Ο Εντουάρντο Γκαλεάνο στο εμβληματικό δοκίμιό του με τίτλο «Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής» στο οποίο αναλύει την ιστορία της εκμετάλλευσης και υποτέλειας της Λατινικής Αμερικής από τις ξένες δυνάμεις αναφέρεται στις ΗΠΑ, λέγοντας πως η Αμερική είναι μια φοράδα που αρέσκεται να βοσκάει σε ξένα λιβάδια και έχει το κακό να μην ξεχνάει ποτέ τα μέρη όπου έβοσκε πλουσιοπάροχα. Με αυτή την εξαιρετικά εύστοχη παρομοίωση ο μεγάλος Ουρουγουανός συγγραφέας αποτυπώνει γλαφυρά την παραδοσιακή γεωστρατηγική πολιτική των ΗΠΑ στην «πίσω αυλή τους», στις χώρες δηλαδή της Λατινικής Αμερικής τις οποίες παραδοσιακά θεωρούσαν φέουδό τους, με στόχο την απομύζηση των πλούσιων φυσικών και ορυκτών τους πόρων προς όφελος της καπιταλιστικής τους οικονομίας.
Η Βενεζουέλα με τα πλούσια πετρελαϊκά τις αποθέματα υπήρξε για δεκαετίες ένα εξαιρετικά εύφορο και προσοδοφόρο λιβάδι στο οποίο έβοσκε ανεξέλεγκτα η ιερή «φοράδα» του παγκόσμιου καπιταλισμού, οι ΗΠΑ. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία δημοσιευμένα σε πλήθος έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων η Βενεζουέλα το 2016 κατείχε 299.953.000.000 βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου παγκοσμίως, καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση παγκοσμίως και αντιπροσωπεύοντας περίπου το 18,17% των συνολικών παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου, σήμερα, δε, υπολογίζεται ότι διαθέτει περίπου 303 δισ. βαρέλια αποθεμάτων αργού πετρελαίου, σχεδόν το 17% δηλαδή των παγκόσμιων αποθεμάτων, σύμφωνα με στοιχεία από διεθνείς ενεργειακούς οργανισμούς που έχουν δει το φως της δημοσιότητας.
Με τα πιο πάνω δεδομένα, λοιπόν, καθίσταται απολύτως σαφές και ξεκάθαρο, σε όποιον δεν εθελοτυφλεί, ότι στόχος της στρατιωτικής επίθεσης που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ κατά της Βενεζουέλας στο λυκαυγές του 2026 είναι ακριβώς ο ενεργειακός πλούτος της χώρας, η υφαρπαγή των πολύτιμων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου που διαχειρίζεται η κυβέρνηση της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας και η πρόσδεση της χώρας στο αμερικανικό άρμα στον αδυσώπητο γεωπολιτικό πόλεμο που μαίνεται ανάμεσα στις ανταγωνίστριες καπιταλιστικές δυνάμεις.
Τα όσα προσχηματικά και υποκριτικά επικαλείται ο Λευκός Οίκος περί δήθεν προσπάθειας καταπολέμησης του διεθνούς εμπορίου ναρκωτικών κατηγορώντας την κυβέρνηση της Βενεζουέλας για διακίνηση κοκαΐνης και φαιντανύλης προς τις ΗΠΑ (την στιγμή μάλιστα που η Δίωξη Ναρκωτικών των ΗΠΑ ισχυρίζεται ότι η πηγή τους είναι το Μεξικό), προκειμένου, δηλαδή, να επενδύσει με έναν μοραλιστικό μανδύα την πρόσφατη ωμή και παράνομη επίθεσή της κατά της κυβέρνησης και του λαού της Βενεζουέλας, ακούγονται φαιδρά. αν αναλογιστεί κανείς ότι πρόσφατα ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε με κάθε επισημότητα ότι προτίθεται να χορηγήσει προεδρική χάρη στον πρώην πρόεδρο της Ονδούρας, Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, ο οποίος το 2024 καταδικάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ποινή κάθειρξης 45 ετών για συμμετοχή σε εκτεταμένο δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών. Απολύτως ενδεικτικό του προσχηματικού χαρακτήρα των όσων ισχυρίζονται οι αμερικανικές αρχές σχετικά με τη δήθεν επιδίωξη καταπολέμησης του ναρκεμπορίου εκ μέρους του, είναι το γεγονός ότι αποδεδειγμένα το Αφγανιστάν κατά τη διάρκεια της εικοσαετούς κατοχής του από τις ΗΠΑ μετατράπηκε στον μεγαλύτερο παραγωγό και εξαγωγέα ναρκωτικών διεθνώς.
