέρες επιδότησης, τα νοικοκυριά μετρούν μήνες αγωνίας.
Το πραγματικό πολιτικό δίλημμα αφορά την επικοινωνιακή ανακούφιση δύο εβδομάδων ή την ενεργειακή ασφάλεια για ολόκληρο τον χειμώνα. Πρόχειρες παρεμβάσεις, οι οποίες ανανεώνονται ανάλογα με την πίεση της επικαιρότητα ή σταθεροί κανόνες που επιτρέπουν στον πολίτη να γνωρίζει πόσο θα πληρώσει και ποια προστασία δικαιούται;
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Όπως γίνεται σαφές μία οικογένεια που δε γνωρίζει αν η στήριξη θα συνεχιστεί τον Νοέμβριο, τον Δεκέμβριο ή τον Ιανουάριο δεν μπορεί να οργανώσει τον προϋπολογισμό της. Ένας συνταξιούχος δε γνωρίζει αν θα μπορέσει να θερμάνει επαρκώς το σπίτι του.
Ένας γονιός αναγκάζεται να επιλέξει ανάμεσα στο ρεύμα, στο σούπερ μάρκετ και στις ανάγκες των παιδιών.
Η κυβέρνηση αποκαλεί αυτή την κατάσταση “σταθερότητα”. Για την κοινωνία σταθερότητα σημαίνει σταθερή εργασία, προβλέψιμο κόστος ενέργειας, αξιοπρεπές εισόδημα και δυνατότητα προγραμματισμού. Δεν υπάρχει σταθερότητα όταν κάθε μήνα περιμένεις την επόμενη κυβερνητική ανακοίνωση για να μάθεις αν θα μπορέσεις να πληρώσεις τον λογαριασμό σου.
Περίπου ένα στα πέντε νοικοκυριά αδυνατεί να θερμάνει επαρκώς την κατοικία του. Είναι οικογένειες που χρησιμοποιούν επισφαλή μέσα για να ζεσταθούν, είναι παιδιά που διαβάζουν σε κρύα σπίτια, είναι πολίτες οι οποίοι εργάζονται, πληρώνουν φόρους και εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την ενέργεια σαν είδος πολυτελείας.
Την ίδια ώρα, εκατομμύρια καταναλωτές παραμένουν εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις των πράσινων τιμολογίων. Οι τιμές μπορεί να αλλάζουν από μήνα σε μήνα, όμως οι μισθοί και οι συντάξεις δεν αναπροσαρμόζονται με την ίδια ταχύτητα. Οι επιδοτήσεις μπορούν να προσφέρουν πρόσκαιρη βοήθεια, δεν μπορούν όμως να αποτελούν το μοναδικό εργαλείο μιας χώρας.
Αναγκαίο κρίνεται επομένως ένα σταθερό πλαίσιο προστασίας για ολόκληρη τη χειμερινή περίοδο με σαφείς δεσμεύσεις από τον Νοέμβριο έως και τον Μάρτιο. Με συγκεκριμένο μηχανισμό συγκράτησης των τιμών, κλιμακωτή στήριξη ανάλογα με το εισόδημα και τις πραγματικές ανάγκες κάθε νοικοκυριού κι ενισχυμένη προστασία για τις ευάλωτες οικογένειες.
Παράλληλα, απαιτείται παρέμβαση στο πετρέλαιο θέρμανσης και στα καύσιμα. Με ανώτατες τιμές σε συνθήκες έκτακτης ακρίβειας, μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης, χαμηλότερο ΦΠΑ, έκτακτη φορολόγηση στα υπερκέρδη των διυληστηρίων και έλεγχο των περιθωρίων κέρδους στα διυλιστήρια.
Η ενεργειακή πολιτική οφείλει να κοιτάζει και πέρα από τον επόμενο λογαριασμό. Η χώρα χρειάζεται επενδύσεις στα δίκτυα, στην αποθήκευση ενέργειας, στην ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών και στις ενεργειακές κοινότητες. Μία ισχυρή δημόσια παρουσία στον ενεργειακό σχεδιασμό, ώστε το όφελος από τις ανανεώσιμες πηγές να φτάνει στον καταναλωτή και να μη χάνεται μέσα σε ένα σύστημα υψηλών τιμών και ιδιωτικών υπερκερδών.
Ο τρόπος με τον οποίο μία πολιτεία αντιμετωπίζει τον χειμώνα αποκαλύπτει τις πραγματικές της προτεραιότητες. Αν αφήνει τους πολίτες να περιμένουν κάθε μήνα μια νέα εξαγγελία, απλώς διαχειρίζεται την αγωνία τους. Αν εξασφαλίζει προσιτή ενέργεια, σταθερούς κανόνες και προστασία των πιο ευάλωτων, οικοδομεί κοινωνική ασφάλεια.
Οι πολίτες θέλουν να γνωρίζουν ότι μπορούν να ζεστάνουν το σπίτι τους χωρίς να στερηθούν τρόφιμα, φάρμακα ή άλλες βασικές ανάγκες. Δεκαπέντε ημέρες επιδότησης δεν αρκούν για έναν ολόκληρο χειμώνα κι η αμφιβολία επηρεάζει την ποιότητα ζωής με το άγχος και την κατάθλιψη να εκτοξεύονται. Η κοινωνία χρειάζεται πολιτική με διάρκεια κι η αξιοπρεπής θέρμανση κάθε σπιτιού πρέπει να αποτελεί δικαίωμα, όχι μηνιαίο κυβερνητικό στοίχημα.
(Ο Μίλτος Τόσκας είναι φαρμακοποιός, μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών κινηματογράφου, δημοσιογράφος, κριτικός βιβλίων)
