Οι φωτογραφίες των 200 Κομμουνιστών από την Καισαριανή είναι λογικό ότι αμέσως δημιούργησαν μεγάλη συζήτηση. Δεν πρόκειται για ηθοποιούς από το "Τελευταίο σημείωμα" του Παντελή Βούλγαρη. Ούτε για τα κείμενα που έχουν γραφτεί για τον ηρωικό Ναπολέοντα Σουκατζίδη. Ούτε για τις εκδηλώσεις τιμής Στο σκοπευτήριο -στις οποίες έχω πάρει πολλές φορές μέρος στα νιάτα μου- με το φαντασιακό κομμάτι στο προσκήνιο.
Οι φωτογραφίες αποδίδουν αληθινά πρόσωπα, αληθινά ρούχα, αληθινές κινήσεις. Αποτυπώνουν την στάση αυτών των ανθρώπων μπροστά στην εκτέλεση από τους Ναζί. Αν έχει συγκινηθεί η κοινή γνώμη οφείλεται στα συμφραζόμενα αυτής της τραγικής εκτέλεσης. 200 κανονικοί άνθρωποι εκτελούνται για τις ιδέες τους. 200 άνθρωποι από την Αριστερά (μεταξύ των οποίων και αρχειομαρξιστές και τροτσκιστές) είχαν βρεθεί στην "σωστή πλευρά της Ιστορίας" σε μία χώρα που είχε και κάνει και άλλες επιλογές. Την ανοιχτή ή σιωπηρή αποδοχή της Γερμανικής κατοχής. Να πούμε όλη την αλήθεια.
Με τους δοσίλογους, τους Έλληνες κυβερνητικούς συνεργάτες των Ναζί, τους λαδέμπορους, τους ακροδεξιούς, τους ορκισμένους αντικομμουνιστές. Πολλούς που μετά την απελευθέρωση διέφυγαν την τιμωρία και το χειρότερο άσκησαν και πάλι εξουσία οδηγώντας στον εμφύλιο πόλεμο. Οι 200 δεν ήταν γενικά αντιστασιακοί. Ήταν μαχητές της Αριστεράς πού συνελήφθησαν για αυτό που ήταν. Δεν ήταν πολιτικά ουδέτεροι. Ήταν από την γενιά που ο Μάνος Χατζηδάκις αποκάλεσε -πολύ αργότερα- "τα παιδιά της γαλαρίας" για να δικαιολογήσει την αριστερή εξέγερση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Και αν κάτι έχει σημασία για να συζητήσουμε πιο θεωρητικά είναι να διαπιστώσουμε ειλικρινά την μεγάλη αντίφαση της πιο εμπνευσμένης ιδεολογίας: Του Σοσιαλισμού και του Κομμουνισμού. Όπου δηλαδή ο Κομμουνισμός έγινε εξουσία είχε αυταρχικά αποτελέσματα. Όπου όμως ήταν αντίθετα στην εξουσία βοήθησε στις πιο μεγάλες δημοκρατικές και κοινωνικές κατακτήσεις. Και οι Κομμουνιστές έδωσαν τα πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις για την Δημοκρατία και την Εθνική ανεξαρτησία. Η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία είναι μερικά Ευρωπαϊκά παραδείγματα. Η αποτυχία του "υπαρκτού σοσιαλισμού" δεν αλλάζει αυτή την αποτύπωση. Πιθανά αλλάζει τις ιδεολογικές συντεταγμένες. Τα νέα όρια και τις νέες ιδέες για την Σοσιαλιστική προοπτική.
Αυτή η ανιδιοτελής προσφορά των απλών ανθρώπων που στρατεύτηκαν στον Κομμουνισμό και στον Σοσιαλισμό (με τις δικές του αποχρώσεις) δεν θα μπορούσε να γίνει αν δεν υπήρχε αυτό το ιδεολογικό αφήγημα και αυτοί οι ηρωικοί άνθρωποι. Μαζί με τα πρόσωπα σύμβολα. Από την Ρόζα Λούξεμπουργκ μέχρι τον Τσε Γκεβάρα. Από τον Άρη Βελουχιώτη και τον Σαράφη μέχρι τον Μπελογιάννη και τον Λαμπράκη. Από την Ντολόρες Ιμπαρούρι μέχρι τον Ενρίκο Μπερλιγκουέρ. Από τον Μωρίς Τορέζ μέχρι τον Λουί Αραγκόν. Από τον Χο τσι Μινχ μέχρι τον Αλιέντε. Από όσους βρέθηκαν στον Ισπανικό εμφύλιο με τις Διεθνείς Ταξιαρχίες μέχρι όσους έτρεξαν με τα κινήματα των Μαύρων ενάντια στον Ρατσισμό στην Αμερική Από όσους βρέθηκαν απέναντι στις δικτατορίες στην Νότια Ευρώπη και στην Λατινική Αμερική. Ένα μεγάλο κοινό στοιχείο είχαν. Δεν κατέβασαν το κεφάλι, δεν σιώπησαν, δεν έμειναν στο σπίτι, δεν έμειναν απαθείς. Ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο με την δική τους συνεισφορά. Δεν ανέχτηκαν την αδικία και την φτώχεια. Ας ξαναδούμε λοιπόν τις φωτογραφίες με άλλο μάτι. Ίσως να σκεφτούμε πιο πολύ, πέρα από την λογική συγκίνηση.
(Ο Θόδωρος Μαργαρίτης είναι μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ και Γραμματέας της Κίνησης Ανανεωτική Αριστερά)