Η στυγνή αυτή αμερικανική επέμβαση σε ένα ξένο κυρίαρχο κράτος της Λατινικής Αμερικής με στόχο τη ληστρική αρπαγή κάθε φυσικού και ορυκτού του πλούτου δεν συνιστά ασφαλώς καινοφανή πρακτική, αλλά αποτελεί πάγια και κατεστημένη πρακτική της εκάστοτε αμερικανικής κυβέρνησης. Για δεκαετίες οι ΗΠΑ άρπαζαν τον ορυκτό και φυσικό πλούτο των χωρών της Λατινικής Αμερικής, προσφέροντας υπερκέρδη στις επιχειρήσεις αμερικανικών συμφερόντων που δραστηριοποιούνταν στο έδαφός τους και βυθίζοντας στην ανέχεια τον ντόπιο πληθυσμό. Ο νομπελίστας Χιλιανός ποιητής Πάμπλο Νερούδα στην ποιητική του συλλογή Canto General (Γενικό Άσμα), αυτό το κορυφαίο επικό αριστούργημα που φωτίζει την καταπίεση των λαών και κοινωνιών της Νότιας Αμερικής από το διεθνές και εγχώριο κεφάλαιο και την αποικιοκρατία, αποδίδει με τρόπο αριστουργηματικό την ωμή επέμβαση του αμερικανικού ιμπεριαλισμού στις χώρες της Λατινικής Αμερικής με στόχο την υφαρπαγή του φυσικού τους πλούτου. Γράφει ο μεγάλος κομμουνιστής ποιητής στο αριστούργημά του «La United Fruit Co.» σε μετάφραση της Δανάης Στρατηγοπούλου:
«Όταν ήχησαν οι σάλπιγγες όλα είχαν ετοιμαστεί πάνω στη γη κι ο Ιεχωβά μοίρασε τον κόσμο σε Coca Cola Inc., Ανακόντα, Ford Motors και σε άλλες μονάδες. Η Εταιρία Φρούτων Inc. κράτησε γι’ αυτήν το πιο ζουμερό, το κεντρικό παράλιο της γης μου, τη γλυκιά μέση της Αμερικής. Της ξαναβάφτισε τα χώματά της “Δημοκρατίες της Μπανάνας”, και πάνω στους ξεχασμένους νεκρούς, πάνω στους ταραγμένους ήρωες που καταχτήσανε το μεγαλείο, τη λευτεριά και τις σημαίες, ίδρυσε την “Όπερα Μπούφα” της: αλλοτρίωσε τις λεύτερες θελήσεις, πρόσφερε καισαρικά στέμματα, εξαπόλυσε τον φθόνο, κουβάλησε τη διχτατορία “της Μύγας” μύγα Τρουχίγιο, μύγα Τάτσος, μύγα Καρρίας, μύγα Μαρτίνες, μύγα Ουβίκο, μύγες ποτισμένες με αίμα ταπεινό και μαρμελάδα, μύγες μπεκρούδες που βουίζουνε πάνω στα ομαδικά λαϊκά νεκροταφεία, μύγες τσίρκου, σοφές μύγες ειδικευμένες στην τυραννία. Μέσα στις αιμόχαρες μύγες, ξεμπαρκάρει η “Φρούτων” ξεχειλίζοντας με καφέ και φρούτα τα καράβια της που ξεγλιστράνε σα νταβάδες με θησαυρούς απ’ τα στραγγαλισμένα μας χώματα…»
Στις στροφές του παραπάνω ποιήματος του Πάμπλο Νερούδα συνοψίζεται η επί δεκαετίες επιβολή του αμερικανικού ιμπεριαλισμού στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, με τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους της να κατακλέβουν τον φυσικό και ορυκτό πλούτο τους «σαν νταβάδες», όπως τους αποκαλεί ο ίδιος ο ποιητής, πρακτική που διακόπηκε όταν κομμουνιστικές επαναστάσεις που ξέσπασαν στις χώρες του νοτίου ημισφαιρίου της αμερικανικής ηπείρου και εκλεγμένες από τις πλατιές μάζες σοσιαλιστικές κυβερνήσεις απελευθέρωσαν τις χώρες τους από τα νύχια του αμερικανικού γερακιού και εκδίωξαν τις αμερικανικές επιχειρήσεις από τη γη τους, ανακτώντας την εθνική τους κυριαρχία και διαχειριζόμενες για λογαριασμό του λαού τους τον πλούτο που παρήγαγαν.
Η αμερικανική «φοράδα» ποτέ δεν αποδέχθηκε ότι τα εύφορα αυτά λιβάδια στα οποία έβοσκε για δεκαετίες, χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανέναν, πλέον δεν της ανήκαν και προσπάθησε διαχρονικά, με κάθε τρόπο να «αποκαταστήσει την τάξη». Εκεί όπου δεν ήταν εφικτό να καταστείλουν την επανάσταση οι ΗΠΑ επέβαλλαν ολοκληρωτικό αποκλεισμό, όπως στην περίπτωση της Κούβας, την οποία εκ νέου απειλεί ο πρόεδρος Τραμπ. Εκεί όπου μπορούσαν να αναχαιτίσουν τα αριστερά ριζοσπαστικά ρεύματα οι ΗΠΑ, μέσω της CIA, οργάνωσαν και εκτέλεσαν πραξικοπήματα και εγκατέστησαν στυγνές και αιμοσταγείς δικτατορίες, όπως στη Δομινικανή Δημοκρατία το 1961, στη Βραζιλία το 1964, στη Χιλή το 1973, στην Αργεντινή το 1976 και αλλού. Μολονότι, μάλιστα, μέσω των αποχαρακτηρισμένων εγγράφων της CIA οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παραδεχθεί την ενεργό εμπλοκή τους σε ορισμένα μόνο πραξικοπήματα, είναι κοινό μυστικό ότι ο αριθμός αυτός στην πραγματικότητα είναι πολύ μεγαλύτερος.
Τι είναι, λοιπόν, αυτό που καθιστά την πρόσφατη επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα διαφορετική από όλες τις προηγούμενες επεμβάσεις της στις χώρες της Λατινικής Αμερικής; Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα είναι ξεκάθαρα «ο κυνισμός». Ο κυνισμός που χαρακτηρίζει όλα τα πεπραγμένα της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ από τη στιγμή της επανεκλογής του στο αξίωμα του προέδρου των ΗΠΑ μέχρι σήμερα. Είναι η απουσία κάθε διάθεσης «μακιγιαρίσματος» της αναίτιας και απροκάλυπτης στρατιωτικής επίθεσης των Ηνωμένων Πολιτειών σε ένα κυρίαρχο κράτος με το οποίο δεν βρίσκεται καν σε εμπόλεμη κατάσταση και της γκανγκστερικής κυριολεκτικά απαγωγής του προέδρου της χώρας και της συζύγου του και της μεταφοράς τους στο έδαφος των ΗΠΑ προκειμένου να δικαστούν σε αμερικανικό έδαφος με βάση τις κατηγορίες που τους έχουν ήδη απαγγελθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη Γενική Εισαγγελέα Παμ Μπόντι να αναφέρει σε ανακοίνωσή της για το προεδρικό ζεύγος της Βενεζουέλας ότι «Σύντομα θα αντιμετωπίσουν την πλήρη οργή της αμερικανικής δικαιοσύνης σε αμερικανικό έδαφος, στα αμερικανικά δικαστήρια».
Η νομική βάση της αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης σε ξένο έδαφος είναι το ένταλμα σύλληψης που εκδόθηκε από την Εισαγγελία των ΗΠΑ κατά του Νικολάς Μαδούρο, και επί τη βάσει αυτού του εντάλματος οι αμερικανικές αρχές, συνεπικουρούμενες (sic) από χερσαίες και εναέριες ένοπλες δυνάμεις «συνέλαβαν» σε ξένο έδαφος πρόεδρο ξένου κράτους, παραβιάζοντας ανενδοίαστα την εθνική του κυριαρχία, χωρίς καμία αναφορά στο διεθνές δίκαιο και χωρίς καμία δέσμευση από τον χάρτη του ΟΗΕ, προκειμένου να τον δικάσουν στις ΗΠΑ.
Οι πρόσφατες αυτές εξελίξεις για πρώτη φορά διαφοροποιούν την πάγια πολιτική των ΗΠΑ να εμπλέκονται στα εσωτερικά ενός τρίτου, κυρίαρχου κράτους, όχι ευθέως αλλά μέσω των μυστικών τους υπηρεσιών, και αποτελούν θεμελιώδη μετατόπιση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής σε σχέση με τουλάχιστον με τις τελευταίες δεκαετίες, οδηγώντας σε ακραίες και επικίνδυνες ατραπούς. Οι επεκτατικές ενέργειες των ΗΠΑ σε βάρος της Βενεζουέλας και του λαού της φέρουν τη σφραγίδα του προέδρου Τραμπ και ενέχουν όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της μέχρι τώρα διακυβέρνησής του. Η στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα και η κινηματογραφική αρπαγή και απαγωγή του προεδρικού ζεύγους, με τη φωτογραφία, μάλιστα, του προέδρου Μαδούρο δεμένου και φιμωμένου (θυμίζοντας την αντίστοιχη του Αμπντουλάχ Οτζαλάν) να μεταφέρεται σαν τρόπαιο στις ΗΠΑ από τους ειδικούς πράκτορες της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών, συνιστούν επίδειξη ισχύος από τον Λευκό Οίκο και αποτελεί εκκωφαντική προειδοποίηση προς κάθε ενδιαφερόμενο ότι το Δόγμα Μονρόε ισχύει απαρέγκλιτο, απειλώντας, μάλιστα, απροκάλυπτα ότι προκειμένου να το εφαρμόσει η κυβέρνηση των ΗΠΑ είναι διατεθειμένη να ανατρέψει ηγέτες χωρών της ευρύτερης περιοχής που μπαίνουν εμπόδιο στα σχέδιά της.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ως παγκόσμιος σερίφης, όχι μόνο καταστρατήγησε το διεθνές δίκαιο αλλά, δρώντας στο όριο της συνταγματικής εκτροπής, παρέκαμψε τη Γερουσία και αποφάσισε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του αποκαθιστώντας τη τάξη στη Βενεζουέλα. Ο Ντόναλντ Τράμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social ανέφερε ότι οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν μιας μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά της Βενεζουέλας και του ηγέτη της Νίκολας Μαδούρο, ο οποίος μαζί με τη σύζυγό του έχει συλληφθεί και ήδη βρίσκεται εκτός χώρας, προαναγγέλλοντας, μάλιστα, συνέντευξη τύπου από την έπαυλή του στο Μαρ α Λάγκο (!) σαν να επρόκειτο για μια κάζουαλ συνέντευξη, εθιμοτυπικού χαρακτήρα και όχι για ένα δραματικό γεγονός τεράστιας ιστορικής και πολιτικής σημασίας, θέλοντας με αυτό τον τρόπο να υπογραμμίσει τη θέση ισχύος του.
Οι δηλώσεις Τραμπ αποτελούν μνημείο κυνισμού και συνιστούν σημείο τομής στην ιστορία της αμερικανικής πολιτικής στη Λατινική Αμερική, με απροσδιόριστες συνέπειες για το μέλλον της αμερικανικής ηπείρου και ολόκληρου του πλανήτη: Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν τη διοίκηση της Βενεζουέλας ως μεταβατικό στάδιο μέχρι την εξεύρεση (αρεστής) κυβερνητικής λύσης, χρησιμοποιώντας μάλιστα τον όρο «run the country», αναφέροντας δηλαδή ότι οι ΗΠΑ θα «τρέξουν» προσωρινά τη χώρα, σαν να μην επρόκειτο δηλαδή για ένα κυρίαρχο κράτος, αλλά για μία επιχείρηση, της οποίας οι ΗΠΑ θα ασκήσουν τη μεταβατική διοίκηση. Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έφτασε μάλιστα μέχρι του σημείου να «ενημερώσει» τον Τύπο ότι ο Νικολάς Μαδούρο δεν είναι πλέον Πρόεδρος της Βενεζουέλας. Από την πλευρά του, ο Υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα πάρουν πίσω το πετρέλαιο «που τους έκλεψε η Βενεζουέλα», απειλώντας ευθέως ότι και άλλοι ηγέτες της περιοχής θα έχουν την τύχη του Μαδούρο αν δεν συμμορφωθούν με τις εντολές της Ουάσιγκτον.
Φαίνεται πλέον ότι βιώνουμε το τέλος της «αθωότητας» του αμερικανικού επεκτατισμού και παρεμβατισμού στη ζώνη των οικονομικών και όχι μόνο συμφερόντων του, καθώς ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός στην περιοχή της Λατινικής Αμερικής -και όχι μόνο- έχει πλέον εισέλθει σε ένα νέο στάδιο, όπου η πολιτική και διπλωματική εμπλοκή θεωρούνται ξεπερασμένα και αναποτελεσματικά εργαλεία εμπέδωσης της αμερικανικής ισχύος και κυριαρχίας και η ωμή και απροκάλυπτη στρατιωτική επέμβαση σε ένα ξένο κυρίαρχο κράτος και η πολιτική αποσταθεροποίησή του με κάθε μέσο -ακόμα και με την απαγωγή και αρπαγή του εκλεγμένου και νόμιμου ηγέτη του κατά παράβαση κάθε έννοιας ηθικής και νομιμότητας- όχι μόνο δεν θεωρείται ταμπού, αλλά χαιρετίζεται από τις επιχειρηματικές ελίτ αλλά και από μεγάλο, δυστυχώς, τμήμα της πολιτικής ηγεσίας του δυτικού κόσμου.
Επιπλέον, ο αμερικανικός παράγοντας, εκπροσωπούμενος από μια κυνική και ναρκισσιστική ηγεσία, που επιθυμεί διακαώς να διατρανώνει την ισχύ της μέσω της πομπώδους καταπάτησης κάθε κόκκινης γραμμής, επιδιώκει συνεχώς να σοκάρει τους πάντες, ασκώντας πολιτική με όρους αγοραίους και «τζογάρει» την τύχη του πλανήτη σαν «gambler» στο χρηματιστήριο, έχοντας ανοίξει τον ασκό του Αιόλου με τα σύννεφα να απλώνονται βαριά και μια επερχόμενη παγκόσμια σύρραξη να διαφαίνεται πλέον πιο ορατή από ποτέ.
(Ο Βασίλης Γρατσίας είναι Δικηγόρος)
